Szef MI5: Rosja to „agresor numer jeden”, Iran przechodzi do trudniejszych celów w Wielkiej Brytanii

Dlaczego to ważne

Coroczne przemówienie szefa MI5 to najważniejsza publiczna ocena zagrożeń dla Wielkiej Brytanii. McCallum nie tylko umiejscowił Rosję na szczycie listy państwowych agresorów, ale wprost powiązał nasilenie rosyjskich operacji hybrydowych w Europie z ograniczonymi i kosztownymi postępami Rosji na froncie ukraińskim — co dla Ukrainy stanowi potwierdzenie z najwyższego brytyjskiego szczebla wywiadowczego, że wsparcie europejskich sojuszników jest świadomie celem Moskwy. Jednocześnie przemówienie nadaje kontekst podejrzewanemu zamachowi na RAF Fairford, wpisując go w szerszy irański wzorzec operacji na terytorium Wielkiej Brytanii, i wyraźnie sygnalizuje sztuczną inteligencję jako nową granicę zagrożeń, w tym potencjalnego użycia w broni biologicznej.

Co się stało

Ken McCallum, dyrektor generalny MI5, wygłosił 13 października coroczne przemówienie o zagrożeniach dla Wielkiej Brytanii. Przedstawił w nim cztery główne wątki. Po pierwsze, ocenił, że Rosja jest „agresorem numer jeden” dla Zjednoczonego Królestwa i że rosyjska wojna hybrydowa — obejmująca sabotaże, cyberataki, groźby bombowe i inne metody — nasila się przeciwko krajom wspierającym Ukrainę. McCallum podkreślił, że postępy Rosji w wojnie przeciwko Ukrainie pozostają „minimalne i straszliwie kosztowne” i poparł oceny innych europejskich służb wywiadowczych, że rosyjskie taktyki „ledwo nie przechodzą w konwencjonalny konflikt”. Jako przykłady podał próbę ataku dronem na samolot cargo na niemieckim lotnisku oraz cyberatak na polską infrastrukturę energetyczną.

Po drugie, McCallum poinformował o znaczącej zmianie irańskich ambicji: Iran przesuwa się w stronę trudniejszych celów, w tym obiektów wojskowych w Wielkiej Brytanii. Dodał, że powiązane z Iranem operacje w Zjednoczonym Królestwie doprowadziły w ciągu ostatniego roku do ponad 50 zatrzymań, a MI5 odnotowuje wcześniejsze irańskie wymierzone w społeczności żydowskie w Wielkiej Brytanii. McCallum zastrzegł, że irańskie możliwości na terenie Wielkiej Brytanii są ograniczone przez poziom wyszkolenia wykorzystywanych do tego przestępców i agentów-proxy.

Po trzecie, McCallum odniósł się do podejrzewanego zamachu na RAF Fairford, stwierdzając, że incydent nie jest unikatowy i że podobne zdarzenia miały miejsce nie tylko w Wielkiej Brytanii, lecz także na świecie. Dzień wcześniej, 12 października, premier Andy Burnham oświadczył, że zamach był najprawdopodobniej koordynowany z Iranu i niemal na pewno kierowany przez Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC). Pięciu zatrzymanych mężczyzn zwolniono za kaucją policyjną bez postawienia zarzutów, pod ścisłymi warunkami; dwóch kolejnych zatrzymanych, w tym obywatel podwójny Wielkiej Brytanii i Iranu, również zwolniono. Śledczy znaleźli benzynę w zarekwirowanych vanach, ale nie znaleźli urządzeń wybuchowych nadających się do użycia.

Po czwarte, McCallum wskazał sztuczną inteligencję jako nowy front zagrożeń. Ostrzegł, że terroryści już podejmują próby wykorzystania AI do rekonesansu i planowania ataków dronami, a jego największe zmartwienie dotyczy wciąż niezrealizowanej możliwości użycia AI przez ekstremistów do opracowania broni biologicznej lub stworzenia nowych patogenów. MI5 utworzyło dedykowane centrum oceny ryzyk związanych ze sztuczną inteligencją.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie trzy dostępne artykuły — Європейська правда, НВ i Бабель — są w języku ukraińskim i ujmują przemówienie McCalluma jako potwierdzenie zagrożenia ze strony Rosji dla Zachodu. Na czoło wysuwają określenie Rosji „agresorem numer jeden” i nasilenie rosyjskiej wojny hybrydowej. Podkreślają obserwację McCalluma, że rosyjskie próby destabilizacji innych krajów europejskich zbiegają się z minimalnymi i kosztownymi postępami Rosji w Ukrainie, łącząc brytyjską ocenę wywiadowczą z wojną w Ukrainie. Podejrzewany zamach na RAF Fairford jest przedstawiany jako element szerszego irańsko-rosyjskiego wzorca, a nie jako samodzielna sprawa karna.

Kontekst

Premier Wielkiej Brytanii Andy Burnham oświadczył 12 października, że podejrzewany zamach na RAF Fairford był najprawdopodobniej koordynowany z Iranu i niemal na pewno kierowany przez IRGC; zarówno policja, jak i premier wskazali na możliwy udział obcego państwa. Pięciu zatrzymanych w związku z podejrzewaną akcją zwolniono za kaucją policyjną bez zarzutów, pod ścisłymi warunkami; dwóch kolejnych zatrzymanych, w tym obywatel podwójny Wielkiej Brytanii i Iranu, również zwolniono. Śledczy znaleźli benzynę w zarekwirowanych vanach, ale nie znaleźli urządzeń wybuchowych nadających się do użycia. McCallum przytoczył próbę ataku dronem na samolot cargo na niemieckim lotnisku oraz cyberatak na polską infrastrukturę energetyczną jako przykłady rosyjskiej wojny hybrydowej i stwierdził, że incydent w RAF Fairford nie jest wyjątkiem. Operacje powiązane z Iranem w Wielkiej Brytanii doprowadziły w ciągu ostatniego roku do ponad 50 zatrzymań; MI5 informuje, że Iran wcześniej wymierzał działania w społeczności żydowskie w kraju.