Ukraina prosi UE o sfinansowanie zakupu rakiet PAC-3 do Patriotów z pożyczki 90 mld euro

Dlaczego to ważne

Jest to pierwszy oficjalny ukraiński wniosek do UE o sfinansowanie amerykańskich rakiet PAC-3 w ramach pożyczki 90 mld euro, co oznacza zwrot w stronę wykorzystywania tego instrumentu do systemów obrony powietrznej spoza Europy. Rakiety przechwytujące do Patriotów są kluczowe dla ochrony ukraińskich miast i infrastruktury przed rosyjskimi uderzeniami balistycznymi, w tym rosnącym użyciem pocisków Zircon i S-400. Wniosek testuje zasadę „kupuj europejskie” obowiązującą w pożyczce, ponieważ PAC-3 są produkowane w USA i wymagają formalnego wyjątku zatwierdzanego przez Komisję po konsultacji z ekspertami i komitetem programowym państw członkowskich. Sprawa pokazuje rosnącą rolę UE jako finansującego obronę powietrzną Ukrainy w czasie, gdy dostawy z USA — według Kijowa — spadły trzykrotnie w pierwszej połowie 2026 r.

Co się stało

2 września prezydent Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen potwierdziła w Brukseli, przed spotkaniem z sekretarzem generalnym NATO Markiem Rutte, że Ukraina złożyła formalny wniosek o wykorzystanie kilku miliardów euro z unijnej pożyczki 90 mld euro na zakup rakiet przechwytujących PAC-3 do systemów Patriot. Von der Leyen powiedziała, że państwa członkowskie UE analizują wniosek i że proces „zmierza w dobrym kierunku”.

Rzecznik Komisji Balazs Ujvari poinformował 3 września, że Komisja przyspiesza rozpatrywanie wniosku ze względu na jego pilność, a jednocześnie zaznaczył, że ostateczna decyzja należy do państw członkowskich. Ponieważ PAC-3 są produkowane w USA, ich zakup w ramach pożyczki wymaga formalnego wyjątku od obowiązującej zasady priorytetu dla uzbrojenia produkowanego w Ukrainie, UE i Europejskim Obszarze Gospodarczym — wyjątku, który Komisja może przyznać po konsultacji z grupą ekspertów i pozytywnej opinii komitetu programowego.

Ukraińskie media, powołując się na własne źródła, wskazywały, że Kijów wnioskuje o ponad 2 mld euro na ten cel; wcześniejsze komunikaty mówiły jedynie o „kilku miliardach euro”. Od czerwca UE wypłaciła z pożyczki około 8,5 mld euro na drony i pociski dla Ukrainy, a dodatkowe 6,1 mld euro zostało zatwierdzone, częściowo na wzmocnienie ukraińskiej obrony powietrznej. Ukraina i UE wspólnie pracują nad projektem FREYA, mającym stworzyć europejski system obrony przeciwrakietowej balistycznej.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie źródła w zestawieniu są ukraińskie i koncentrują się na potwierdzeniu pierwszego oficjalnego wniosku Kijowa o sfinansowanie rakiet Patriot z unijnej pożyczki. Ukraińskie media podkreślają pilność potrzeb obrony powietrznej — według prezydenta Wołodymyra Zełenskiego w pierwszej połowie 2026 r. Ukraina otrzymała trzykrotnie mniej rakiet do obrony powietrznej niż rok wcześniej, a partnerzy tłumaczą to operacjami na Bliskim Wschodzie. Wskazywany jest także wzrost użycia przez Rosję pocisków balistycznych Zircon i S-400 oraz rosyjskie uderzenia rakietowe w liczbie 195 pocisków w samym tylko lipcu. Ukraińska prasa przedstawia proces po stronie UE jako pozytywnie postępujący i zwraca uwagę na zabieg Kijowa o wykorzystanie środków z pożyczki także na systemy spoza Europy.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się w opisie dokładnej kwoty wnioskowanej przez Ukrainę: część podaje jedynie, że chodzi o „kilka miliardów euro”, natomiast ukraińskie media (m.in. Suspilne), powołując się na własne źródła, precyzują, że Kijów wnioskuje o ponad 2 mld euro.

Kontekst

UE zatwierdziła dla Ukrainy pożyczkę 90 mld euro na lata 2026–2027, z czego około 60 mld euro przeznaczono na zakupy obronne, a około 30 mld euro na wsparcie budżetowe; na 2026 r. dostępne jest do 45 mld euro, w tym 28,3 mld euro na obronę. Od czerwca UE wypłaciła z pożyczki około 8,5 mld euro na drony i pociski, a dodatkowe 6,1 mld euro zatwierdzono, częściowo na obronę powietrzną. Ukraina i UE wspólnie realizują projekt FREYA, którego celem jest stworzenie europejskiego systemu obrony przeciwrakietowej balistycznej. Prezydent Zełenski mówił o trzykrotnym spadku dostaw rakiet do obrony powietrznej w pierwszej połowie 2026 r., tłumaczonym przez partnerów operacjami na Bliskim Wschodzie. 29 lipca Zełenski poinformował, że poprosił prezydenta USA Donalda Trumpa o awaryjny „pakiet zimowy” 300 rakiet przechwytujących do Patriotów, co Trump miał odrzucić z powodu braków w zapasach USA. 13 sierpnia wysoka przedstawiciel UE Kaja Kallas wezwała państwa członkowskie posiadające Patrioty w magazynach do przekazania ich Ukrainie, a 1 września ogłosiła powstanie grupy wysokiego szczebla złożonej z byłych politycznych i wojskowych liderów europejskich oraz ukraińskich do pracy nad zdolnościami obronnymi UE.