Opublikowano 4 września, 21:16 UTC · Aktualizacja 7 września, 14:48

Wysłannicy Trumpa Witkoff i Kushner odwiedzą w weekend Moskwę i Kijów

Prezydent USA Donald Trump zapowiedział, że jego specjalni wysłannicy Steve Witkoff i Jared Kushner udadzą się najpierw w sobotę 5 września do Moskwy, a następnie w niedzielę 6 września do Kijowa, niosąc propozycję zakończenia wojny. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski potwierdził wizyty w swoim wieczornym wystąpieniu 4 września i zobowiązał się, że Ukraina nie będzie przeprowadzać uderzeń na rosyjską przestrzeń powietrzną podczas tej podróży, wzywając jednocześnie Rosję do wzajemnego powstrzymania się od ataków.

Najważniejsze

Specjalni wysłannicy prezydenta USA Donalda Trumpa — Steve Witkoff i Jared Kushner — odwiedzą Moskwę 5 września, a następnie Kijów 6 września.
Prezydent Zełenski potwierdził wizyty w wieczornym wystąpieniu 4 września; informacje o terminie przekazał mu zespół prezydenta USA.
Trump poinformował dziennikarzy w Białym Domu 4 września, że wysłannicy wiozą propozycję zakończenia wojny — nie ujawniając jej szczegółów.
Zełenski zobowiązał się zapewnić „normalne funkcjonowanie rosyjskiej przestrzeni powietrznej” i nie przeprowadzać uderzeń lotniczych na Rosję w czasie wizyty.
Zełenski wezwał Rosję do wzajemnego powstrzymania się od uderzeń lotniczych na czas negocjacji i związanej z nimi logistyki.
Będzie to pierwsza wizyta wysłanników Trumpa w Kijowie w trakcie jego obecnej prezydentury.
Według NYT, powołującego się na urzędników USA, Waszyngton domagał się od Ukrainy wstrzymania ataków dronów na Moskwę i rosyjską infrastrukturę energetyczną, a od Rosji — wstrzymania uderzeń rakietowych na Kijów.
Na 4 września ukraińskie siły obronne miały otrzymać rozkaz przestrzegania ciszy na linii kontaktu od godz. 00:00 5 września do godz. 23:59 8 września.

Dlaczego to ważne

Wizyta ta może ukształtować kolejny etap amerykańskich wysiłków pokojowych: po raz pierwszy od powrotu Trumpa do Białego Domu jego wysłannicy odwiedzą Kijów, a Trump publicznie potwierdził, że wiozą konkretną propozycję zakończenia wojny, choć jej szczegółów nie ujawniono. Jednostronna deklaracja Kijowa o wstrzymaniu uderzeń na Rosję w czasie wizyty, w połączeniu z apelem o wzajemność, tworzy delikatne okno deeskalacyjne w powietrzu i na linii frontu, którego trwałość zależy od odpowiedzi Moskwy.

Co się stało

Prezydent USA Donald Trump poinformował dziennikarzy 4 września w Białym Domu, że jego specjalni wysłannicy Steve Witkoff i Jared Kushner w najbliższych dniach odwiedzą Moskwę, a następnie Kijów, niosąc propozycję zakończenia wojny. Tego samego wieczoru prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski potwierdził plany wizyty w swoim wystąpieniu, podając, że informacje o terminie przekazał mu zespół prezydenta USA, i sprecyzował, że wysłannicy będą w Moskwie 5 września, a w Kijowie 6 września. Według Axios, powołującego się na amerykańskich urzędników, w sobotę w Moskwie mają rozmawiać z Władimirem Putinem. Zełenski zobowiązał się, że Ukraina zapewni „normalne funkcjonowanie rosyjskiej przestrzeni powietrznej” i nie przeprowadzi uderzeń lotniczych na Rosję podczas wizyty, oraz wezwał Rosję do wzajemnego powstrzymania się od uderzeń na czas negocjacji i związanej z nimi logistyki. Trump opisał wysłanników jako „dwóch wspaniałych negocjatorów” i stwierdził, że jest „spora szansa” powodzenia misji. Powiedział też, że rozmawia z Putinem i nie wierzy, by ten zamierzał zaatakować terytorium NATO; zarazem wyjaśniał dotychczasowy brak przełomu „wzajemną nienawiścią” Zełenskiego i Putina. Według NYT, powołującego się na urzędników USA, Waszyngton domagał się od Ukrainy wstrzymania ataków dronów na Moskwę i rosyjską infrastrukturę energetyczną, a od Rosji — wstrzymania uderzeń rakietowych na Kijów. Jak podały Ukrainska Prawda i inne ukraińskie media, ukraińskie siły obronne miały otrzymać rozkaz przestrzegania ciszy na linii kontaktu od godz. 00:00 5 września do godz. 23:59 8 września. Kyjiw Independent, powołując się na źródła, informował 4 września, że wizyta w Kijowie w dniach 5–6 września stała pod znakiem zapytania z powodu obaw Witkoffa o bezpieczeństwo w kontekście rosyjskich ataków; korespondent Financial Times Christopher Miller pisał, że wysłannicy przez kilka tygodni wahali się, czy w ogóle jechać do Kijowa. Mimo to Zełenski potwierdził wizytę.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Źródła ukraińskie podkreślają przede wszystkim potwierdzenie wizyty przez Zełenskiego w wieczornym wystąpieniu 4 września i przedstawiają deklarację o wstrzymaniu uderzeń jako dobrowolny gest dyplomatyczny, któremu towarzyszy otwarty apel do Rosji o wzajemność. Akcent pada na cel, jaki stawia sobie Ukraina: „maksymalnie konstruktywne i merytoryczne” spotkanie oraz szukanie realnych opcji zakończenia wojny — co podkreśla też słowa Zełenskiego „Zależy nam na nich, a nie na Rosji”. Ukraińskie media zwracają uwagę na przygotowania dyplomatyczne: posiedzenie szerszego zespołu dyplomatycznego Ukrainy współpracującego z USA, a także rozmowy Zełenskiego z fińskim prezydentem Alexandrem Stubbem i sekretarzem generalnym NATO Markiem Rutte. Wiele tekstów przypomina o wielokrotnych przesunięciach terminu i wcześniejszej krytyce Zełenskiego pod adresem powtarzających się podróży wysłanników do Moskwy bez wizyty w Kijowie — ramując tę wizytę jako długo oczekiwaną. W dniu ogłoszenia część ukraińskich źródeł opisała jednocześnie rosyjski atak dronem na budynek SBU w Kijowie, cytując ministra spraw zagranicznych Andrija Sybihę, który wzywał partnerów do zwiększenia presji na Rosję oraz do uchwalenia przez Izbę Reprezentantów USA ustawy o sankcjach.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Zagraniczne relacje — zwłaszcza Axios, The New York Times i The Kyiv Independent — mocniej akcentują transakcyjny charakter porozumienia o ciszy w powietrzu: według NYT, powołującego się na urzędników USA, Waszyngton miał zażądać od Ukrainy wstrzymania ataków dronów na Moskwę i rosyjską infrastrukturę energetyczną, a od Rosji wstrzymania uderzeń rakietowych na Kijów. Agencje zwracają uwagę, że podróż przez tygodnie wisiała na włosku: korespondent Financial Times Christopher Miller pisał, że wysłannicy wahali się, czy w ogóle jechać do Kijowa, a Kyiv Independent — powołując się na źródła — informował 4 września, że wizyta w Kijowie stanęła pod znakiem zapytania z powodu obaw Witkoffa o bezpieczeństwo i „nastrojów po stronie rosyjskiej”. Międzynarodowe teksty szeroko cytują samego Trumpa — opis wysłanników jako „dwóch wspaniałych negocjatorów”, zapowiedź „sporej szansy” powodzenia, tezę o „wzajemnej nienawidzi” Zełenskiego i Putina, zapewnienie, że Putin nie zamierza atakować terytorium NATO, oraz żart o ośmiu zakończonych wojnach i braku Pokojowej Nagrody Nobla — i odnotowują, że Trump nie ujawnił szczegółów wiozonej propozycji. Niektóre materiały przypominają też o równoległym torze wywiadowczym: nie zapowiedziana wizycie szefa CIA Johna Ratcliffe’a w Moskwie 25 sierpnia (pierwsza od pięciu lat) oraz o tym, że kanały wywiadowcze USA–Rosja działają równolegle do kanału Witkoff–Kushner.

