Zełenski zapowiada spotkanie z Trumpem pod koniec września; tematem dostawy rakiet antybalistycznych
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ogłosił 8 września, że spodziewa się spotkania z prezydentem USA Donaldem Trumpem w trzeciej dekadzie września. Głównym tematem rozmów mają być dostawy amerykańskich rakiet do obrony antybalistycznej, co Zełenski określił jako palącą potrzebę po nocnym ataku Rosji na Kijów z 7 na 8 września, podczas którego większość pocisków balistycznych nie została przechwycona.
Najważniejsze
- Zełenski oczekuje spotkania z Trumpem w dniach 20–30 września; Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdziło wstępne ustalenie terminu.
- Głównym tematem rozmowy będą dostawy amerykańskich rakiet antybalistycznych; możliwe są także: plan prosperity, gwarancje bezpieczeństwa i umowa dronowa.
- 5–6 września wysłannicy USA Steve Witkoff i Jared Kushner odwiedzili Moskwę (rozmowy z Putinem), a następnie Kijów (rozmowy z Zełenskim) — pierwsza wizyta w Ukrainie od początku drugiej kadencji Trumpa.
- W nocy z 7 na 8 września Rosja zaatakowała Kijów 32 rakietami manewrującymi Ch-101, 166 dronami oraz pociskami Oniks, Iskander-M/S-400/KN-23; zniszczono ok. 90% z ok. 180 celów powietrznych.
- Ukraina opracowuje własny program obrony antybalistycznej o nazwie „Frea/Freya/Freyja” i liczy na wsparcie USA oraz partnerów europejskich.
- Negocjacje zmierzają ku formatowi trójstronnemu Ukraina–USA–Rosja; następne spotkanie może odbyć się w ZEA, Szwajcarii lub Turcji.
- Debata wysokiego szczebla Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku otwiera się 22 września — Zełenski tradycyjnie bierze w niej udział; to jedno z możliwych miejsc spotkania.
Dlaczego to ważne
Zapowiedziane spotkanie byłoby pierwszym bezpośrednim kontaktem Zełenski–Trump od ich spotkania w Białym Domu 28 lipca i odbywa się w momencie nasilenia rosyjskich uderzeń rakietowych na Kijów. Centralna prośba Ukrainy — amerykańskie rakiety przechwytujące do obrony antybalistycznej — odpowiada na deficyt, który Zełenski opisał jako pilny po nocnym ataku z 7 na 8 września, gdy większości pocisków balistycznych nie udało się przechwycić. Rozmowy wpisują się też w szerszy kontekst dyplomacji wielostronnej: tydzień wysokiego szczebla Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku otwiera się 22 września i może stać się jednym z możliwych miejsc spotkania. Jednocześnie doniesienia o zbliżaniu się do formatu trójstronnego Ukraina–USA–Rosja (z możliwymi lokalizacjami w ZEA, Szwajcarii lub Turcji) sygnalizują potencjalną eskalację torów negocjacyjnych.
Co się stało
Prezydent Wołodymyr Zełenski ogłosił 8 września, że spodziewa się spotkania z prezydentem USA Donaldem Trumpem w trzeciej dekadzie września. Głównym tematem rozmów mają być dostawy amerykańskich rakiet antybalistycznych — potrzeba, którą Zełenski przedstawił jako palącą po nocnym rosyjskim ataku na Kijów. W nocy z 7 na 8 września Rosja użyła 32 rakiet manewrujących Ch-101, 166 dronów oraz pocisków balistycznych Oniks, Iskander-M/S-400/KN-23; według Zełenskiego z ok. 180 celów powietrznych zniszczono ok. 90%, a siły powietrzne Ukrainy zestrzeliły ponad 30 rakiet manewrujących, lecz większości pocisków balistycznych nie udało się przechwycić. W ataku zginęły co najmniej dwie osoby. Wizyta wysłanników USA Steve'a Witkoffa i Jareda Kushnera — najpierw w Moskwie 5 września (rozmowy z Władimirem Putinem), potem w Kijowie 6 września — była pierwszą wizytą w Ukrainie od początku drugiej kadencji Trumpa; w jej trakcie Ukraina i Rosja uzgodniły trzydniowe wzajemne wstrzymanie uderzeń na stolice. Witkoff mówił o „istotnym postępie” procesu pokojowego, a Kushner podkreślał dążenie Trumpa do trwałego pokoju. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Ukrainy (rzecznik Heorhii Tykhyi) potwierdziło wstępne uzgodnienie spotkania Zełenski–Trump na drugą połowę września, wskazując jako możliwe miejsce Nowy Jork przy okazji debaty wysokiego szczebla Zgromadzenia Ogólnego ONZ (otwarcie 22 września) i wymieniając wśród możliwych tematów dodatkowe zdolności obrony powietrznej, plan prosperity, gwarancje bezpieczeństwa i umowę dronową. Według Zełenskiego Ukraina pracuje też nad własnym programem obrony antybalistycznej o nazwie „Frea/Freya/Freyja” i liczy na wsparcie USA i partnerów europejskich.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie źródła ogniskują zapowiedziane spotkanie wokół pilnej potrzeby dostarczenia amerykańskich rakiet antybalistycznych — w ramach reakcji na atak z 7 na 8 września oraz udokumentowany spadek dostaw (według Zełenskiego w tym roku Ukraina otrzymała trzykrotnie mniej pocisków antybalistycznych niż rok wcześniej, a partnerzy jako oficjalny powód podają konflikt na Bliskim Wschodzie). Ukraińska prasa szczegółowo opisuje dyplomatyczną aktywność wysłanników Witkoffa i Kushnera oraz przedstawia trzydniowe wstrzymanie uderzeń na stolice jako konkretny efekt ich wizyty. Wyraźnie eksponowany jest też ukraiński program „Frea/Freya/Freyja” i nadzieje na wsparcie ze strony USA i Europy. Możliwe tematy bilateralne (plan prosperity, gwarancje bezpieczeństwa, umowa dronowa, dodatkowa obrona powietrzna) są przedstawiane jako szeroki pakiet — wynik briefingu MSZ Ukrainy. Raport Financial Times o odmowie dostarczenia 300 rakiet Patriot ukraińskie media ujmują w ramach ograniczeń wynikających z zapasów USA oraz sytuacji na Bliskim Wschodzie, przy jednoczesnym wysiłku o częściowe dostawy (systemy Crotale, pociski AIM do NASAMS).
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Jedyne dostępne źródło poza ukraińskimi (azerska agencja, anglojęzyczna) informuje o zapowiedzi spotkania Zełenski–Trump we wrześniu w neutralnym tonie, jako zapowiedź spotkania bezpośredniego — bez rozbudowanego omawiania agendy i problemu deficytu rakiet antybalistycznych, które dominują w ukraińskiej relacji. Brak osobnego, szerszego ujęcia międzynarodowego w dostępnych źródłach.
W czym relacje się różnią
Dane o ofiarach ataku na Kijów z 7 na 8 września różnią się między źródłami: jedne podają 2 zabitych i 10 rannych, inne — co najmniej 2 zabitych i 12 rannych.
Kontekst
Wysłannicy USA Steve Witkoff i Jared Kushner odwiedzili Moskwę 5 września (rozmowy z Władimirem Putinem), a następnie Kijów 6 września (rozmowy z Zełenskim) — była to pierwsza wizyta w Ukrainie od początku drugiej kadencji Trumpa. W jej trakcie Ukraina i Rosja uzgodniły trzydniowe wzajemne wstrzymanie uderzeń na swoje stolice. Witkoff mówił po obu spotkaniach o „istotnym postępie” procesu pokojowego i uzgodnieniu harmonogramu dalszych rozmów trójstronnych; Kushner mówił w Kijowie, że Trump dąży nie tylko do zakończenia wojny, ale i do trwałego pokoju, a zakończenie konfliktu przed zimą nie jest gwarantowane. Według Financial Times Trump odmówił Ukrainie 300 rakiet Patriot, by zachować zapasy USA w związku z obawami przed wojną z Iranem; wcześniejsza prośba o technologię produkcyjną Patriot, do której Trump niemal się przychylił, została ostatecznie wycofana. Zełenski poinformował, że Ukraina opracowuje własny program obrony antybalistycznej „Frea/Freya/Freyja” i liczy na wsparcie USA oraz partnerów europejskich; partnerzy potwierdzili dostawy kilku systemów Crotale z pociskami oraz pocisków AIM do NASAMS. MSZ Ukrainy podało, że wstępnie uzgodniono spotkanie Zełenski–Trump na drugą połowę września; program udziału delegacji ukraińskiej w tygodniu wysokiego szczebla Zgromadzenia Ogólnego ONZ wciąż jest dopracowywany.