Zełenski w Norwegii: trzy wspólne projekty obronne i rozmowy o wsparciu budżetowym
Podczas wizyty w Norwegii 20–21 października prezydent Wołodymyr Zełenski ogłosił trzy wspólne ukraińsko-norweskie projekty obronne: jeden wymierzony w drony Shahed z pierwszymi wynikami w ciągu 1,5–2 miesięcy, drugi powiązany z europejskim programem antybalistycznym FREYJA i trzeci dotyczący obrony powietrznej oraz łączności satelitarnej. Spotkał się z premierem Jonasem Gahrem Støre, ministrem obrony Tore Sandvikiem i kierownictwem Kongsberg. Strona ukraińska poruszyła także kwestię pokrycia deficytu budżetowego 3,5 mld euro.
Najważniejsze
- Zełenski przybył do Norwegii 20 października; 21 października odbył drugą tego dnia serię spotkań, w tym z premierem Jonasem Gahrem Støre i ministrem obrony Tore Sandvikiem.
- Ukraina i Norwegia pracują nad trzema wspólnymi projektami obronnymi: jeden ma chronić przed dronami Shahed (pierwsze wyniki w 1,5–2 miesiące), drugi dotyczy europejskiego programu antybalistycznego FREYJA, trzeci — obrony powietrznej i łączności satelitarnej.
- Projekt antydronowy realizowany jest wspólnie z Kongsberg, które produkuje systemy NASAMS; Zełenski spotkał się z CEO Kongsberg Eirikiem Lie.
- Prezydent rozmawiał z norweskimi partnerami o pokryciu deficytu budżetowego Ukrainy wynoszącego 3,5 mld euro (ok. 4,1 mld dol.) w bieżącym roku fiskalnym.
- Norwegia przekaże Ukrainie dodatkowe 750 mln koron norweskich (ok. 78,5 mln dol.) na funkcjonowanie państwa w warunkach pełnoskalowej wojny.
- 20 października w Oslo odbyły się rozmowy trójstronne Zełenski–Støre–Stubb ze specjalnym wysłannikiem USA Stevem Witkoffem.
- Zełenski stwierdził, że dalszy rozwój wysiłków pokojowych zależy od tego, czy strona amerykańska usłyszy od Rosji nowe propozycje pokojowe, a nie kontynuację wojny.
Dlaczego to ważne
Wizyta w Oslo łączyła konkretne projekty przemysłowo-obronne — w tym prace nad środkami przeciwdronowymi prowadzone wspólnie z Kongsberg oraz udział w programie FREYJA — z publiczną prośbą o pomoc w pokryciu deficytu budżetowego rzędu 3,5 mld euro. Wyznaczenie horyzontu 1,5–2 miesięcy na pierwsze efekty projektu antydronowego daje mierzalny benchmark współpracy z państwem NATO. Jednocześnie deklaracja dodatkowego wsparcia w wysokości 750 mln koron (ok. 78,5 mln dol.) sygnalizuje, że Norwegia wzmacnia finansowanie funkcjonowania państwa ukraińskiego, nie tylko dostawy sprzętu.
Co się stało
Prezydent Zełenski przybył do Norwegii 20 października, gdzie wziął udział w rozmowach trójstronnych z premierem Jonasem Gahrem Støre, prezydentem Finlandii Alexandrem Stubbem i specjalnym wysłannikiem USA Stevem Witkoffem oraz spotkał się z królem Norwegii. 21 października odbył drugą turę spotkań: z premierem Støre, ministrem obrony Tore Sandvikiem oraz z CEO Kongsberg Eirikiem Lie i innymi przedstawicielami firmy produkującej systemy NASAMS. Zełenski ogłosił trzy wspólne ukraińsko-norweskie projekty obronne: (1) środki ochrony przed dronami Shahed, z pierwszymi wynikami w ciągu 1,5–2 miesięcy, realizowane wspólnie z Kongsberg; (2) udział w europejskim programie antybalistycznym FREYJA, w którym Norwegia już aktywnie uczestniczy; (3) projekt dotyczący obrony powietrznej i łączności satelitarnej dla ukraińskich sił zbrojnych, którego szczegóły nie zostały jeszcze ujawnione. Strony określiły kierunki przyspieszenia prac nad FREYJA, aby dojść do prób do końca 2026 roku. Prezydent poruszył także kwestię deficytu budżetowego 3,5 mld euro (ok. 4,1 mld dol.) na bieżący rok fiskalny oraz zapowiedział, że Ukraina oczekuje w listopadzie dodatkowych pakietów wsparcia obronnego ze strony Norwegii. Podczas spotkania omówiono także pakiet wsparcia energetycznego, kwestię powrotu deportowanych ukraińskich dzieci, budowę schronów (w tym dla dzieci) oraz programy zakupu autobusów szkolnych.
W czym relacje się różnią
W dostępnych źródłach widoczna jest rozbieżność co do horyzontu prób programu FREYJA: część materiałów mówi o próbach „do końca bieżącego roku”, a część — „do końca 2026 roku”. Materiały nie wyjaśniają, który z tych terminów jest właściwy. W przekazach pojawia się także rozbieżność w imieniu norweskiego monarchy, którego spotkał Zełenski: w części źródeł podawany jest jako król Harald V, w innej części — jako król Haakon VIII.
Kontekst
Ukraina otrzymuje systemy NASAMS produkowane przez Kongsberg od 2022 roku; w ubiegłym roku Kongsberg uzgodnił też z jednym z ukraińskich przedsiębiorstw wspólne opracowywanie i produkcję rakiet dla NASAMS. Według danych Kongsberg cytowanych w źródłach, do maja 2025 roku systemy NASAMS zestrzeliły ponad 900 celów powietrznych przy skuteczności 94%. Norwegia uczestniczyła już wcześniej w europejskim programie antybalistycznym FREYJA. Przed wizytą ukraińskie raporty (początek-połowa października) informowały o eksperymentach Sił Powietrznych z wieżyczkami robotycznymi ze sztuczną inteligencją do zwalczania dronów oraz o pracach Rosji nad dronami reaktywnymi. Podczas pobytu w Oslo Zełenski odbył też spotkania z królem Norwegii, spikerem Stortingu Masudem Gharahkhanim oraz liderami wszystkich partii politycznych w kraju.