W czym relacje się różnią

Różnice między źródłami dotyczą trzech kwestii. Po pierwsze, doniesienia o tym, czy wizyta w Kijowie w ogóle dojdzie do skutku: Kyiv Independent, powołując się na źródła, pisał 4 września, że wyjazd 5–6 września stał pod znakiem zapytania z powodu obaw Witkoffa o bezpieczeństwo w kontekście rosyjskich ataków, a korespondent Financial Times Christopher Miller informował, że wysłannicy przez tygodnie wahali się, czy jechać do Kijowa; wieczorne potwierdzenie Zełenskiego wskazywało jednak, że wizyta dochodzi do skutku, choć publicznie nie odniósł się on do tych doniesień o planach alternatywnych. Po drugie, odmienne ramowanie porozumienia o ciszy powietrznej: Zełenski mówił o dobrowolnym zobowiązaniu Ukrainy do zapewnienia „normalnego funkcjonowania rosyjskiej przestrzeni powietrznej” i nieprzeprowadzania uderzeń oraz o apelu do Rosji o wzajemność, podczas gdy NYT, powołując się na urzędników USA, przedstawiał to jako amerykańskie żądanie wstrzymania ukraińskich ataków dronów na Moskwę i rosyjską infrastrukturę energetyczną oraz rosyjskich uderzeń rakietowych na Kijów. Po trzecie, sprzeczne interpretacje przyczyn braku przełomu: Trump mówił o „wzajemnej nienawidzi” Zełenskiego i Putina jako przeszkodzie, a Zełenski — o poszukiwaniu realnych opcji zakończenia wojny; obie wypowiedzi opisują ten sam impas z dwóch stron.

Kontekst

Witkoff spotykał się osobiście z Putinem w Rosji pięć razy w 2025 roku i dwa razy wspólnie z Kushnerem — ostatni raz w styczniu 2026; wcześniej wysłannicy USA nie odwiedzali Ukrainy w trakcie obecnej prezydentury Trumpa. Dyrektor CIA John Ratcliffe odbył 25 sierpnia niezapowiedzianą wizytę w Moskwie — pierwszą od pięciu lat — korzystając z kanałów wywiadowczych działających równolegle do toru Witkoff–Kushner. Wcześniejsze terminy wizyt w Kijowie — wiosenne oraz wokół Dnia Niepodległości 24 sierpnia — wielokrotnie przesuwano, m.in. z powodu nasilonych rosyjskich uderzeń na stolicę. 1 września Zełenski ogłosił blokadę rosyjskiej przestrzeni powietrznej w odpowiedzi na rosyjskie ataki, jednocześnie deklarując „czyszczenie rosyjskiego nieba z dronów” w wyznaczonych oknach czasowych, by umożliwić negocjacje. Według doniesień ukraińskich mediów, ukraińskie siły obronne miały otrzymać rozkaz przestrzegania ciszy na linii kontaktu od godz. 00:00 5 września do godz. 23:59 8 września.