Opublikowano 9 września, 07:26 UTC · Aktualizacja 23:55

Wadephul: Ukraina powinna kupować więcej broni od niemieckich producentów; mężczyźni w wieku poborowym powinni wracać

Minister spraw zagranicznych Niemiec Johann Wadephul powiedział w wywiadzie dla Bild, że Ukraina powinna zwiększyć zakupy uzbrojenia od niemieckich firm, oraz że przebywający w Niemczech ukraińscy mężczyźni w wieku poborowym powinni wrócić do kraju. Berlin zaoferował pomoc w identyfikacji takich osób na podstawie danych meldunkowych, z zastrzeżeniem, że powrót ma następować „bez przymusu”.

Najważniejsze

Johann Wadephul oświadczył, że Ukraina powinna kupować więcej broni od niemieckich producentów; Niemcy nie są w pełni zadowolone z obecnej skali zamówień.
Wadephul powiedział, że Niemcy jako największy darczyńca Kijowa mają prawo oczekiwać zamówień dla własnego przemysłu obronnego.
Wadephul stwierdził, że ukraińscy mężczyźni w wieku poborowym przebywający w Niemczech powinni wrócić do Ukrainy, a Berlin może pomóc w ich identyfikacji.
Według Wadephula powrót ma następować „bez przymusu” — na podstawie danych o rejestracji, zezwoleniach na pobyt i świadczeniach socjalnych Ukraina mogłaby wysyłać do nich wezwania.
Wadephul zgodził się z apelem lidera CSU Markusa Södra o powrót ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym.
Wypowiedzi padły w wywiadzie dla Bild, opublikowanym 8 września, miesiąc po wizycie Wadephula w Kijowie, gdzie miał rozmawiać z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim.
W lipcu Rada UE przedłużyła tymczasową ochronę dla Ukraińców do 4 marca 2028 r., jednocześnie ograniczając ją dla osób w wieku poborowym, które nie wywiązują się z obowiązków wojskowych; od 5 sierpnia dotyczy to nowych wnioskodawców.
Węgry zagłosowały przeciw decyzji UE o ograniczeniu tymczasowej ochrony.
Na początku września Niemcy oskarżyły Rosję o udział w próbie ataku dronowego na lotnisko Lipsk/Halle w sierpniu; Rosja zaprzeczyła, a Siergiej Ławrow określił zarzuty jako „de facto początek prawdziwej wojny”; w odpowiedzi Niemcy nakazały zamknięcie rosyjskiego konsulatu w Bonn i rosyjskiego ośrodka kultury w Berlinie.
Według doniesień Ukraina przygotowuje z Niemcami nową umowę w sektorze obronnym obejmującą wspólne opracowanie i produkcję dronów, rakiet i oprogramowania.

Dlaczego to ważne

Niemcy publicznie wiążą dalsze wsparcie wojskowe dla Ukrainy z oczekiwaniami zamówień dla własnego przemysłu obronnego, co sygnalizuje bardziej transakcyjne podejście do pomocy. Propozycja Berlina dotycząca dzielenia się danymi o ukraińskich mężczyznach w wieku poborowym rodzi pytania o ochronę danych, koordynację dyplomatyczną i presję na ukraińskich uchodźców za granicą. Wypowiedzi wpisują się w szerszy europejski zwrot — utrwalony decyzją Rady UE z lipca o przedłużeniu tymczasowej ochrony do 4 marca 2028 r. przy jednoczesnym zaostrzeniu jej dla mężczyzn nieprzestrzegających obowiązków wojskowych — w którym status uchodźcy powiązano z wypełnianiem służby. Pojawiają się one też po niemieckich oskarżeniach pod adresem Rosji o udział w próbie ataku dronowego na lotnisko Lipsk/Halle, co zaostrzyło napięcia bilateralne.

