Opublikowano · Aktualizacja

NYT: Rosja przygotowuje trzyetapową kampanię uderzeń w ukraińską energetykę

The New York Times opublikował szczegóły rosyjskiego dokumentu, który minister energetyki Ukrainy Denys Szmyhal przedstawił partnerom europejskim w Paryżu. Plan opisuje trzyetapową kampanię uderzeń z użyciem do 1000 rakiet, dronów i bomb, wymierzoną w podstacje, elektrownie wodne i cieplne oraz trzy działające elektrownie jądrowe, której celem jest odcięcie dużych ukraińskich miast od prądu, ciepła i wody.

Najważniejsze

  • Minister energetyki Denys Szmyhal przedstawił partnerom europejskim w Paryżu dokument opisujący rosyjski plan ataków na ukraiński system energetyczny
  • The New York Times poinformował, że nie był w stanie niezależnie zweryfikować autentyczności dokumentu; ma on datę sierpniową i jest napisany po rosyjsku
  • Plan przewiduje kampanię z użyciem do 1000 rakiet, dronów i bomb wymierzoną w podstacje elektryczne, elektrownie wodne i cieplne oraz kotłownie
  • Trzy etapy ataków: podstacje przy zachodniej granicy importujące prąd z Europy, elektrownie wodne, a następnie trzy działające elektrownie jądrowe — Rówieńska, Południowoukraińska i Chmielnicka
  • Celem jest zniszczenie około 15 GW mocy wytwórczych i odcięcie Kijowa, Charkowa i Odessy od prądu i ciepła w 90% oraz poważne zakłócenie kanalizacji
  • W rozmowie z FT prezydent Wołodymyr Zełeński wymienił cztery główne cele — Kijów, Charków, Odesę i Lwów — i powiedział, że celem ataków jest również wywołanie nowej fali uchodźców do UE
  • Władimir Putin publicznie zapowiedział, że tej zimy Rosja przeprowadzi wielkoskalową kampanię przeciwko ukraińskiej infrastrukturze energetycznej, nazywając ją odpowiedzią na ukraińskie uderzenia w rosyjskie rafinerie

Dlaczego to ważne

Plan opisuje systematyczną próbę zniszczenia ukraińskiej sieci energetycznej i wywołania kryzysu humanitarnego przed zimą. Celami są trzy działające elektrownie jądrowe — Rówieńska, Południowoukraińska i Chmielnicka — poprzez uderzenia w rozdzielnie w pobliżu reaktorów, co rodzi pytania o bezpieczeństwo jądrowe. Największe skupiska ludności — Kijów, Charków, Odesa i, według Zełenskiego, Lwów — miałyby zostać odcięte w 90% od dostaw prądu i ciepła, a opisana skala (do 1000 rakiet, dronów i bomb) oraz cel zniszczenia około 15 GW mocy przekraczałyby bufor, który Ukraina zdołała odbudować.

