Projekt budżetu Rosji na 2027–2028: rekordowe wydatki na wojsko, cięcia w sferze społecznej i cenzura statystyk
Rosyjski rząd złożył w Dumie Państwowej projekt budżetu federalnego na lata 2027–2028, w którym wydatki bezpośrednio na cele wojskowe sięgają 17 bln rubli (ok. 205 mld dolarów) — o ponad jedną czwartą więcej niż dotychczas planowano. Jednocześnie przewidziano cięcia lub zamrożenie wydatków na ochronę zdrowia, edukację, politykę społeczną i gospodarkę, a Rosstat wstrzymał publikację danych o ubóstwie i liczbie ludności. Państwowe media otrzymały wytyczne, by nie informować o wzroście wydatków wojskowych.
Najważniejsze
- Bezpośrednie wydatki wojskowe w 2027 r. zaplanowano na 17 bln rubli (ok. 205 mld dolarów); w 2028 r. mają nieznacznie spaść do 16,6 bln rubli.
- Według Reutersa na „obronę narodową” w 2027 r. przypada 17,1 bln rubli, czyli 6,9% PKB i 35% wszystkich wydatków budżetowych — o 27% więcej niż przewiduje obecna ustawa budżetowa.
- Deficyt budżetowy zaplanowano na 2% PKB.
- Wydatki na politykę społeczną mają spaść o 7%, na edukację o 6%, na ochronę zdrowia o 6,8%, na gospodarkę narodową o 7,4%; wydatki na media kontrolowane przez państwo rosną o 43,2%.
- Na obsługę długu państwowego w 2027 r. przewidziano 4,6 bln rubli — o 21,6% więcej niż w obecnym budżecie.
- Analityczka Alexandra Prokopenko z Carnegie Berlin szacuje udział całego bloku bezpieczeństwa (MSW, Rosgwardia, służby specjalne) na 44% budżetu.
- Rosstat wstrzymał publikację bezwzględnej liczby osób poniżej progu ubóstwa (zostawiając abstrakcyjne 7,5% w pierwszej połowie 2026 r.) oraz zamroził dane o liczbie ludności na poziomie 146,1 mln ze stycznia 2025 r.; oficjalny próg ubóstwa to 17 700 rubli miesięcznie.
- Według BBC i Mediazony do września 2026 r. z otwartych źródeł potwierdzono blisko 259 tys. nazwisk poległych rosyjskich żołnierzy, a kalkulacje oparte na sprawach spadkowych wskazują na ponad 352 tys. zabitych.
- Meduza ujawniła instrukcje dla mediów państwowych i lojalnych, by nie informowały o wzroście wydatków wojskowych, eksponowały zobowiązania socjalne i porównywały deficyt Rosji z deficytem Francji, Wielkiej Brytanii i Niemiec.
Dlaczego to ważne
Projekt budżetu obrazuje planowane, wieloletnie przesunięcie rosyjskich wydatków państwowych w kierunku obrony i bezpieczeństwa kosztem sfery społecznej: wydatki bezpośrednio wojskowe osiągają rekordowy udział w PKB i w wydatkach ogółem, a wydatki na ochronę zdrowia, edukację, politykę społeczną i gospodarkę są cięte lub zamrażane w ujęciu realnym. Równolegle wstrzymano publikację kluczowych danych statystycznych o ubóstwie i ludności, a media państwowe otrzymały wytyczne, by ukrywać skalę wzrostu wydatków wojskowych — co razem wskazuje na rosnącą nieprzejrzystość rosyjskich warunków życia w czasie wojny.