Co się stało

Minister spraw zagranicznych Niemiec Johann Wadephul udzielił wywiadu Bild, opublikowanego 8 września, w którym przedstawił dwa powiązane ze sobą stanowiska. Po pierwsze, stwierdził, że Ukraina powinna zwiększyć zakupy uzbrojenia od niemieckich producentów zbrojeniowych, i że Niemcy — jako największy darczyńca Kijowa — nie są w pełni zadowolone z obecnej skali zamówień. Podkreślił, że temat ten poruszył podczas wizyty w Kijowie w poprzednim miesiącu w rozmowie z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim i że zapewnił go o dalszym wsparciu Niemiec w obronie Ukrainy przed Rosją. Po drugie, Wadephul oświadczył, że ukraińscy mężczyźni w wieku poborowym przebywający w Niemczech powinni wrócić do Ukrainy. Zaproponował, że Berlin może pomóc władzom ukraińskim w ich identyfikacji, ponieważ Niemcy dysponują danymi o osobach zameldowanych, pobierających świadczenia socjalne i posiadających zezwolenie na pobyt; na tej podstawie Ukraina mogłaby wysyłać do nich wezwania. Powrót ma jednak nastąpić „bez przymusu”. Wadephul zgodził się też z apelem lidera CSU Markusa Södra o powrót tych mężczyzn. Wypowiedzi pojawiły się w kontekście decyzji Rady UE z lipca o przedłużeniu tymczasowej ochrony dla Ukraińców do 4 marca 2028 r. i jednoczesnym ograniczeniu jej dla osób w wieku poborowym niewywiązujących się z obowiązków wojskowych, a także po niemieckich oskarżeniach Rosji o udział w próbie ataku dronowego na lotnisko Lipsk/Halle w sierpniu, na co Rosja odpowiedziała zaprzeczeniem i słowami ministra Ławrowa o „początku prawdziwej wojny” — co skłoniło Niemcy do zamknięcia rosyjskiego konsulatu w Bonn i rosyjskiego ośrodka kultury w Berlinie.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie źródła w zestawieniu to ukraińskie media i agencja, więc przedstawiają one wypowiedzi Wadephula przez pryzmat ukraiński. Podkreślają, że to właśnie Ukraina zwróciła się do UE o wyłączenie mężczyzn w wieku poborowym niewywiązujących się z obowiązków wojskowych z tymczasowej ochrony — co potwierdził komisarz UE Magnus Brunner. Ukraińska prasa uwypukla propozycję udostępnienia danych i formułę „bez przymusu”, a zarazem daje wyraz ramie patriotycznej, zgodnie z którą Ukraina musi się bronić, a mężczyźni w wieku poborowym przebywający za granicą powinni wracać.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się co do daty decyzji UE o przedłużeniu tymczasowej ochrony: część podaje, że 15 lipca państwa członkowskie uzgodniły przedłużenie do 4 marca 2028 r., a 30 lipca Rada UE zatwierdziła to w trybie pisemnym, zmieniając warunki dla osób w wieku poborowym; jedno ze źródeł wskazuje na decyzję z 4 sierpnia 2026 r. o przedłużeniu ochrony o kolejny rok do 4 marca 2028 r. Rozbieżność dotyczy też tego, czy ograniczenie ochrony dotyczy wyłącznie nowych wnioskodawców, czy również osób, które już posiadają status w UE.

Kontekst

W lipcu Rada UE przedłużyła tymczasową ochronę dla Ukraińców do 4 marca 2028 r., jednocześnie ograniczając ją dla obywateli w wieku poborowym, którzy nie wypełniają obowiązków wojskowych na Ukrainie; od 5 sierpnia zmieniono zasady wjazdu dla ukraińskich mężczyzn w wieku 23–60 lat ubiegających się o tymczasową ochronę. Węgry zagłosowały przeciw tej decyzji, a premier Péter Magyar oświadczył, że Budapeszt zachowa prawo do przyznawania statusu ochrony mężczyznom opuszczającym Ukrainę z powodu wojny. Komisarz UE ds. wewnętrznych Magnus Brunner powiedział, że wniosek o wyłączenie ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym z programu ochrony wyszedł od samej Ukrainy. Niemcy oskarżyły Rosję o udział w próbie ataku dronowego na lotnisko Lipsk/Halle w sierpniu, która — według władz niemieckich — o mało nie doprowadziła do poważnej katastrofy; Rosja zaprzeczyła, a minister Siergiej Ławrow — cytowany przez TASS — określił zarzuty jako „de facto początek prawdziwej wojny”. W odpowiedzi Niemcy nakazały zamknięcie rosyjskiego konsulatu w Bonn i rosyjskiego ośrodka kultury w Berlinie. Według doniesień Ukraina przygotowuje z Niemcami nową, szeroką umowę w sektorze obronnym obejmującą wspólne opracowanie i produkcję dronów, rakiet i powiązanego oprogramowania. Wypowiedzi Wadephula padły w wywiadzie dla Bild.