Opublikowano · Aktualizacja

Hiszpania: sprawa karna przeciwko prorosyjskiemu blogerowi Szarijowi i jego żonie

Hiszpańskie organy ścigania wszczęły postępowanie karne przeciwko prorosyjskiemu blogerowi Anatolijowi Szarijowi i jego żonie Olze Bondarenko. Para, która od 2016 roku jest rezydentem podatkowym w Hiszpanii, jest podejrzewana o uchylanie się od płacenia podatków, pranie pieniędzy, fałszowanie dokumentów i ukrywanie majątku. Guardia Civil bada również hipotezę o możliwym powiązaniu ich środków z działalnością rosyjskich służb wywiadowczych przeciwko Ukrainie.

Najważniejsze

  • Hiszpańska Guardia Civil prowadzi sprawę karną przeciwko Anatolijowi Szarijowi i jego żonie Olze Bondarenko, podejrzewając ich o uchylanie się od podatków, pranie pieniędzy, fałszowanie dokumentów i ukrywanie majątku.
  • Postępowanie wszczęto po wpłynięciu wniosku o międzynarodową pomoc prawną ze strony Ukrainy; sprawę prowadzi niezależnie Sąd Śledczy nr 5 w El Vendrell we współpracy z Grupo de Información de Tarragona.
  • Eksperci podatkowi szacują łączną kwotę nieodprowadzonych podatków na około 538,5 tys. euro (150 875,33 euro za 2018 r. i 387 645,68 euro za 2022 r.), a potencjalną łączną odpowiedzialność finansową pary na – według śledczych – około 10,7 mln euro.
  • Podczas przeszukania w czerwcu 2026 r. znaleziono około 800 tys. euro w kryptowalucie, około 20 sztabek złota wartych około 150 tys. euro, dzieła sztuki, zegarki i dobra luksusowe o wartości około 400 tys. euro oraz Porsche Cayenne; sąd zajął większość tych przedmiotów.
  • Śledztwo jest jawne od 2024 r., prowadzone niejawnie do czerwca 2026 r.; po jego ujawnieniu Szarij i Bondarenko sprzedali dom w prowincji Tarragona, a według śledczych przeznaczyli uzyskane środki na zakup biżuterii i metali szlachetnych.
  • Szarij jest od 2021 r. podejrzewany przez SBU o zdradę stanu – ukraiński sąd w Winnicy skazał go zaocznie na 15 lat więzienia; w 2021 r. ukraiński sąd zajął jego nieruchomości w Hiszpanii i rachunki bankowe w Hiszpanii, Rosji i Luksemburgu.

Dlaczego to ważne

Sprawa dotyczy wysokiego rangą prorosyjskiego blogera i jego żony, którzy od lat mieszkają w kraju Unii Europejskiej i mogą ponieść odpowiedzialność karną oraz grzywnę w wysokości około 10,7 mln euro. Poza zarzutami podatkowymi hiszpańska Guardia Civil bada możliwy związek ich środków z rosyjskimi służbami wywiadowczymi działającymi przeciwko Ukrainie – co hiszpańscy eksperci prawa karnego uznają za nietypowe dla zwykłej sprawy podatkowej. Postępowanie ilustruje ponadto współpracę transgraniczną między Ukrainą a Hiszpanią – wnioski o wzajemną pomoc prawną, wcześniejsze zajęcie aktywów przez ukraiński sąd oraz potencjalną kwestię ekstradycji, ponieważ Szarij jest w Ukrainie ścigany i skazany zaocznie na 15 lat więzienia.

