Ukraina: niedofinansowanie usług prawnych grozi utratą setek milionów długu zagranicznego; ONZ ostrzega przed zimą
Ministerstwo Finansów Ukrainy ostrzegło, że brak środków na obsługę prawną sporów międzynarodowych może spowodować przegapienie terminów przedawnienia i utratę możliwości odzyskania ponad 232 mln USD i 155,7 mln EUR należnych od podmiotów zagranicznych. Dług zagranicznych kontrahentów wobec Ministerstwa Obrony osiągnął 472,6 mld hrywien, z czego 75,7 mld to zobowiązania przeterminowane. Tego samego dnia niezależna komisja ONZ ds. Ukrainy ostrzegła, że rosyjskie ataki na infrastrukturę energetyczną sprawią, że nadchodząca zima będzie dla cywilów jeszcze cięższa niż poprzednia.
Najważniejsze
- Dług podmiotów zagranicznych wobec Ministerstwa Obrony za niedostarczone produkty sięgnął 472,6 mld hrywien, z czego 75,7 mld jest przeterminowane.
- Kwota 472,6 mld pochodzi z wniosków Izby Obrachunkowej po analizie sprawozdania z wykonania budżetu za 2025 r.; dane o zobowiązaniach przeterminowanych pochodzą z analizy ryzyka fiskalnego budżetu 2027 sporządzonej przez Ministerstwo Finansów.
- Zaległe należności Ministerstwa Obrony wzrosły z 39,6 mld hrywien na 1 stycznia 2024 r. do 45 mld hrywien na 1 stycznia 2025 r.
- Brak finansowania usług prawnych grozi przegapieniem terminów przedawnienia, w tym w sprawach w Szwajcarskim Centrum Arbitrażu, i utratą możliwości odzyskania ponad 232,1 mln USD (z odsetkami 5% rocznie od marca 2022 r.), 155,7 mln EUR, 51 647 franków szwajcarskich i 535 189 hrywien.
- Ministerstwo Finansów szacuje niedobór środków na obsługę prawną 62 spraw w 2026 r. na około 1 mln hrywien.
- 21 września niezależna komisja ONZ ds. Ukrainy ostrzegła, że rosyjskie ataki na infrastrukturę energetyczną czynią warunki życia cywilów coraz trudniejszymi, a nadchodząca zima będzie jeszcze cięższa do zniesienia niż poprzednia.
Dlaczego to ważne
Ukraina może utracić możliwość odzyskania setek milionów w walutach obcych należnych państwu z powodu przegapienia terminów prawnych. Stosunkowo niewielki deficyt finansowania — około 1 mln hrywien na 62 sprawy — może przełożyć się na nieproporcjonalnie duże straty budżetowe, utrudnić współpracę z zagranicznymi doradcami prawnymi i osłabić pozycję Ukrainy przy pozyskiwaniu dalszego wsparcia. Jednocześnie komisja ONZ sygnalizuje pogorszenie warunków życia cywilów przed nadchodzącą zimą.
Co się stało
Według ostrzeżenia Ministerstwa Finansów Ukrainy, zawartego w analizie ryzyka fiskalnego do projektu budżetu na 2027 r., niedofinansowanie usług prawnych w sporach międzynarodowych może doprowadzić do przegapienia terminów przedawnienia i utraty możliwości przymusowego ściągnięcia należności od podmiotów zagranicznych. Na zagrożone kwoty składają się ponad 232,1 mln USD (z dodatkowymi roszczeniami i odsetkami 5% rocznie naliczanymi od marca 2022 r.), 155,7 mln EUR z kosztami sądowymi sięgającymi setek tysięcy euro, 51 647 franków szwajcarskich oraz 535 189 hrywien; sprawy obejmują m.in. postępowania w Szwajcarskim Centrum Arbitrażu. Resort szacuje, że niedobór środków na obsługę prawną 62 spraw w 2026 r. wynosi około 1 mln hrywien. Kontekstem jest dług zagranicznych kontrahentów wobec Ministerstwa Obrony za niedostarczone produkty — według Izby Obrachunkowej sięgnął on 472,6 mld hrywien, z czego 75,7 mld to zobowiązania przeterminowane. Tego samego dnia niezależna międzynarodowa komisja śledcza ONZ ds. Ukrainy przedstawiła raport, w którym wyraziła zaniepokojenie rosyjskimi atakami na ukraińską infrastrukturę energetyczną i wskazała, że nadchodząca zima będzie dla cywilów jeszcze trudniejsza niż poprzednia.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media przedstawiają sytuację jako państwo pod presją fiskalną i jednocześnie pod atakiem na infrastrukturę cywilną. Łączą ryzyko utraty środków należnych od zagranicznych kontrahentów z ostrzeżeniem o trudnej zimie dla ludności, podkreślając, że zobowiązania przeterminowane Ministerstwa Obrony rosły z roku na rok.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w ocenie ewentualnego porozumienia o wstrzymaniu uderzeń na infrastrukturę energetyczną. Prezydent USA Donald Trump 14 września twierdził, że Ukraina i Rosja zgodziły się nie uderzać w swoje obiekty energetyczne, podczas gdy rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow zaledwie kilka dni wcześniej faktycznie wykluczał takie zawieszenie broni, nazywając 15 września tę samą ideę „bardzo dobrym pomysłem". Prezydent Wołodymyr Zełenski uzależnił gotowość Kijowa od gwarancji partnerów, że Rosja będzie przestrzegać porozumienia.
Kontekst
Dług w wysokości 472,6 mld hrywien został ustalony przez Izbę Obrachunkową w analizie sprawozdania z wykonania budżetu za 2025 r. Zaległe należności Ministerstwa Obrony wzrosły z 39,6 mld hrywien na początku 2024 r. do 45 mld hrywien na początku 2025 r. Projekt budżetu na 2027 r. ma według doniesień przewidywać znacznie wyższe środki na bezpieczeństwo i obronę niż finansowanie w 2026 r. Komisja ONZ ds. Ukrainy przedstawi kolejne wyniki śledztwa podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w październiku 2026 r. 14 września prezydent USA Donald Trump ogłosił, że Ukraina i Rosja zgodziły się nie uderzać w obiekty energetyczne; prezydent Wołodymyr Zełenski oświadczył, że Kijów jest gotów na wzajemne wstrzymanie uderzeń na infrastrukturę krytyczną pod warunkiem gwarancji partnerów co do przestrzegania porozumienia przez Rosję. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow 15 września nazwał takie zawieszenie broni „bardzo dobrym pomysłem”, choć kilka dni wcześniej mówił, że energetyka to „pięta achillesowa" Ukrainy i faktycznie wykluczał takie porozumienie.