Atak nożem w klasztorze w Jarosławiu: ksiądz zginął, ranny ksiądz wybaczył napastnikowi i prosił Polaków, by nie obwiniali wszystkich Ukraińców
24 września 31-letni obywatel Ukrainy zaatakował nożem osoby na terenie klasztoru sióstr benedyktynek w Jarosławiu. Zginął ksiądz Stanisław Zbojnowicz, cztery inne osoby zostały ranne. Dwa dni później, podczas sobotniej mszy, ranny ojciec Adrian publicznie wybaczył sprawcy i poprosił wiernych, by nie obwiniali całego narodu ukraińskiego. Sąd w Jarosławiu zastosował wobec napastnika trzymiesięczny areszt.
Najważniejsze
- 24 września na terenie klasztoru sióstr benedyktynek przy ul. Benedyktyńskiej w Jarosławiu 31-letni obywatel Ukrainy, Ihor M., zaatakował nożem pięć osób.
- Śmierć poniósł ksiądz Stanisław Zbojnowicz; cztery inne osoby, w tym księża Adrian i Marek, zostały ranne.
- Podczas sobotniej mszy 26 września ranny ojciec Adrian, z zabandażowaną głową i ręką, publicznie wybaczył sprawcy – także w imieniu zmarłego ojca Stanisława.
- Ojciec Adrian poprosił wiernych, by nie obwiniali całego narodu ukraińskiego i nie odpowiadali złem na zło, oraz by modlili się o "łaskę nawrócenia" dla napastnika.
- Sąd Rejonowy w Jarosławiu 26 września zastosował wobec Ihora M. trzymiesięczny areszt, który ma odbywać w szpitalu; prokuratura postawiła mu zarzuty zabójstwa, usiłowania zabójstwa i spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
- Biegli psychiatrzy stwierdzili u podejrzanego ostre zaburzenie psychotyczne wielopostaciowe; jego stan uniemożliwiał udział w czynnościach procesowych.
- Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski nazwał zdarzenie "straszną zbrodnią" i złożył kondolencje; ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar podał, że według wstępnych danych atak nie miał podłoża narodowościowego.
Dlaczego to ważne
Zabójstwo polskiego księdza przez obywatela Ukrainy w miejscu kultu religijnego uderza w delikatną materię stosunków polsko-ukraińskich, zwłaszcza w kontekście doniesień o rosnącej liczbie ataków na Ukraińców w Polsce i napięć wokół kwestii pamięci historycznej. Publiczne przebaczenie i apel ojca Adriana, by nie obciążać odpowiedzialnością całej wspólnoty ukraińskiej, są bezpośrednią próbą odpowiedzi na to ryzyko. Głos prezydenta Zełenskiego i ambasadora Bodnara pokazuje, że Kijów traktuje sprawę jako potencjalne źródło napięć bilateralnych i stara się zdystansować cały naród od czynu sprawcy. Postawienie zarzutów karnych i diagnoza zaburzenia psychotycznego u napastnika komplikują przebieg postępowania i mogą rzutować na dalsze reakcje społeczne.
Co się stało
24 września na terenie klasztoru sióstr benedyktynek przy ul. Benedyktyńskiej w Jarosławiu (województwo podkarpackie) 31-letni obywatel Ukrainy, Ihor M., zaatakował nożem osoby przebywające na terenie klasztoru. Zginął ksiądz Stanisław Zbojnowicz; cztery inne osoby, w tym księża Adrian i Marek, zostały ranne. Marek pozostawał w szpitalu w stanie zagrożenia życia. Według ustaleń śledczych dzień przed atakiem podejrzany przyjechał do Polski z Niemiec, zamierzając wrócić na Ukrainę; na przejściu granicznym w Korczowej nie wpuszczono go z powodu braku ważnego ubezpieczenia samochodu, a pojazd odholowano do Jarosławia, dokąd udał się także sprawca. Świadkowie podawali, że na kilka godzin przed atakiem mężczyzna prosił jednego z księży o pomoc finansową i jej nie otrzymał. 26 września Sąd Rejonowy w Jarosławiu zastosował wobec niego trzymiesięczny areszt, który ma odbywać w szpitalu. Prokuratura postawiła mu zarzuty zabójstwa, usiłowania zabójstwa i spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Biegli psychiatrzy stwierdzili u niego ostre zaburzenie psychotyczne wielopostaciowe; jego stan uniemożliwiał udział w czynnościach procesowych, w tym przesłuchaniu. Grozi mu dożywocie. Dwa dni po ataku klasztor ponownie otwarto dla wiernych; podczas sobotniej mszy 26 września ranny ojciec Adrian – z zabandażowaną głową i ręką – publicznie wybaczył sprawcy, mówiąc to także w imieniu zmarłego ojca Stanisława, poprosił, by nie obwiniać całego narodu ukraińskiego, i wezwał do modlitwy o "łaskę nawrócenia" napastnika. Przypomniał też, że po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę wielu Ukraińców znalazło w klasztorze pomoc i wsparcie lokalnej społeczności, i wyraził nadzieję, że ta postawa nie okaże się daremna.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Wszystkie osiem źródeł wykorzystanych w tej syntezie to ukraińskojęzyczne media i agencje. W ich relacjach najwięcej miejsca zajmuje tożsamość sprawcy jako obywatela Ukrainy oraz kazanie ojca Adriana: jego przebaczenie, apel o niemieszania całego narodu z czynem jednostki i prośba o dalszą solidarność z Ukraińcami po inwazji z 2022 roku. Szeroko cytowane są też oficjalne głosy z Ukrainy – prezydent Zełenski, który nazwał zdarzenie "straszną zbrodnią", oraz ambasador Bodnar, który podkreślił brak podłoża narodowego. Szczegóły prawne – zarzuty, trzymiesięczny areszt w szpitalu, możliwość dożywocia – podawane są rzeczowo i neutralnie. W ukraińskiej ramie narracyjnej atak jest przedstawiony jako test dla społecznych relacji polsko-ukraińskich, w którym ukraińska strona publicznie się odcina od sprawcy i apeluje o utrzymanie wcześniejszej gościnności.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w podaniu łącznej liczby ofiar: część podaje, że napastnik zaatakował łącznie pięć osób (jedna zabita, cztery ranne), inne – że ofiar było cztery (jedna zabita, trzy ranne) lub że pięć osób zostało rannych, a jeden ksiądz zginął. Rozbieżność dotyczy przede wszystkim tego, czy w zestawieniu ofiar uwzględnia się zabitego księdza.
Kontekst
Do ataku doszło w klasztorze sióstr benedyktynek przy ul. Benedyktyńskiej w Jarosławiu w województwie podkarpackim. W dniu zdarzenia podejrzany przyjechał do Polski z Niemiec, zamierzając wrócić na Ukrainę; na przejściu w Korczowej odmówiono mu wjazdu z powodu braku ważnego ubezpieczenia samochodu, a pojazd odholowano do Jarosławia. Według świadków na kilka godzin przed atakiem mężczyzna prosił jednego z księży o pomoc finansową i jej nie otrzymał. Ojciec Adrian wspominał, że po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę ukraińscy uchodźcy przychodzili do klasztoru i otrzymywali pomoc od lokalnej społeczności. Polskie media zwracały uwagę, że w ostatnich miesiącach rośnie liczba ataków na Ukraińców w Polsce na tle napiętych relacji dwustronnych w kwestiach pamięci historycznej.