Masowy atak dronów na Zaporoże: uderzenie w dziedzictwo kulturowe i centrum handlowe

Dlaczego to ważne

Uderzenie w trzeci korpus ZNU – obiekt wpisany do rejestru zabytków architektury z 1902 roku – to nie tylko strata dla społeczności akademickiej, lecz także zniszczenie materialnego dziedzictwa kulturowego Zaporoża. Zniszczenie centrum handlowego Intrade i uszkodzenie dwóch bloków w centrum miasta pokazują, że rosyjska nawałnica wymierzona była w gęsto zaludnioną, cywilną część miasta. Atak nastąpił w ramach jednej z największych nocnych operacji dronowych – 172 drony uderzeniowe i inne środki, z trafieniami w 14 lokalizacjach w całym kraju – co wskazuje na systematyczny, a nie incydentalny charakter uderzeń.

Co się stało

W nocy z 20 na 21 września Rosja przeprowadziła masowy atak dronów na Ukrainę, używając 172 dronów uderzeniowych typu Shahed (w tym 64 o napędzie odrzutowym), dronów Gerbera, dronów-pułapek Parodija oraz amunicji Banderole/Dan-T. Ukraińska obrona powietrzna neutralizowała 147 dronów Shahed/Gerbera i jedną amunicję Banderole/Dan-T; bezpośrednie trafienia odnotowano w 14 lokalizacjach, a szczątki zestrzelonych obiektów spadły w czterech kolejnych.

W Zaporożu uderzono w dwa dziewięciopiętrowe bloki mieszkalne, w których wybuchły pożary, oraz w dwupiętrowe centrum handlowe Intrade przy prospekcie Sobornym (3250 m²), które zostało zniszczone – mieściło sklepy Foxtrot, Comfy, Roshen i Vyna svitu. Trzy budynki Narodowego Uniwersytetu Zaporoża (ZNU) zostały uszkodzone: trzeci korpus – dawna gimnazja żeńska z 1902–1903, zaprojektowana przez architekta miejskiego Fadeja Piekutowskiego, później siedziba Wydziału Biologii ZNU, wpisana do rejestru zabytków – został bezpośrednio trafiony; znaczna część budynku spłonęła (pożar objął 2400 m²). W czwartym i piątym korpusie fala uderzeniowa wybiła szyby; wśród studentów i pracowników ZNU nie było poszkodowanych.

Pierwsze raporty mówiły o jednym rannym; wkrótce wiceminister edukacji Denys Kurbatov potwierdził trafienie obu uczelni – ZNU i Narodowego Uniwersytetu Sumskiego – przy braku ofiar w obu. P.o. szefa Zaporoskiej OWA Mychajło Siemikin podał następnie pięciu rannych (trzech mężczyzn i dwie kobiety, czterech w jednym bloku, jedną osobę w innym); późniejsze doniesienia i aktualizacja OWA mówiły o sześciu poszkodowanych. Współprzewodniczący Rady Obrony Obwodu Iwan Fedorow informował o uderzeniach przez Telegram. Służby ratunkowe uratowały pięć osób i ewakuowały 14; pożary były gaszone do rana.

W tym samym nocnym ataku drony trafiły w pobliżu budynku mieszkalnego w Sumach, zabijając kobietę i raniąc mężczyznę; naloty uszkodziły też placówkę edukacyjną w tym mieście. W obwodzie kijowskim w Bojarce wybuchł duży pożar magazynów. Prezydent Wołodymyr Zełenski poinformował, że Rosja uderzyła tej nocy w dziewięć innych obwodów Ukrainy.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie źródła w centrum uwagi stawiają szczegółowe skutki uderzenia w Narodowy Uniwersytet Zaporoża, podkreślając status zabytkowy trzeciego korpusu (z 1902 roku, projektu architekta Fadeja Piekutowskiego, dawne gimnazjum żeńskie) oraz konsekwencje dla infrastruktury edukacyjnej. Rolę pierwszoplanowych informatorów pełnią lokalni i krajowi urzędnicy: współprzewodniczący Rady Obrony Obwodu Iwan Fedorow, p.o. szefa OWA Mychajło Siemikin oraz wiceminister edukacji Denys Kurbatow. Ukraińskie media opisują nocny atak jako część ogólnokrajowej nawałnicy 172 dronów uderzeniowych, wspominając trafienia w wielu regionach, w tym w Kijowie i obwodzie kijowskim (Bojarka) oraz w Sumach, gdzie zginęła kobieta. Ukraińskie raporty kwalifikują uderzenia w cywilną i edukacyjną infrastrukturę jako zamierzone i wskazują na ich klasyfikację przez władze ukraińskie i organizacje międzynarodowe jako zbrodnie wojenne.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Jedyny anglojęzyczny materiał w zestawie – agencyjny raport z USA – ujmuje uderzenie w Zaporoże w ramach narracji o eskalacji przemocy rosyjsko-ukraińskiej, przedstawiając je jako rosyjską odpowiedź na wcześniejszy ukraiński ostrzał dronowy. Tekst skupia się na najnowszej liczbie rannych oraz na fakcie jednoczesnego trafienia uczelni, bloków i centrum handlowego, nie wchodząc w szczegóły architektonicznej historii korpusu ZNU z 1902 roku. Do narracji włączona jest także wypowiedź rosyjskiego Ministerstwa Obrony o zestrzeleniu 244 ukraińskich dronów nad rosyjskimi obwodami i Morzem Czarnym – element ramowania rosyjskiego, nieobecny w ukraińskich źródłach.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się w liczbie poszkodowanych w ataku na Zaporoże: większość raportów i komunikatów OWA podaje pięciu rannych (trzech mężczyzn i dwie kobiety), natomiast kilka późniejszych doniesień oraz kolejna aktualizacja OWA mówią o sześciu. Rozbieżność dotyczy też tego, który urzędnik jako pierwszy podał informację o ofiarach: zdecydowana większość źródeł wskazuje p.o. szefa Zaporoskiej OWA Mychajła Siemikina, lecz w jednym z faktów z materiału źródłowego jako pierwszego informatora podano Oleksandra Kornijenki.

Kontekst

Trzeci korpus ZNU wzniesiono w 1902–1903 roku jako Oleksandriwską Gimnazję Żeńską według projektu miejskiego architekta Fadeja Piekutowskiego; w 1920 mieścił sztab 30. Dywizji Strzeleckiej, od 1921 – szpital wojskowy, od 1926 – Zaporożskie Technikum Pedagogiczne, a od 1987 – Wydział Biologii ZNU. Budynek ma status lokalnego zabytku architektury i urbanistyki. W 1911 dobudowano do niego cerkiew domową. Centrum handlowe Intrade przy prospekcie Sobornym (dwa piętra, 3250 m²) mieściło sklepy Foxtrot, Comfy, Roshen i Vyna svitu. W tym samym nocnym rosyjskim ataku dronów, według wiceministra edukacji Denysa Kurbatova, trafiony został także Narodowy Uniwersytet Sumski – bez ofiar. UNESCO uruchomiło program ochrony i zachowania dokumentacyjnego dziedzictwa Ukrainy z finansowaniem w wysokości 2 mln euro.