Co się stało
Rosyjski rząd złożył w Dumie Państwowej projekt budżetu federalnego na lata 2027–2028. Według Bloomberga bezpośrednie wydatki wojskowe w 2027 r. zaplanowano na 17 bln rubli (ok. 205 mld dolarów), co oznacza wzrost o ponad jedną czwartą wobec wcześniejszych założeń; w 2028 r. mają one nieznacznie spaść do 16,6 bln rubli. Reuters wskazuje, że pozycja „obrona narodowa” w projekcie na 2027 r. wynosi 17,1 bln rubli, czyli 6,9% PKB i 35% wszystkich wydatków budżetowych, o 27% więcej niż przewiduje obecna ustawa budżetowa; deficyt budżetowy zaplanowano na 2% PKB. Wydatki na politykę społeczną mają zostać zmniejszone o 7%, na edukację o 6%, na ochronę zdrowia o 6,8%, a na gospodarkę narodową o 7,4%. Jednocześnie o 43,2% rosną wydatki na media kontrolowane przez państwo, a na obsługę długu państwowego przewidziano 4,6 bln rubli, o 21,6% więcej niż w obecnym budżecie. Alexandra Prokopenko z Carnegie Berlin szacuje, że cały blok bezpieczeństwa — łącznie z MSW, Rosgwardią i służbami specjalnymi — pochłania 44% budżetu. Równolegle Rosstat wstrzymał publikację bezwzględnej liczby osób żyjących poniżej progu ubóstwa, zostawiając jedynie odsetek 7,5% w pierwszej połowie 2026 r., i zamroził dane o liczbie ludności na poziomie 146,1 mln ze stycznia 2025 r.; oficjalny próg ubóstwa to 17 700 rubli miesięcznie (ok. 190 dolarów). Meduza ujawniła, że państwowe i lojalne Kremlowi media otrzymały instrukcje, by nie informować o wzroście wydatków wojskowych, eksponować zobowiązania socjalne państwa, emerytury i budowę szkół oraz porównywać deficyt Rosji z deficytem Francji, Wielkiej Brytanii i Niemiec; administracja prezydencka miała też ustnie zabraniać „samowolnej inicjatywy” i ograniczać komentarze do ekspertów powiązanych z uczelniami Financial University, RANEPA i HSE. Niezależne śledztwa BBC i Mediazony do września 2026 r. potwierdziły z otwartych źródeł blisko 259 tys. nazwisk poległych rosyjskich żołnierzy, a kalkulacje oparte na sprawach spadkowych wskazują na ponad 352 tys. zabitych.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media (NV i ZN.UA) ujmują budżet przede wszystkim przez pryzmat kosztu wojny dla rosyjskiego społeczeństwa: podkreślają, że rekordowe wydatki wojskowe są finansowane cięciami w sferze socjalnej oraz ukrywaniem przed Rosjanami danych o ubóstwie i stratach własnych. Pierwszy tekst akcentuje wymiar ludzki i społeczny — metodykę progu ubóstwa, wstrzymane statystyki, skalę potwierdzonych zgonów żołnierzy. Drugi koncentruje się na wymiarze kontroli informacyjnej: szczegółowo opisuje instrukcje dla lojalnych mediów, by ukrywały wzrost wydatków wojskowych i kierowały uwagę opinii publicznej na zobowiązania socjalne państwa oraz porównania z budżetami państw zachodnich.
W czym relacje się różnią
Dane o łącznej liczbie poległych rosyjskich żołnierzy różnią się w zależności od metody: z otwartych źródeł potwierdzono blisko 259 tys. nazwisk, a kalkulacje oparte na sprawach spadkowych wskazują na ponad 352 tys. — te drugie są określane jako sporne. Ostro rozbiega się też obraz ubóstwa: oficjalny wskaźnik rosyjski mówi o 7,5% populacji poniżej progu ubóstwa w pierwszej połowie 2026 r., podczas gdy zastosowanie do tych danych minimalnej kwoty 43 800 rubli miesięcznie, którą sami Rosjanie wskazują w sondażu Centrum Lewady jako potrzebną do przeżycia, daje ponad 59% populacji poniżej tej granicy. To odzwierciedla spór metodologiczny i polityczny o sposób mierzenia ubóstwa w Rosji.
Kontekst
Rosstat od 2021 r. oderwał oficjalny próg ubóstwa od realnego koszyka konsumpcyjnego i indeksuje go „oficjalną” inflacją — w 2026 r. próg wynosi ok. 17 700 rubli miesięcznie. Niezależne badania Centrum Lewady pokazują, że sami Rosjanie szacują minimum potrzebne do przeżycia na 43 800 rubli, a po zastosowaniu tej kwoty ponad 59% populacji znalazłoby się poniżej progu ubóstwa. Rosstat wstrzymał publikację bezwzględnej liczby osób poniżej progu ubóstwa oraz zamroził dane o populacji na poziomie 146,1 mln ze stycznia 2025 r. Śledztwa BBC i Mediazony potwierdziły do września 2026 r. ok. 259 tys. nazwisk poległych rosyjskich żołnierzy z otwartych źródeł, a kalkulacje oparte na sprawach spadkowych wskazują na ponad 352 tys. zabitych.