Ombudsman: ponad połowa ukraińskich weteranów uważa, że państwo nie chroni ich praw
Rzecznik praw człowieka Ukrainy Dmytro Lubiniec oświadczył w wywiadzie dla Radio NV, że ponad 50% ukraińskich weteranów uważa, iż ich prawa nie są po prostu naruszane, lecz w ogóle niechronione przez państwo. Dane pochodzą z badania eksperckiego ponad tysiąca weteranów i weteranek przeprowadzonego przez jego urząd. Liczba ta pada w kontekście nowego rządu Serhija Koretskiego i kontrowersji wokół cywilnego ministra ds. weteranów Witalija Kima.
Najważniejsze
- Lubiniec: ponad 50% weteranów uważa, że ich prawa nie są chronione przez państwo
- Wniosek oparty na badaniu eksperckim ponad tys. weteranów i weteranek
- Obecnie na Ukrainie jest ponad 2 mln weteranów; po wojnie może być 5–6,5 mln
- W pierwszych ośmiu miesiącach 2026 r. biuro Rzecznika otrzymało ponad 1900 skarg weteranów wobec nieco ponad 2000 za cały 2025 r.
- Najczęstsze skargi: problemy z pomocą finansową, dokumentami oraz rehabilitacją medyczną i psychologiczną
- Centra pomocy psychologicznej działają w 18% gmin, rehabilitacja – w 20%
- 16 lipca Witalij Kim, były szef OWA w Mikołajowie, został ministrem ds. weteranów w rządzie Serhija Koretskiego
Dlaczego to ważne
Wypowiedź Lubińca stawia surową diagnozę skuteczności państwa wobec grupy liczącej już ponad dwa miliony osób, która zdaniem Rzecznika po zakończeniu wojny może wzrosnąć do 5–6,5 miliona. Biuro Rzecznika odnotowało gwałtowny wzrost skarg – ponad 1900 w ciągu ośmiu miesięcy 2026 r. wobec niespełna 2000 za cały 2025 r. Jednocześnie centra pomocy psychologicznej działają zaledwie w 18% gmin, a rehabilitacja w 20%. Publikacja danych zbiega się z politycznym kontekstem nowego rządu Serhija Koretskiego i kontrowersji wokół cywilnego ministra ds. weteranów Witalija Kima, za którego odwołaniem opowiadają się demonstranci i część społeczeństwa obywatelskiego, podnosząc stawkę debaty o odpowiedzialności państwa.
Co się stało
Dmytro Lubiniec, Rzecznik Praw Człowieka Rady Najwyższej Ukrainy, udzielił wywiadu Radio NV, w którym stwierdził, że ponad 50% ukraińskich weteranów uważa, iż ich prawa nie są po prostu naruszane, lecz w ogóle niechronione przez państwo. Podstawą tej oceny było badanie eksperckie ponad tysiąca weteranów i weteranek przeprowadzone przez jego urząd. Lubiniec podkreślił, że obecnie na Ukrainie żyje ponad dwa miliony weteranów, a po zakończeniu pełnoskalowej wojny ich liczba może wzrosnąć do 5–6,5 miliona – co jego zdaniem powinno kształtować politykę państwa na najbliższe 30 lat. W pierwszych ośmiu miesiącach 2026 r. biuro Rzecznika otrzymało ponad 1900 skarg od weteranów i rodzin poległych żołnierzy wobec nieco ponad 2000 skarg za cały 2025 r. Najczęstsze problemy dotyczą uzyskania pomocy finansowej, dokumentów i rehabilitacji medyczno-psychologicznej. Lubiniec skrytykował też biurokrację urzędników i brak realnej odpowiedzialności za naruszanie praw weteranów – śledztwa urzędowe jego zdaniem kończą się najczęściej formalną odpowiedzią. Wskazał też na poważne luki w usługach lokalnych: centra pomocy psychologicznej działają w 18% gmin, a rehabilitacja w 20%. W kontekście politycznym: 16 lipca Rada Najwyższa powołała większość ministrów nowego rządu Serhija Koretskiego, a byłemu szefowi OWA w Mikołajowie Witalijowi Kimowi powierzyła tekę ministra ds. weteranów. 23 lipca w Kijowie demonstrowano przeciwko zdymisjonowaniu Mychajła Fedorowa ze stanowiska ministra obrony; protestujący domagali się także zastąpienia Kima osobą posiadającą doświadczenie wojskowe. Kim odpowiedział, że daje sobie rok na wdrożenie zmian.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Wszystkie dostępne źródła to ukraińskie media krajowe. Narracja koncentruje się na biurze Ombudsmana jako autorytatywnym głosie w sprawie praw weteranów i wzmacnia jego surową ocenę nieefektywności państwa. Źródła łączą dane z doświadczeń weteranów z politycznym momentem – powołaniem nowego rządu Serhija Koretskiego i objęciem teki ministra ds. weteranów przez Witalija Kima – oraz z protestami z 23 lipca, w których domagano się zastąpienia go osobą z doświadczeniem wojskowym. Sytuacja przedstawiana jest jako kwestia odpowiedzialności państwa, powiązana z lukami w usługach lokalnych – pomoc psychologiczna i rehabilitacja dostępne są jedynie w około co piątej gminie.
Kontekst
Urząd Rzecznika przeprowadził badanie eksperckie ponad tysiąca weteranów i weteranek, ponad 200 wizyt monitoringowych w gminach w ciągu dwóch lat oraz analizę wpływających skarg. Najczęstsze skargi dotyczyły pomocy finansowej, dokumentów i rehabilitacji medyczno-psychologicznej. Lubiniec wskazywał, że weterani muszą samodzielnie kompletować dokumenty w pofragmentowanych i niezsynchronizowanych rejestrach, a urzędnicy traktują ich „nie po prostu bez szacunku, lecz po prostu jako zbędnych ludzi”. 16 lipca Rada Najwyższa powołała większość ministrów nowego rządu Serhija Koretskiego, a były szef OWA w Mikołajowie Witalij Kim objął tekę ministra ds. weteranów. 23 lipca w Kijowie, podczas protestów przeciwko zdymisjonowaniu Mychajła Fedorowa ze stanowiska ministra obrony, demonstrowano także przeciwko powołaniu Kima – z argumentem, że jako cywil nie jest weteranem; przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego podkreślali, że resort powinien kierować weteran. Kim odpowiedział, że daje sobie rok na wdrożenie zmian i zapowiedział nowy system wsparcia ze strukturami wspólnotowymi i patronalnymi dla każdego rodzaju sił zbrojnych.