Ukraina złożyła do KE wniosek o sfinansowanie ze środków unijnej pożyczki rakiet PAC-3 do Patriotów
Ukraina formalnie zwróciła się do Komisji Europejskiej o uruchomienie kilku miliardów euro z 90-miliardowego unijnego kredytu na sfinansowanie zakupu amerykańskich rakiet przechwytujących PAC-3 do systemów obrony powietrznej Patriot. Prezydent Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen potwierdziła 2 września w Brukseli, przed spotkaniem z sekretarzem generalnym NATO Markiem Rutte, że wniosek wpłynął i jest obecnie analizowany przez państwa członkowskie UE. To pierwszy oficjalny wniosek Ukrainy o finansowanie ze wspomnianej pożyczki właśnie pocisków PAC-3 do Patriotów.
Najważniejsze
- 2 września prezydent KE Ursula von der Leyen potwierdziła otrzymanie ukraińskiego wniosku przed spotkaniem z sekretarzem generalnym NATO Markiem Rutte w Brukseli
- Wniosek dotyczy kilku mld euro z 90-mld pożyczki UE na lata 2026–2027; źródła ukraińskie wskazują, że suma przekracza 2 mld euro
- Rakiety PAC-3 są produkowane w USA, więc ich zakup wymaga wyjątku od reguły „kupuj europejskie” – zgodę musi wydać KE po konsultacji z grupą ekspertów i komitetem programowym państw członkowskich
- Od czerwca UE wypłaciła z pożyczki ok. 8,5 mld euro na drony i pociski dla Ukrainy; dodatkowe 6,1 mld euro zostało zatwierdzone, częściowo na wzmocnienie obrony powietrznej
- Z ok. 90 mld euro pożyczki ok. 60 mld przeznaczono na potrzeby obronne, ok. 30 mld na wsparcie budżetowe; na 2026 r. dostępne jest do 45 mld euro, z czego 28,3 mld na obronę
- UE i Ukraina wspólnie pracują nad projektem FREYA – europejskim systemem obrony przeciwrakietowej
Dlaczego to ważne
To pierwszy oficjalny ukraiński wniosek do UE o sfinansowanie z unijnej pożyczki amerykańskich rakiet PAC-3 do Patriotów, co oznacza odejście od dotychczasowej reguły „kupuj europejskie” i rozszerzenie wykorzystania tego instrumentu na systemy pozarynkowe. Patrioty są kluczowe dla ochrony ukraińskich miast i infrastruktury przed rosyjskimi uderzeniami rakiet balistycznych, w tym nasilonym użyciem pocisków Cyrkon i systemów S-400. Sprawa pokazuje też rosnącą rolę UE jako finansującego obronę powietrzną Ukrainy w sytuacji, gdy dostawy z USA – jak twierdzi Kijów – wyraźnie spadły.
Co się stało
2 września, przed spotkaniem z sekretarzem generalnym NATO Markiem Rutte w Brukseli, prezydent Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen potwierdziła, że Komisja otrzymała formalny wniosek Ukrainy o uruchomienie kilku miliardów euro z 90-miliardowej pożyczki unijnej na lata 2026–2027 na zakup amerykańskich rakiet przechwytujących PAC-3 do systemów Patriot. Von der Leyen powiedziała, że wniosek jest obecnie analizowany przez państwa członkowskie UE i że proces „zmierza w dobrym kierunku”. Dzień później, 3 września, rzecznik KE Balazs Ujvari poinformował, że Komisja przyspiesza rozpatrywanie sprawy ze względu na jej pilność, zastrzegając, że konkretne terminy dostaw Patriotów będą zależeć od kontraktów między Ukrainą a producentami. Ponieważ PAC-3 produkowane są w USA, ich zakup z unijnych środków wymaga formalnego wyjątku od reguły „kupuj europejskie” – musi go zatwierdzić Komisja po konsultacji z grupą ekspertów i pozytywnej opinii komitetu programowego państw członkowskich. Według źródeł ukraińskich (Suspilne) wnioskowana kwota przekracza 2 mld euro. To pierwszy oficjalny ukraiński wniosek do UE o finansowanie PAC-3 do Patriotów w ramach tej pożyczki.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie źródła podkreślają pilność potrzeb w zakresie obrony powietrznej, powołując się na słowa prezydenta Zełenskiego o trzykrotnie mniejszych dostawach pocisków w pierwszej połowie 2026 roku oraz na wzmożone użycie przez Rosję pocisków balistycznych Cyrkon i S-400. W ukraińskim ujęciu decyzja KE o przyspieszeniu procedury i zapowiedź, że proces „zmierza w dobrym kierunku”, są przedstawiane jako pozytywny sygnał wobec pierwszego oficjalnego wniosku o finansowanie amerykańskich Patriotów z unijnej pożyczki.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w opisie dokładnej kwoty wnioskowanej przez Ukrainę: część opisuje ją ogólnie jako „kilka miliardów euro”, a część – powołując się na ukraińskie media – wskazuje, że suma przekracza 2 mld euro.
Kontekst
UE zatwierdziła 90-miliardową pożyczkę dla Ukrainy na lata 2026–2027 – ok. 60 mld euro na potrzeby obronne, ok. 30 mld euro na wsparcie budżetowe; na 2026 r. dostępne jest do 45 mld euro, z czego 28,3 mld na obronę. Od czerwca UE wypłaciła z niej ok. 8,5 mld euro na drony i pociski dla Ukrainy, a dodatkowe 6,1 mld euro zatwierdzono, częściowo na obronę powietrzną. UE i Ukraina wspólnie pracują nad projektem FREYA – europejskim systemem obrony przeciwrakietowej. Prezydent Zełenski mówił o trzykrotnie mniejszych dostawach pocisków w pierwszej połowie 2026 r. 29 lipca informował, że poprosił prezydenta USA Donalda Trumpa o awaryjny „pakiet zimowy” 300 pocisków Patriot, który Trump miał odmówić ze względu na braki w zapasach USA. 13 sierpnia wysoka przedstawicielka UE Kaja Kallas wezwała państwa członkowskie posiadające Patrioty w magazynach do przekazania ich Ukrainie; 1 września ogłosiła powstanie grupy wysokiego szczebla złożonej z byłych liderów politycznych i wojskowych Europy i Ukrainy do pracy nad zdolnościami obronnymi.