Von der Leyen: UE wspólnie z Ukrainą opracuje system obrony przeciwrakietowej oparty na projekcie „Freyja”
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen ogłosiła 16 września podczas dorocznego orędzia o stanie Unii, że UE zamierza wspólnie z Ukrainą opracować modułowy system obrony przeciwrakietowej w ramach projektu „Freyja”, a także uruchomić nowy program wspólnych przedsięwzięć z ukraińskimi firmami obronnymi, finansowany z niewykorzystanych środków instrumentu SAFE. Zapowiedziała też pilne dostarczenie Ukrainie pierwszych zakupionych przez UE amerykańskich rakiet przechwytujących Patriot (PAC-3).
Najważniejsze
- Orędzie o stanie UE wygłoszono 16 września w Parlamencie Europejskim.
- UE i Ukraina mają wspólnie opracować dostępny, modułowy system obrony przeciwrakietowej w ramach projektu „Freyja”.
- Celem współpracy jest zmniejszenie zależności od jednego dostawcy – rozumianego jako Stany Zjednoczone.
- Z niewykorzystanych środków programu SAFE (150 mld euro) UE uruchomi nowy program wspólnych projektów z ukraińskimi firmami obronnymi.
- UE po raz pierwszy zatwierdziła zakup amerykańskich rakiet przechwytujących Patriot PAC-3; von der Leyen zażądała ich pilnego dostarczenia Ukrainie.
- Według wstępnych szacunków pierwszy prototyp „Freyi” ma powstać w pierwszej połowie 2027 roku.
Dlaczego to ważne
Zapowiedź oznacza pierwsze konkretne zobowiązanie UE do współtworzenia z Ukrainą systemu obrony przeciwrakietowej, co zmniejsza zależność od dostaw z USA i włącza ukraiński przemysł obronny do unijnej bazy przemysłowej dzięki przekierowaniu niewykorzystanych środków SAFE. Jednocześnie UE po raz pierwszy zatwierdziła zakup rakiet Patriot PAC-3, co daje zdolność do zwalczania rakiet balistycznych w okresie, gdy – jak ostrzegała von der Leyen – czeka Ukrainę najtrudniejsza zima wojny.
Co się stało
16 września, podczas dorocznego orędzia o stanie Unii w Parlamencie Europejskim, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen ogłosiła trzy powiązane inicjatywy dotyczące Ukrainy. Po pierwsze, UE wspólnie z Ukrainą opracuje dostępny, modułowy system obrony przeciwrakietowej w ramach projektu „Freyja”, łączący ukraińskie doświadczenie bojowe z europejskim potencjałem technologicznym i produkcyjnym; celem jest ograniczenie zależności od jednego dostawcy, rozumianego jako USA. Po drugie, z niewykorzystanych środków programu SAFE (150 mld euro pożyczek preferencyjnych dla państw członkowskich na potrzeby obronne) UE uruchomi nowy program wspólnych projektów z ukraińskimi firmami obronnymi. Po trzecie, von der Leyen poinformowała, że UE po raz pierwszy zatwierdziła zakup amerykańskich rakiet przechwytujących Patriot (PAC-3), zdolnych do zwalczania pocisków balistycznych, i zażądała ich pilnego dostarczenia Ukrainie. Von der Leyen ostrzegła, że nadchodząca zima będzie najtrudniejsza w czasie wojny, i zapowiedziała, że UE udzieli jej najsilniejszego jak dotąd wsparcia. Zaapelowała też o lepsze egzekwowanie istniejących sankcji wobec Rosji i zamykanie luk w ich stosowaniu, zamiast koniecznie nakładać nowe sankcje.
Kontekst
Projekt „Freyja” to ukraiński system obrony powietrznej i przeciwrakietowej opracowywany przez Fire Point; w czerwcu przetestowano pocisk przeciwlotniczy FP-7.x, każda wyrzutnia ma przenosić 4–6 rakiet, których koszt ma być znacznie niższy niż w przypadku rakiet do systemów Patriot i SAMP-T. W ramach projektu Ukraina ma produkować wyrzutnie i pociski, a partnerzy europejscy dostarczać wysokiej precyzji komponenty, takie jak radary, sensory, systemy naprowadzania i elektronika; architektura ma być otwarta. Fire Point przyznaje, że „Freyja” pozostaje krytycznie zależna od zachodnich komponentów, w tym dokumentacji technicznej do radarów, głowic termowizyjnych i łączy danych. Według wstępnych szacunków pierwszy prototyp systemu ma powstać w pierwszej połowie 2027 roku. SAFE to unijny program pożyczek obronnych o wartości 150 mld euro; nie wszystkie państwa członkowskie wykorzystały swoje przydziały, co – nieoficjalnie szacowane na ok. 10 mld euro – von der Leyen zaproponowała przekierować na projekty z udziałem Ukrainy. 11 września w Brukseli odbyło się inauguracyjne posiedzenie Sojuszy Dronowego UE–Ukraina z udziałem dziewięciu firm ukraińskich i dziewięciu europejskich. 8–9 września prezydent Wołodymyr Zełenski rozmawiał w Norwegii z szefami firm obronnych o programie „Freyja”. W orędziu nie wspomniano o zamrożonych rosyjskich aktywach, mimo wcześniejszych oczekiwań w Brukseli.