Ukraina zamyka uproszczony program powrotu z samowolnego oddalenia się (СЗЧ)
Ministerstwo Obrony Ukrainy poinformowało o zakończeniu 20 września uproszczonej procedury dobrowolnego powrotu z samowolnego oddalenia się (СЗЧ) dla żołnierzy, których nieobecność została odnotowana przed 12 czerwca 2026 roku. Od tego czasu powrót odbywa się na zasadach ogólnych — przez Wojskową Służbę Porządkową (WSP) i bataliony rezerwowe — a sam proces trwa dłużej, dłużej czeka się na przywrócenie uposażenia i nie można samodzielnie wybrać jednostki do dalszej służby.
Najważniejsze
- Uproszczony program powrotu z СЗЧ zakończył się 20 września 2026 roku; obejmował żołnierzy, których samowolne oddalenie się zapisano przed 12 czerwca 2026 roku.
- Po 20 września powrót odbywa się na zasadach ogólnych przez WSP i bataliony rezerwowe.
- Ogólna procedura oznacza dłuższy proces powrotu, dłuższe oczekiwanie na przywrócenie uposażenia i brak możliwości samodzielnego wyboru jednostki.
- Żołnierz może złożyć raport przez aplikację Armia+; po potwierdzeniu ma 24 godziny na stawienie się w jednostce WSP po skierowanie.
- Po przybyciu do batalionu rezerwowego dowódca w ciągu 3 dób włącza żołnierza do listy tymczasowo przybyłego personelu i przydziela mu zadania.
- Bataliony rezerwowe uwzględniają listy rekomendacyjne od brygad bojowych, ale nie od jednostek zabezpieczenia — takich żołnierzy kierują do jednostek priorytetowego uzupełniania.
- Zwolnienie od odpowiedzialności karnej za pierwsze СЗЧ w czasie stanu wojennego pozostaje możliwe na podstawie art. 401 ust. 5 Kodeksu karnego Ukrainy — wymaga raportu, pisemnej zgody dowódcy jednostki i wniosku do sądu.
Dlaczego to ważne
Zamknięcie uproszczonej procedury powrotu z СЗЧ kończy kilkumiesięczne okno łagodniejszego powrotu dla żołnierzy, którzy samowolnie opuścili jednostkę. Nowa, ogólna ścieżka jest dłuższa, mniej przewidywalna finansowo i odbiera żołnierzowi możliwość wyboru miejsca dalszej służby — decyzje o przydziale podejmują teraz bataliony rezerwowe, kierując żołnierzy przede wszystkim do jednostek priorytetowego uzupełniania. Jednocześnie możliwość zwolnienia od odpowiedzialności karnej za pierwsze СЗЧ w czasie stanu wojennego (art. 401 ust. 5 KK) pozostaje otwarta, choć wymaga spełnienia kilku warunków formalnych.
Co się stało
Ministerstwo Obrony Ukrainy ogłosiło zakończenie uproszczonego programu dobrowolnego powrotu z samowolnego oddalenia się (СЗЧ), który obowiązywał do 20 września 2026 roku. Program dotyczył żołnierzy ZSU, Gwardii Narodowej i Państwowej Służby Specjalnego Transportu (ДССТ), których СЗЧ zarejestrowano przed 12 czerwca 2026 roku.
Od 21 września powrót odbywa się wyłącznie na zasadach ogólnych. Żołnierz może zgłosić się do organów WSP — Centralnego Zarządu WSP w Kijowie i obwodzie kijowskim, zarządów terytorialnych lub wydziałów strefowych — albo złożyć raport przez aplikację Armia+. Po potwierdzeniu w aplikacji ma 24 godziny na przybycie do właściwej jednostki WSP po skierowanie (prypys). Może też samodzielnie udać się bezpośrednio do batalionu rezerwowego — ich wykaz można uzyskać w jednostce WSP.
W batalionie rezerwowym dowódca w ciągu trzech dób wydaje rozkaz o włączeniu żołnierza do listy tymczasowo przybyłego personelu, ustala mu zadania, sprawdza przez organy ścigania, czy informacja o СЗЧ została wpisana do Jednolitego Rejestru Postępowań Przygotowawczych, i powiadamia dowódcę macierzystej jednostki o powrocie żołnierza. Bataliony rezerwowe honorują listy rekomendacyjne od brygad bojowych potrzebujących uzupełnień, ale ignorują rekomendacje od jednostek zabezpieczenia — takich żołnierzy kierują do jednostek priorytetowego uzupełniania. Jeśli żołnierz ma pisemną zgodę dowódcy bojowej jednostki priorytetowego uzupełniania, jest ona wskazywana w powiadomieniu.
Możliwość zwolnienia od odpowiedzialności karnej za pierwsze СЗЧ w czasie stanu wojennego (art. 401 ust. 5 Kodeksu karnego Ukrainy) pozostaje aktualna. Żołnierz musi złożyć raport, uzyskać pisemną zgodę dowódcy jednostki lub batalionu rezerwowego na kontynuowanie służby oraz wystąpić z wnioskiem do śledczego, prokuratora lub sądu o zamiar powrotu; materiały trafiają do sądu, który podejmuje decyzję.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Wszystkie źródła są ukraińskie i przedstawiają zmianę jako oficjalny komunikat Ministerstwa Obrony z wyjaśnieniem nowych kroków administracyjnych. Publikacje koncentrują się na praktycznych instrukcjach: kontakcie z WSP, złożeniu raportu przez Armia+, procedurach w batalionach rezerwowych oraz na utrzymaniu ścieżki do zwolnienia z odpowiedzialności karnej na podstawie art. 401 ust. 5. Kontekst z danych Sztabu Generalnego — w sierpniu więcej żołnierzy wróciło z СЗЧ, niż samowolnie opuściło jednostki — służy ukraińskim mediom do podsumowania uproszczonego programu jako rozwiązania, które przyniosło wymierny efekt przed jego zamknięciem.
W czym relacje się różnią
Jedno ze źródeł (artykuł 28775) podaje, że uproszczony program powrotu przestał obowiązywać od 21 września, podczas gdy pozostałe źródła wskazują, że obowiązywał on do 20 września (czyli zakończył się wraz z tym dniem). Jedno ze źródeł (artykuł 28576) podaje graniczną datę СЗЧ uprawniającą do uproszczonego powrotu jako „przed 11 czerwca”, natomiast inny artykuł (28578) oraz potwierdzone fakty wskazują datę 12 czerwca 2026 roku.
Kontekst
Uproszczony program powrotu z СЗЧ został ogłoszony 12 czerwca 2026 roku jako część pierwszego etapu transformacji Sił Obrony, razem z nowymi warunkami kontraktowania i mechanizmami powrotu po samowolnym oddaleniu się. Według danych z początku 2026 roku w СЗЧ przebywało ponad 200 tys. ukraińskich żołnierzy. Do 18 czerwca w ramach uproszczonej procedury złożono 500 raportów o powrót; 1 lipca ówczesny minister obrony mówił o „tysiącach podań”. Według danych Sztabu Generalnego w sierpniu więcej żołnierzy wróciło z СЗЧ, niż samowolnie opuściło jednostki — co ukraińskie media przywołują jako dowód skuteczności programu przed jego zamknięciem.