Kraje G7 przekażą 260 mln euro na naprawę schronu w Czarnobylu
Kraje G7 zobowiązały się do przekazania 260 milionów euro na pilne naprawy nowego bezpiecznego schronu (New Safe Confinement) nad czwartym reaktorem elektrowni jądrowej w Czarnobylu, uszkodzonym w wyniku uderzenia rosyjskiego drona w lutym 2025 roku. Konferencja darczyńców zorganizowana przez Francję, Ukrainę i EBOR odbędzie się 9 listopada 2026 roku w Paryżu.
Najważniejsze
- Kraje G7 przeznaczą 260 mln euro na pilne naprawy nowego bezpiecznego schronu w Czarnobylu.
- Uszkodzenia powstały w wyniku uderzenia rosyjskiego drona w lutym 2025 roku.
- Konferencja darczyńców zorganizowana przez Francję, Ukrainę i EBOR zaplanowana jest na 9 listopada 2026 roku w Paryżu.
- EBOR szacuje, że pełne przywrócenie funkcjonalności konstrukcji będzie kosztować co najmniej 500 mln euro.
- Prace naprawcze muszą zostać zakończone do 2030 roku, by ograniczyć ryzyko korozji stalowej arkii i zapewnić zakładaną 100-letnią żywotność obiektu.
- Zapowiedź padła podczas jesiennych spotkań MFW i Banku Światowego w Bangkoku, po posiedzeniu ministrów finansów G7.
- Członkami G7 wymienionymi w kontekście finansowania są: Kanada, Francja, Niemcy, Włochy, Japonia, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone.
Dlaczego to ważne
Uszkodzony schron przykrywa pozostałości reaktora nr 4, zniszczonego w katastrofie nuklearnej w 1986 roku, i został zaprojektowany na 100-letni okres eksploatacji. Bez naprawy do 2030 roku stalowa konstrukcja arkii narażona jest na korozję, co może podważyć dziesięciolecia międzynarodowych inwestycji i stworzyć długoterminowe zagrożenia środowiskowe oraz bezpieczeństwa. Zapowiedziane 260 mln euro stanowi około połowę szacowanych 500 mln euro potrzebnych do pełnej naprawy, a paryska konferencja darczyńców 9 listopada 2026 roku będzie kluczowym krokiem w koordynacji dalszego międzynarodowego wsparcia finansowego. Finansowanie dotyczy szkód przypisywanych uderzeniu rosyjskiego drona — twierdzenie, które Moskwa kwestionuje.
Co się stało
Podczas jesiennych spotkań Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego w Bangkoku, po posiedzeniu ministrów finansów G7, kraje grupy zapowiedziały przekazanie 260 milionów euro na pilne naprawy nowego bezpiecznego schronu nad czwartym reaktorem elektrowni jądrowej w Czarnobylu. Konstrukcja, ukończona w 2019 roku za 2,5 miliarda dolarów, przykrywa pozostałości reaktora zniszczonego w katastrofie nuklearnej w 1986 roku i umożliwia bezpieczny demontaż starego sarkofagu. W lutym 2025 roku rosyjski dron z głowicą bojową uderzył w schron, wywołując pożar i powodując powstanie otworu w konstrukcji; uszkodzeniu uległy zewnętrzne i wewnętrzne powłoki arkii, urządzenia dźwigowe, systemy wentylacji i zasilania. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) szacuje, że pełne przywrócenie funkcjonalności obiektu będzie wymagać co najmniej 500 milionów euro, a prace muszą zostać zakończone do 2030 roku, by ograniczyć korozję stalowej arkii i zapewnić 100-letni okres eksploatacji. Konferencja darczyńców organizowana wspólnie przez Francję, Ukrainę i EBOR zaplanowana jest na 9 listopada 2026 roku w Paryżu. Wspomnianymi krajami G7 zaangażowanymi w finansowanie są Kanada, Francja, Niemcy, Włochy, Japonia, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone.
W czym relacje się różnią
Źródła rozbieżnie opisują atak na schron w Czarnobylu. Ukraina, w tym Interfax-Ukraina i Radio Swoboda, podaje, że w lutym 2025 roku nowy bezpieczny schron został trafiony przez rosyjskiego drona bojowego z głowicą wybuchową, co spowodowało pożar i uszkodzenia konstrukcji. Kreml zaprzecza odpowiedzialności i twierdzi, że Kijów sfingował incydent, aby storpedować trwające rozmowy pokojowe.
Kontekst
Czwarty reaktor elektrowni jądrowej w Czarnobylu eksplodował w 1986 roku, powodując największą katastrofę nuklearną w historii. Nowy bezpieczny schron, ukończony w 2019 roku za 2,5 miliarda dolarów, okala starszy sarkofag i umożliwia bezpieczny demontaż pierwotnej konstrukcji. Oprócz zapowiedzi G7, Norwegia odrębnie zobowiązała się przekazać ponad 9 milionów euro na naprawy. W 2020 roku Wielka Brytania stała się jednym z założycieli Międzynarodowego Rachunku Współpracy w Sprawie Czarnobyla (ICCA); łączna kwota brytyjskich wpłat do ICCA wynosi 8 milionów euro, co czyni Wielką Brytanię trzecim największym indywidualnym darczyńcą po Norwegii i Francji. W marcu 2025 roku z funduszy współpracy międzynarodowej na rzecz Czarnobyla wydzielono 400 tysięcy euro na badanie uszkodzeń arkii. W grudniu 2025 roku Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej poinformowała, że po rosyjskim uderzeniu schron utracił główne funkcje bezpieczeństwa, w tym zdolność powstrzymywania substancji radioaktywnych, choć konstrukcje wsporcze i systemy monitoringu pozostały nienaruszone. W kwietniu 2026 roku Ukraina podpisała z partnerami porozumienie o otwarciu specjalnego rachunku na odbudowę schronu, a w sierpniu 2026 roku Niemcy ogłosiły przeznaczenie 50 milionów euro na ten cel. Unia Europejska skieruje 75 milionów euro grantu na odbudowę nowego bezpiecznego schronu.