Co się stało

Hiszpańskie organy ścigania, w tym Guardia Civil, prowadzą postępowanie karne przeciwko prorosyjskiemu blogerowi Anatolijowi Szarijowi i jego żonie Oldze Bondarenko, podejrzewając ich o uchylanie się od płacenia podatków w Hiszpanii, pranie pieniędzy, fałszowanie dokumentów i ukrywanie majątku. Sprawę wszczęto po wpłynięciu wniosku o międzynarodową pomoc prawną z Ukrainy. Para od 2016 roku jest rezydentem podatkowym w Hiszpanii, a od 2019 roku mieszka w miejscowości Roda de Bara w prowincji Tarragona. Według ekspertów podatkowych łączna kwota ewentualnych nieodprowadzonych podatków wynosi około 538,5 tys. euro, zaś całościowa potencjalna odpowiedzialność finansowa pary – zdaniem śledczych – sięga około 10,7 mln euro. W raporcie Guardia Civil z 12 czerwca 2025 r. opisano czyny mogące stanowić przestępstwa przeciwko skarbowi państwa, pranie pieniędzy i fałszowanie dokumentów; później dodano zarzut ukrywania majątku przed zajęciem. Śledczy zidentyfikowali dla lat 2019–2021 dodatkowe źródła dochodu i aktywa zagraniczne, w tym rachunki na Litwie i w Rosji, płatności P2P z Rosji i Luksemburga, kryptowaluty oraz wpływy z platform internetowych. Sprawa była prowadzona niejawnie od 2024 r. do czerwca 2026 r., kiedy to przeprowadzono przeszukanie rezydencji Szarija i Bondarenko. Zabezpieczono wówczas telefony, komputery i pistolet Glock 19, a także około 800 tys. euro w kryptowalucie, około 20 sztabek złota o wartości około 150 tys. euro, dzieła sztuki, zegarki i dobra luksusowe o wartości około 400 tys. euro oraz samochód Porsche Cayenne. Sąd zarządził zajęcie większości zabezpieczonej biżuterii, metali szlachetnych, dzieł sztuki i kryptowaluty. Po dowiedzeniu się o postępowaniu Szarij i Bondarenko sprzedali dom w prowincji Tarragona, a według śledczych uzyskane środki przeznaczyli na zakup biżuterii i metali szlachetnych, aby utrudnić ich ewentualne zajęcie. Sąd ma przesłuchać Szarija i Bondarenko w charakterze podejrzanych drogą wideokonferencji; pierwszy wyznaczony termin odroczono z powodu problemów technicznych. Hiszpania wysłała wnioski o wzajemną pomoc prawną do Litwy, Polski, Luksemburga, Francji i Ukrainy.

W czym relacje się różnią

W materiałach źródłowych nazwisko żony pojawia się zamiennie jako „Olha Bondarenko” i „Olha Szarij”. Poszczególne ukraińskie redakcje różnią się też w sposobie określania Szarija – część nazywa go „pro-rosyjskim blogerem”, a część „pro-rosyjskim propagandystą” – co odzwierciedla odmienne ramy redakcyjne.

Kontekst

Anatolij Szarij jest od lutego 2021 r. podejrzewany przez ukraińską SBU o zdradę stanu – ukraińscy śledczy twierdzą, że od 2012 r. wspierał rosyjskie struktury państwowe i niepaństwowe w prowadzeniu operacji informacyjnych przeciwko Ukrainie, co Szarij kwestionuje. W lipcu 2023 r. SBU skierowała akty oskarżenia przeciwko niemu do sądu i ogłosiła dodatkowe podejrzenie związane z działalnością informacyjno-dywersyjną na rzecz rosyjskich służb, w tym z produkcją inscenizowanych filmów z przesłuchań ukraińskich jeńców przez Rosjan. Ukraiński sąd w Winnicy skazał go zaocznie na 15 lat więzienia. W 2021 r. ukraiński sąd zajął powiązane ze Szarijem nieruchomości w Hiszpanii oraz rachunki bankowe w Hiszpanii, Rosji i Luksemburgu – w tym willę w Tarragonie i rachunki w CaixaBank, rosyjskim Raiffeisen Bank oraz luksemburskim East-West United Bank. W maju 2022 r. Szarij został zatrzymany w Hiszpanii na wniosek Ukrainy (tekst jednego ze źródeł urywa się w tym miejscu). Szarij i Bondarenko są rezydentami podatkowymi Hiszpanii od 2016 r., a od 2019 r. mieszkają w Hiszpanii, w tym w Roda de Bara; Szarij objęty jest ukraińskimi sankcjami i figuruje na liście poszukiwanych. Po otrzymaniu ukraińskiego wniosku sprawę prowadzą niezależnie hiszpańskie instytucje – Guardia Civil, prokuratura, sąd i urząd skarbowy.