Rząd Ukrainy poparł budowę pomnika Mazepy w Kijowie na miejscu zburzonego Lenina
Rząd Ministrów Ukrainy poparł propozycję Ministerstwa Kultury wzniesienia w Kijowie pomnika hetmana Iwana Mazepy. Pomnik ma stanąć na Bulwarze Tarasa Szewczenki, w miejscu zburzonego w 2013 roku monumentu Włodzimierza Lenina. Inicjatywa należy do prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, a jej realizację zapewnia dekret prezydencki nr 781 z 21 sierpnia.
Najważniejsze
- Rząd Ministrów poparł propozycję Ministerstwa Kultury wzniesienia pomnika hetmana Iwana Mazepy w Kijowie.
- Pomnik ma stanąć na Bulwarze Tarasa Szewczenki, na miejscu zburzonego w grudniu 2013 roku pomnika Lenina.
- Inicjatywa należy do prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, który ogłosił ją 28 czerwca podczas obchodów 30-lecia Konstytucji Ukrainy w Ławrze Kijowsko-Peczerskiej.
- Realizację zapewnia dekret prezydencji nr 781 z 21 sierpnia «O uczczeniu pamięci hetmana Ukrainy Iwana Mazepy».
- Ministerstwo Kultury, wraz z Państwową Agencją Sztuki i Edukacji Artystycznej oraz Kijowską Administracją Miejską, zorganizuje otwarty konkurs na projekt pomnika.
- Instalacja pomnika i zagospodarowanie przyległego terenu będą finansowane z budżetu Kijowa; końcowy koszt zostanie ustalony po konkursie i zatwierdzeniu dokumentacji.
Dlaczego to ważne
Decyzja przesuwa symboliczną przemianę Bulwaru Tarasa Szewczenki — z miejsca radzieckiego pomnika w centralny punkt honorujący ukraińskiego bohatera narodowego. Stoi za nią dekret prezydencki i wsparcie rządu, co nadaje jej najwyższą rangę państwową. Jednocześnie rządowy wybór pomnika przeważa nad wcześniejszym miejskim planem postawienia w tym samym miejscu fontanny, co sygnalizuje spór o kształt przestrzeni publicznej między prezydencją a merostwem Kijowa.
Co się stało
Rząd Ministrów Ukrainy poparł propozycję Ministerstwa Kultury wzniesienia w Kijowie pomnika hetmana Iwana Mazepy. Wcześniejsze plany wyrażone przez mera Kijowa Witalija Kłeczki, by w tym miejscu stanęła fontanna, schodzą na dalszy plan — rząd przychyla się do prezydenckiej inicjatywy pomnika. Pomnik ma zostać umieszczony na Bulwarze Tarasa Szewczenki, w miejscu zburzonego w grudniu 2013 roku podczas Euromajdanu monumentu Lenina. Inicjatywa należy do prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, który ogłosił ją 28 czerwca 2026 roku podczas obchodów 30-lecia Konstytucji w Ławrze Kijowsko-Peczerskiej. Podstawą prawną realizacji jest dekret prezydencki nr 781 z 21 sierpnia «O uczczeniu pamięci hetmana Ukrainy Iwana Mazepy». Wicepremier ds. polityki humanitarnej i minister kultury Tetiana Berezhna podkreśliła, że Mazepa to jedna z kluczowych postaci ukraińskiej historii i budowniczy państwa, który bronił politycznej podmiotowości Ukrainy; uznała, że Kijów powinien odpowiednio uczcić jego pamięć w przestrzeni publicznej. Ministerstwo Kultury, Państwowa Agencja Sztuki i Edukacji Artystycznej oraz Kijowska Administracja Miejska zorganizują otwarty konkurs na najlepszy projekt szkicu. Ministerstwo Kultury będzie zamawiającym projekt i produkcję pomnika. Instalacja pomnika i zagospodarowanie przyległego terenu mają być finansowane z budżetu Kijowa, a także — w zakresie dozwolonym prawem — z innych źródeł. Ostateczny koszt zostanie ustalony po konkursie i zatwierdzeniu dokumentacji projektowo-kosztorysowej.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Wszystkie źródła, które otrzymano, to ukraińskojęzyczne redakcje (Ukrinform, Ukrainska Prawda, RB/RLS, Hromadske Radio, NV, LIGA.net/LB.ua). Przedstawiają one decyzję jako akt państwowy honorujący kluczową postać historii Ukrainy. Centralnymi aktorami są prezydent Zełenski, minister kultury Tetiana Berezhna i Rząd Ministrów. Dominującą osią narracji jest mechanizm urzędowy: dekret prezydencki, otwarty konkurs prowadzony przez Ministerstwo Kultury oraz finansowanie z budżetu Kijowa. Redakcje przypominają też wcześniejszy miejski plan fontanny jako konkurencyjną wizję dla tego samego miejsca, co rysuje napięcie między prezydencją a merostwem Kijowa o kształt przestrzeni publicznej.
W czym relacje się różnią
Przedmiotem rozbieżności nie są same fakty, lecz wizja zagospodarowania miejsca po pomniku Lenina. Mer Kijowa Witalij Kłeczko i Kijowska Administracja Miejska wcześniej opowiadali się za fontanną, określając ją jako «najbardziej neutralne rozwiązanie» dla przestrzeni publicznej naprzeciwko Rynku Besarabskiego. Inicjatywa prezydencka, poparta przez Rząd Ministrów, faworyzuje natomiast pomnik Mazepy. W ten sposób rządowy wybór pomnika zastępuje miejski projekt fontanny.
Kontekst
Pomnik Lenina na rogu Bulwaru Tarasa Szewczenki i ulicy Chreszczatyk został zburzony przez uczestników Euromajdanu w grudniu 2013 roku. Plany wzniesienia w Kijowie pomnika Mazepy pojawiały się już w 2008 roku za prezydentury Wiktora Juszczenki, lecz nigdy nie doszły do skutku. W kwietniu 2026 roku Kijowska Administracja Miejska ogłosiła, że w miejscu dawnego pomnika Lenina powstanie przestrzeń publiczna z fontanną i przedstawiła szkice; decyzję skrytykował m.in. szef Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Ołeksandr Alforow, nazywając ją «niebezpieczną». Mer Kijowa Witalij Kłeczko mówił wcześniej o fontannie w tym miejscu, określając ją jako «najbardziej neutralne rozwiązanie». 28 czerwca 2026 roku, w Dzień Konstytucji, w Ławrze Kijowsko-Peczerskiej odsłonięto popiersie Iwana Mazepy, które około dwa tygodnie później, w lipcu, poświęcili przedstawiciele Prawosławnego Kościoła Ukrainy. Na Ukrainie pełny pomnik Mazepy stoi jedynie w Połtawie; popiersia znajdują się m.in. w Czernihowie. W 1708 roku na rozkaz cara Piotra I Rosyjski Kościół Prawosławny nałożył na Mazepę anatemę; w Rosji nazywany jest on «zdrajcą».