Co się stało

The New York Times opublikował szczegóły dokumentu, który minister energetyki Ukrainy Denys Szmyhal przedstawił dwa tygodnie wcześniej partnerom europejskim w Paryżu. Według źródeł NYT dokument, datowany na sierpień i napisany po rosyjsku, opisuje trzyetapową kampanię uderzeń: najpierw zniszczenie podstacji przy zachodniej granicy, przez które Ukraina importuje prąd z Europy; następnie wyłączenie elektrowni wodnych; na końcu wymuszenie zatrzymania trzech działających elektrowni jądrowych poprzez uderzenia w otwarte rozdzielnie łączące je z siecią. Kampania miałaby objąć do 1000 rakiet, dronów i bomb, a jej celem jest zniszczenie prawie 15 GW mocy wytwórczych i odcięcie Kijowa, Charkowa i Odessy od prądu i ciepła w 90% przy jednoczesnym poważnym zakłóceniu systemu kanalizacyjnego. Plan uwzględnia również uderzenia w ukraińskie systemy wodociągowe — pompownie i oczyszczalnie — dziesiątkami rakiet balistycznych i kierowanych bomb lotniczych, w skali dotąd niestosowanej przez Rosję. NYT zaznaczył, że nie był w stanie niezależnie zweryfikować autentyczności dokumentu. W wywiadzie dla Financial Times opublikowanym 2 października prezydent Zełenski dodał Lwów do listy głównych celów i stwierdził, że Rosja zamierza wywołać nową falę uchodźców do UE oraz zwiększyć presję na Ukrainę, by ustąpiła do początku 2027 roku.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media i przedstawiciele władz przedstawiają dokument jako dowód cynicznych i terrorystycznych zamiarów Rosji wobec ukraińskiej infrastruktury krytycznej. Prezydent Zełenski w rozmowie z Financial Times rozszerzył listę głównych celów o Lwów, opisując go jako ważny węzeł logistyczny w pobliżu polskiej granicy, i podkreślił, że celem ataków jest nie tylko zniszczenie infrastruktury, ale też wywarcie presji na ludność cywilną i wymuszenie nowej fali uchodźców do UE. Szmyhal publicznie mówił o „cynizmie” i „zimnej terrorystycznej kalkulacji” dokumentu. Ukraińskie źródła podkreślają wcześniejsze precedensy — uderzenia w rozdzielnie przy elektrowniach jądrowych w 2024 roku i odłączenie od sieci bloku Rówieńskiej EJ jesienią 2024 roku — jako dowód wykonalności planu, a także wskazują na ostrzeżenia MAEA o osłabieniu niezawodności zasilania zewnętrznego EJ.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Zagraniczne media, w tym The New York Times, opisują dokument jako rosyjski zamiar, którego autentyczności nie udało się niezależnie potwierdzić, i unikają przedstawiania go jako potwierdzonego planu operacyjnego. Lista głównych celów jest przedstawiana w wersji trzech miast — Kijów, Charków, Odesa — bez Lwowa, ze szczególnym naciskiem na trzyetapową strukturę uderzeń: podstacje przy zachodniej granicy, elektrownie wodne, elektrownie jądrowe. Szeroko relacjonowane są publiczne wypowiedzi Władimira Putina, który nazywa nadchodzącą kampanię odwetem za ukraińskie uderzenia w rosyjskie rafinerie, co daje rosyjskiemu uzasadnieniu równą widoczność obok ukraińskiego. Realizacja planu i jego ostateczne skutki są przedstawiane jako nieznane, a sam dokument — jako prognoza potencjalnego kryzysu humanitarnego.

W czym relacje się różnią

Główne rozbieżności między źródłami dotyczą trzech kwestii. Po pierwsze, lista głównych miast będących celami: dokument NYT wymienia Kijów, Charków i Odesę, natomiast wywiad Zełenskiego dla FT dodaje Lwów, a źródła FT opisują Lwów jako ważny węzeł logistyczny w pobliżu polskiej granicy. Po drugie, autentyczność dokumentu: NYT stwierdza, że nie był w stanie niezależnie go zweryfikować, podczas gdy ukraińscy urzędnicy przedstawiają go jako przechwycony rosyjski plan. Po trzecie, prawdopodobny harmonogram i motywacja: Zełenski twierdzi, że Rosja dąży do wymuszenia ustępstw Ukrainy do początku 2027 roku i wywołania nowej fali uchodźców do UE, natomiast Putin publicznie przedstawia kampanię jako odpowiedź na ukraińskie uderzenia w rosyjskie rafinerie.

Kontekst

Po masowych rosyjskich atakach w listopadzie 2024 roku wszystkie trzy działające ukraińskie elektrownie jądrowe musiały ograniczyć moc, a jeden blok Rówieńskiej EJ został odłączony od sieci. MAEA ostrzegała wówczas, że niezawodność zasilania zewnętrznego elektrowni jądrowych została poważnie osłabiona. Według danych z sierpnia 2026 roku dostępna moc ukraińskiego systemu energetycznego wynosiła około 15 GW, a rząd prognozował wzrost do ponad 21 GW do końca roku, wobec szczytowego zapotrzebowania poprzedniej zimy na poziomie około 18 GW. Ukraina wydała setki milionów dolarów na remonty elektrowni i podstacji, instalację rozproszonych turbin gazowych oraz wzmocnienie sieci przed zimą. Eksperci energetyczni oceniają, że te środki mogą co najwyżej ograniczyć, ale nie powstrzymać spodziewanych uderzeń, a kilka wielkoskalowych ataków mogłoby zniszczyć około 5 GW odbudowanych niedawno mocy.