Ukraina: rząd zatwierdził pomnik hetmana Mazepy w Kijowie w miejscu zburzonego Lenina
Gabinet Ministrów Ukrainy poparł propozycję Ministerstwa Kultury wzniesienia w Kijowie pomnika hetmana Iwana Mazepy. Monument ma stanąć na Bulwarze Tarasa Szewczenki, w miejscu, gdzie do 2013 r. stał pomnik Lenina. Inicjatywa należy do prezydenta Wołodymyra Zełenskiego i jest realizowana na mocy jego dekretu z 21 sierpnia nr 781.
Najważniejsze
- Lokalizacja: Bulwar Tarasa Szewczenki w Kijowie, w miejscu zburzonego w grudniu 2013 r. pomnika Lenina.
- Inicjator: prezydent Wołodymyr Zełenski, który ogłosił pomysł 28 czerwca podczas obchodów 30-lecia Konstytucji Ukrainy w Ławrze Kijowsko-Pieczerskiej.
- Podstawa prawna: dekret prezydencki nr 781 z 21 sierpnia „O upamiętnieniu hetmana Ukrainy Iwana Mazepy”.
- Wykonawca: Ministerstwo Kultury jako zamawiający projekt i produkcję, we współpracy z Państwową Agencją Sztuki i Edukacji Artystycznej oraz Kijowską Administracją Miejską.
- Otwarty konkurs na najlepszy szkic projektowy wyłoni ostateczny wygląd pomnika.
- Finansowanie: z budżetu Kijowa; dopuszczalne są też środki z innych źródeł niezakazanych prawem; koszt końcowy zostanie ustalony po konkursie i zatwierdzeniu dokumentacji.
Dlaczego to ważne
Decyzja zastępuje sowiecki monument postacią od dawna kojarzoną z ukraińską państwowością i oporem wobec imperialnej Rosji — co wpisuje się w politykę dekomunizacji i pamięci historycznej prowadzoną przez obecny rząd. Inicjatywa wyszła od prezydenta i jest zakotwiczona w jego dekrecie, a wyznaczony zamawiający, otwarty konkurs i źródła finansowania wskazują, że projekt wszedł w fazę planowania realizacji.
Co się stało
Gabinet Ministrów Ukrainy poparł wniosek Ministerstwa Kultury o wzniesienie w Kijowie pomnika hetmana Iwana Mazepy. Monument ma stanąć na Bulwarze Tarasa Szewczenki, w miejscu zburzonego podczas Euromajdanu w grudniu 2013 r. pomnika Lenina. Pomysł zaproponował prezydent Zełenski 28 czerwca przy okazji obchodów 30-lecia Konstytucji Ukrainy w Ławrze Kijowsko-Pieczerskiej; realizację zapewnia dekret prezydencki nr 781 z 21 sierpnia. Ministerstwo Kultury będzie zamawiającym projekt i wykonanie, a otwarty konkurs — organizowany wspólnie z Państwową Agencją Sztuki i Edukacji Artystycznej oraz Kijowską Administracją Miejską — wyłoni najlepszy szkic. Koszty postawienia pomnika i zagospodarowania przyległego terenu pokryje budżet Kijowa, z możliwością pozyskania środków z innych źródeł niezakazanych prawem; ostateczna kwota zostanie ustalona po konkursie i zatwierdzeniu dokumentacji projektowo-kosztorysowej. Wicepremier i minister kultury Tetiana Berezhna określiła Mazepę jako jedną z kluczowych postaci ukraińskiej historii i budowniczego państwa.
Kontekst
Pomnik Lenina na rogu Bulwaru Tarasa Szewczenki i ulicy Chreszczatyk został zburzony przez uczestników Euromajdanu w grudniu 2013 r. W kwietniu bieżącego roku Kijowska Administracja Miejska zapowiadała w tym miejscu fontannę; decyzję tę krytykował jako „niebezpieczną” szef Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Ołeksandr Alforow. Mer Kijowa Witalij Kliczko mówił wcześniej o fontannie jako „najbardziej neutralnym rozwiązaniu” dla tej przestrzeni w pobliżu rynku Bessarabskiego. Plany postawienia Mazepie pomnika w Kijowie pojawiały się już w 2008 r. za prezydentury Wiktora Juszczenki, ale monumentu wówczas nie wzniesiono. W Ukrainie pełny pomnik Mazepy istnieje dziś jedynie w Połtawie; popiersia znajdują się m.in. w Czernihowie. Rosyjski Kościół Prawosławny nałożył na Mazepę anatemę w 1708 r. z rozkazu cara Piotra I.