Komisja ONZ: rosyjskie ataki na ukraińską infrastrukturę energetyczną są zbrodnią wojenną
Niezależna komisja ONZ uznała celowe, systematyczne ataki Rosji na cywilną infrastrukturę energetyczną Ukrainy za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości. Stwierdziła też, że werbowanie zagranicznych mężczyzn do rosyjskiej armii za pomocą oszustwa lub przymusu stanowiło handel ludźmi. Komisja wezwała Rosję do припинення ataków na ludność cywilną i obiekty cywilne.
Najważniejsze
- Komisja ONZ кваліфікувала атаки Росії на енергетичну інфраструктуру України як воєнні злочини та злочини проти людяності.
- Дослідження охопило вплив атак від осені 2022 року, окремо зосереджуючись на зимі 2025–2026 років.
- Комісія використала свідчення 255 осіб із дев’яти українських областей та інформацію від влади, лікарів і громадських організацій.
- Мільйони українців зазнали тривалих перебоїв з тепла, електроенергії, води та газу; температура взимку опускалася до −21 °C.
- Найбільш відповідальними за атаки комісія назвала Володимира Путіна, Сергія Шойгу, Андрія Бєлоусова та Валерія Герасимова.
- Комісія знайшла переконливі докази торгівлі людьми через вербування іноземців із 29 країн до російської армії.
- Детально дослідити наслідки українських ударів по енергетиці в Росії та на окупованих територіях не вдалося через відмову Москви надати доступ і інформацію.
Dlaczego to ważne
Raport daje międzynarodową ocenę prawną, zgodnie z którą powtarzane ataki na cywilną infrastrukturę energetyczną były celowe i realizowane zgodnie z rosyjską polityką państwową. Komisja powiązała je z długotrwałym brakiem ogrzewania, prądu, wody i gazu oraz z udokumentowanymi zgonami, odmrożeniami, hipotermią i zaostrzeniami chorób przewlekłych. Wskazanie wysokich rangowych rosyjskich urzędników jako odpowiedzialnych wzmacnia międzynarodową kontrolę prawną, a ustalenia o werbowaniu zagranicznych ochotników wskazują na odrębne naruszenia praw człowieka.
Co się stało
Niezależna międzynarodowa komisja ONZ przedstawiła raport na 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Komisja stwierdziła, że Rosja celowo atakowała cywilne obiekty, w tym infrastrukturę energetyczną, co stanowi zbrodnię wojenną w postaci umyślnego napału na obiekty cywilne oraz zbrodnię przeciwko ludzkości w postaci innych nieczłowieczych działań. Według komisji ataki były częścią polityki państwowej mającej pozbawić ludność niezbędnych zasobów energetycznych i wyrządzić jej krzywdę. Rosyjscy dowódcy wydający rozkazy wiedzieli, że obiekty ogrzewania, szczególnie zimą, są niezbędne dla cywilnego mieszkańców.
Komisja przeanalizowała skutki ataków od jesieni 2022 roku, ze szczególnym uwzględnieniem zimy 2025–2026. Opierała się na zeznaniach 255 mieszkańców dziewięciu obwodów, a także na informacjach ukraińskich władz, lekarzy i organizacji pozarządowych. Według raportu fale uderzeń setkami dronów i rakiet stawały się częstsze, bardziej intensywne i obejmowały szersze terytorium. Mieszkańcy doświadczali długotrwałych przerw w dostawie ciepła, prądu, wody i gazu, co prowadziło m.in. do odmrożeń, hipotermii, zawałów serca, udarów i sepsy.
Osobno komisja stwierdziła, że rosyjska władza, współdziałając z agentami i agencjami w różnych krajach, używała oszustwa lub przymusu do werbowania mężczyzn z 29 państw do rosyjskiej armii. Po przyjeździe do Rosji werbowani byli zmuszani do podpisania rosyjskojęzycznych umów z Ministerstwem Obrony, po czym wysyłani na front z z niebezpiecznymi zadaniami. Wielu zginęło lub zaginęło, a inni trafili do niewoli. W jednym opisanym przypadku 30 osób otrzymało list z gwarancją, że nie zostaną skierowane na wojnę: 17 zginęło na froncie, pięć znikło bez wieści, a jeden wrócił do domu po odniesieniu ran. Komisja nie mogła dokładnie zbadać skutków ukraińskich uderzeń w rosyjską infrastrukturę energetyczną ani na okupowanych terytoriach, ponieważ Rosja odmówiła dostępu i nie odpowiedziała na jej wnioski.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media szczególnie eksponowały prawne ustalenia komisji dotyczące celowych ataków na cywilną infrastrukturę energetyczną oraz skutków zimowych przerwie w dostawie usług. Dużo uwagi poświęcono też werbowaniu zagranicznych mężczyzn, ofiarom obietnic cywilnej pracy, zникnięciom, śmierciom na froncie i rosyjskim посaдовcom wskazanym jako odpowiedzialni. Wszystkie dostarczone materiały pochodzą od ukraińskich mediów i agencji, więc nie można z nich wyodrębnić porównania osobnych źródeł ukraińskich i międzynarodowych.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Międzynarodowy wymiar raportu stanowią wnioski komisji ONZ, jej wezwanie do zaprzestania ataków na ludność i obiekty cywilne oraz kwalifikacja zwerbowania przez oszustwo lub przymus jako handlu ludźmi i innych naruszeń praw człowieka. Raport wzmacnia wcześniejszą międzynarodową kontrolę prawną osób wskazanych przez komisję: Międzynarodowy Trybunał Karny wydał wcześniej nakazy aresztowania Władimira Putina, Siergieja Szojgu i Waleriego Gerasimowa pod zarzut zbrodni wojennych.
Kontekst
Komisja badała skumulowane skutki fal ataków na ukraińską infrastrukturę energetyczną od jesieni 2022 roku, ze szczególnym naciskiem na zimę 2025–2026. Podstawą raportu były m.in. zeznania 255 osób z dziewięciu obwodów oraz dane ukraińskich władz, lekarzy i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Raport został przedstawiony Zgromadzeniu Ogólnemu ONZ podczas jego 81. sesji.