Rosjanie wycofują się z Kupiańska, używając cywilów jako osłony w rurociągu gazowym

Dlaczego to ważne

Incydent podnosi rangę dyplomatyczną sprawy użycia cywilów jako osłony przez rosyjskie wojska: szef ukraińskiej dyplomacji publicznie scharakteryzował te działania jako „żywą tarczę” i rażące naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego. Materiały są przygotowywane do śledztwa w sprawie zbrodni wojennych, co może mieć znaczenie dla przyszłych postępowań. Jednocześnie zdarzenie wpisuje się w szerszy schemat wykorzystywania przez Rosjan podziemnych gazociągów do przemieszczania wojsk — wcześniej informowano o takim użyciu rurociągu w okolicach Sudży w obwodzie kurskim oraz na północnych przedmieściach Kupiańska.

Co się stało

27 września drony rozpoznawcze 2. Korpusu Gwardii Narodowej Ukrainy „Chartija” zarejestrowały rosyjskie siły wyprowadzające cywilów z Kupiańska w obwodzie charkowskim. Na nagraniu widać dziewięć osób — dzieci, osoby starsze i jedną osobę o kulach — którym towarzyszyli mężczyźni w cywilnych ubraniach w wieku poborowym. Według „Chartii” byli to prawdopodobnie rosyjscy żołnierze, którzy zdjęli mundury i wycofywali się pod osłoną cywilów.

Grupę poprowadzono z Kupiańska przez wieś Hołubiwka do gazociągu „Szebelinka – Ostrożsk” i wepchnięto do wnętrza rury. Dzieci i osoby starsze miały przejść wewnątrz rurociągu ponad 10 km; jego wylot znajduje się w lesie, skąd ludzie mieliby zostać wywiezieni na terytorium okupowane. Rosjanie filmowali cywilów przez całą trasę. „Chartija” ostrzegła, że nagranie może zostać wykorzystane w rosyjskich mediach jako relacja z „ewakuacji” lub „ratowania cywilów” z wywiadami mieszkańców wyrażających sympatię wobec Rosji.

Ukraińscy żołnierze widzieli grupę, ale nie otworzyli ognia ze względu na obecność dzieci i osób starszych. „Chartija” oceniła każde z tych działań jako zbrodnię według prawa międzynarodowego; materiały zostały udokumentowane i mają zostać przekazane do śledztwa w sprawie zbrodni wojennych. Minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha publicznie scharakteryzował te działania jako użycie cywilów jako „żywej tarczy” i jako przymusowe przemieszczanie pod groźbą broni.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie dostępne źródła są ukraińskie i jednolicie przedstawiają zdarzenie jako rosyjskie użycie cywilów jako osłony i „żywej tarczy” podczas wycofywania się. Ukraińskie media podkreślają kwalifikację prawną działań jako naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego i zbrodnię wojenną oraz zwracają uwagę na powściągliwość ukraińskich wojskowych, którzy nie otworzyli ognia ze względu na obecność dzieci i osób starszych. Powtarzanym wątkiem jest ostrzeżenie „Chartii”, że Rosja może wykorzystać nagranie propagandowo jako relację z „ewakuacji” lub „ratowania cywilów”.

Kontekst

We wczesnym marcu 2025 r. pojawiły się informacje, że rosyjskie wojska szturmowe przedostały się w kierunku Sudży w obwodzie kurskim przez gazociąg „Urengoj – Pomary – Użhorod”. Ukraiński oficer Myrosław Haj mówił wówczas, że ukraińscy spadochroniarze znali plany przeciwnika i zablokowali wyjście z rurociągu, uniemożliwiając ewakuację rosyjskiej grupy. We wrześniu 2025 r. 429. Pułk Systemów Bezzałogowych „Achilles” informował, że okupanci dotarli na północne przedmieścia Kupiańska podziemnym gazociągiem; ukraińskie siły początkowo uszkodziły rurociąg, a w grudniu obrońcy poinformowali o jego zniszczeniu.