Ukraina: kapitan rosyjskiego statku z zarzutem zbrodni wojennej za wywóz 54 tys. ton zboża
Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) i Biuro Prokuratora Generalnego postawiły 23 października rosyjskiemu kapitanowi statku towarowego MATROS POZYNICH zarzut zbrodni wojennej za nielegalny wywóz ponad 54 tys. ton ukraińskiej pszenicy z okupowanego Sewastopola do syryjskiego portu Latakia w 2022 i 2023 roku. Jak poinformował pełniący obowiązki prokuratora generalnego Anton Kowalski, to pierwszy przypadek kwalifikacji takiego czynu jako zbrodni wojennej w kontekście eksportu skradzionego ukraińskiego zboża z terytoriów okupowanych.
Najważniejsze
- Kapitanowi rosyjskiego statku MATROS POZYNICH postawiono zarzut 23 października – zaocznie.
- Statek przewiózł ponad 54 tys. ton ukraińskiej pszenicy z okupowanego Sewastopola do syryjskiego portu Latakia.
- Pierwszy rejs miał miejsce w listopadzie 2022 r. (27 074 t), drugi w styczniu 2023 r. (27 300 t).
- Zboże było eksportowane jako produkt rosyjski; kapitan wyłączał AIS i podawał fałszywe dane o pozycji statku.
- Pełniący obowiązki prokuratora generalnego Anton Kowalski określił kwalifikację czynu jako zbrodnię wojenną – po raz pierwszy w Ukrainie w kontekście eksportu skradzionego zboża.
- Zarzut obejmuje naruszenie praw i zwyczajów wojennych oraz zasad wjazdu na okupowane terytorium Ukrainy (art. 438 cz. 1 i art. 332-1 cz. 2 Kodeksu karnego Ukrainy).
- Sprawę przygotowano wspólnie z prokuratorami Biura Prokuratora Generalnego, SBU oraz ekspertami międzynarodowymi; trwa identyfikacja kolejnych uczestników schematu.
Dlaczego to ważne
To pierwszy przypadek, w którym Ukraina kwalifikuje nielegalny eksport zboża z okupowanego terytorium jako zbrodnię wojenną – wyznaczając precedens dla podobnych spraw. Skala – ponad 54 tys. ton w dwóch rejsach – wskazuje na zorganizowaną operację, a nie incydent jednostkowy. Podejście dowodowe opracowano wspólnie z ekspertami międzynarodowymi, co sugeruje zamiar wykorzystania materiału również poza postępowaniami krajowymi. Zarzut postawiono zaocznie, a służby sygnalizują, że zamierzają ustalić kolejnych uczestników schematu.
Co się stało
23 października SBU i Biuro Prokuratora Generalnego Ukrainy poinformowały o postawieniu zarzutu rosyjskiemu kapitanowi statku towarowego MATROS POZYNICH – obywatelowi Rosji – za nielegalny wywóz ukraińskiego zboża z okupowanych terytoriów. Według śledztwa statek wykonał dwa rejsy z zamkniętego portu w Sewastopolu na Krymie do syryjskiego portu Latakia: w listopadzie 2022 r. przewiózł 27 074 t pszenicy, a w styczniu 2023 r. – 27 300 t, łącznie 54 374 t. Zboże miało być nielegalnie zajęte przez przedstawicieli państwa-agresora na okupowanym terytorium i wywiezione pod przykryciem produktu rosyjskiego. Kapitan miał okresowo wyłączać system AIS i nadawać fałszywe dane o pozycji statku, maskując rzeczywisty trasę i wejścia do okupowanego Krymu. Zarzut postawiono zaocznie na podstawie art. 438 cz. 1 i art. 332-1 cz. 2 Kodeksu karnego Ukrainy (w jednym ze źródeł wskazano cz. 3 art. 332-1). Pełniący obowiązki prokuratora generalnego Anton Kowalski podkreślił, że to pierwsze w Ukrainie zakwalifikowanie takich działań jako zbrodni wojennej w kontekście eksportu skradzionego zboża z terytoriów okupowanych. Śledztwo prowadzono wspólnie z ekspertami międzynarodowymi.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie źródła traktują ogłoszenie zarzutu jako oficjalny, precedensowy akt ukraińskich władz – SBU i Biura Prokuratora Generalnego. Podkreślają rosyjskie obywatelstwo podejrzanego, skalę zarzucanego przemytu (ponad 54 tys. ton) oraz metody ukrywania (fałszywe pochodzenie ładunku, wyłączanie AIS, fałszowanie pozycji). Eksponują znaczenie prawne – pierwszą kwalifikację eksportu zboża z okupowanego terytorium jako zbrodni wojennej – i obszernie cytują Antona Kowalskiego o ramach dowodowych opracowanych z ekspertami międzynarodowymi. Wskazują też, że sprawa wykracza poza jednego kapitana i że poszukiwani są kolejni uczestnicy schematu.
W czym relacje się różnią
Źródła nieznacznie różnią się co do dat obu rejsów: większość wskazuje, że miały miejsce w listopadzie 2022 r. i styczniu 2023 r.; НВ, hromadske oraz Радіо Свобода ograniczają się do ogólnego „2022–2023” bez sprecyzowania, iż drugi rejs odbył się w styczniu. Rozbieżność jest drobna i wynika z nierównomiernego podawania dokładnej daty drugiego transportu. Jedno ze źródeł wskazuje też art. 332-1 cz. 3 Kodeksu karnego zamiast cz. 2.