Ukraina: Instytut Demografii szacuje ludność na 28,5 mln – o pół miliona mniej niż poprzednio
Instytut Demografii i Studiów Społecznych im. M. W. Ptukhi Narodowej Akademii Nauk Ukrainy oszacował liczbę ludności na terytorium kontrolowanym przez ukraiński rząd w połowie 2026 roku na 28,5 mln osób – to o około 500 tys. mniej niż poprzednia ocena. Dyrektorka instytutu Ella Libanowa wskazała, że główną przyczyną ubytku jest emigracja, a nie straty wojenne. Dane Eurostatu pokazują, że pod koniec sierpnia 4,43 mln Ukraińców korzystało z tymczasowej ochrony w UE, najwięcej w Niemczech, Polsce i Czechach.
Najważniejsze
- Ludność terytorium kontrolowanego przez rząd w połowie 2026 r. oszacowano na 28,5 mln – o 0,5 mln mniej niż poprzednio
- Główną przyczyną spadku jest emigracja, a nie straty śmiertelne – powiedziała dyrektorka instytutu Ella Libanowa
- Poprzednia, wspólna ocena Państwowej Służby Statystycznej i Instytutu Demografii wynosiła ok. 29 mln w lipcu 2026 r.; oparto ją na danych trzech operatorów komórkowych i rejestrach państwowych
- 31 sierpnia 4,43 mln Ukraińców miało tymczasową ochronę w UE – najwięcej w Niemczech (1,29 mln), Polsce (939 tys.) i Czechach (398 tys.)
- Śmiertelność przewyższa obecnie urodzenia ok. 3,5-krotnie, wobec ok. trzykrotnej przewagi w latach 2022–2025
- Instytut Demografii opracowuje nową strategię migracyjną z mechanizmami powrotu Ukraińców po zakończeniu wojny
- Libanowa ostrzegła przed możliwą drugą, głównie męską falą migracji po zniesieniu stanu wojennego
Dlaczego to ważne
Zrewidowana ocena pokazuje znaczący spadek liczby ludności na terytorium kontrolowanym przez władze ukraińskie – o pół miliona względem wcześniejszego szacunku. Wskazanie emigracji, a nie strat wojennych, jako głównej przyczyny ubytku oznacza, że większość osób, które opuściły kraj, żyje i teoretycznie może wrócić. Jednocześnie ponad 4,4 mln Ukraińców korzystających z tymczasowej ochrony w UE obrazuje skalę wysiedleń, a przewaga śmiertelności nad urodzeniami i prognozowana kolejna fala migracji po zniesieniu stanu wojennego tworzą dodatkową presję demograficzną i wyzwania dla polityki powrotowej.
Co się stało
Instytut Demografii i Studiów Społecznych im. M. W. Ptukhi Narodowej Akademii Nauk Ukrainy przedstawił nową ocenę liczby ludności terytorium kontrolowanego przez rząd. Według tej oceny w połowie 2026 roku na tym terytorium mieszka 28,5 mln osób, czyli o około 500 tys. mniej niż w poprzednim szacunku – wspólnej ocenie Państwowej Służby Statystycznej i Instytutu Demografii z lipca 2026 roku, która opiewała na ok. 29 mln i powstała przez zestawienie danych trzech operatorów komórkowych z rejestrami państwowymi, z uwzględnieniem osób wewnętrznie przesiedlonych; jej możliwy margines błędu wynosił ok. 300 tys. Dyrektorka instytutu Ella Libanowa ogłosiła nową liczbę podczas 10. Ukraińskiego Kongresu Kobiet w Kijowie. Wskazała, że główną przyczyną spadku jest emigracja, a nie straty wojenne, i że ludzie ci pozostali przy życiu, co daje perspektywę ich powrotu. Libanowa ostrzegła też przed możliwą drugą, głównie męską falą migracji po zniesieniu stanu wojennego, gdy mężczyźni zyskają możliwość wyjazdu, a jej skala będzie zależeć od tego, czy powracającym żołnierzom uda się zaoferować pracę i wynagrodzenie, które uznają za godne. Badaczka Instytutu Demografii Switłana Akcionowa, komentując sytuację w radiu Hromadske, oceniła stosunek śmiertelności do urodzeń jako niepokojący: śmiertelność przewyższa obecnie urodzenia ok. 3,5-krotnie, podczas gdy w latach 2022–2025 przewaga ta wynosiła ok. trzykrotną. Zwracała uwagę na gwałtowny spadek urodzeń w pierwszym półroczu – wcześniej w drugiej połowie roku rodziło się więcej dzieci – i tłumaczyła go trudnymi warunkami poprzedniej zimy (przerwy w dostawach prądu i ciepła) oraz wyjazdem ciężarnych za granicę. Zauważyła też, że wśród osób korzystających z tymczasowej ochrony za granicą istotnie wzrósł udział mężczyzn. Według danych Eurostatu na 31 sierpnia tymczasową ochronę w UE miało 4,43 mln Ukraińców, którzy opuścili kraj w wyniku pełnoskalowej inwazji Rosji – najwięcej w Niemczech (1,29 mln), Polsce (939 tys.) i Czechach (398 tys.). Instytut zapowiedział prace nad nową strategią migracyjną z mechanizmami powrotu Ukraińców po wojnie.
Kontekst
Nowa ocena dotyczy wyłącznie terytorium kontrolowanego przez ukraiński rząd, a nie całego kraju. Wcześniejsza, wspólna ocena Państwowej Służby Statystycznej i Instytutu Demografii opierała się na danych operatorów komórkowych i rejestrach państwowych. Obecny stosunek śmiertelności do urodzeń to ok. 3,5:1, wobec ok. 3:1 w latach 2022–2025. Instytut Demografii opracowuje strategię migracyjną, która ma zawierać mechanizmy ułatwiające powrót Ukraińców po zakończeniu wojny. W szerszej perspektywie, w 1991 roku po rozpadzie ZSRR populacja Ukrainy przekraczała 50 mln, a rok przed pełnoskalową inwazją wynosiła ok. 40 mln. Według danych z listopada 2025 roku, na które powoływał się Forbes, na terytorium kontrolowanym mieszkało 30,5 mln, a kilka milionów osób pozostawało na ziemiach tymczasowo okupowanych.