Węgry zapowiadają dalszą ochronę ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym mimo nowych zasad UE
Premier Węgier Péter Magyar ogłosił, że Węgry będą nadal przyznawać tymczasową ochronę ukraińskim mężczyznom w wieku poborowym uciekającym na Węgry — przede wszystkim etnicznym Węgrom z Zakarpacia — wbrew nowym przepisom UE, które ograniczają taką ochronę dla osób z nierozwiązanymi kwestiami ewidencji wojskowej. 3 września Magyar poinformował, że rozmawiał o sprawie z przewodniczącym Rady Europejskiej António Costą i określił decyzję UE jako „niegodną" i „niezrozumiałą". Rzecznik Komisji Europejskiej Markus Lammert powiedział 4 września, że Węgry nie powiadomiły formalnie KE o zamiarze odstępstwa od zasad.
Najważniejsze
- 3 września premier Węgier Péter Magyar ogłosił, że Węgry zachowają prawo do przyznawania tymczasowej ochrony ukraińskim mężczyznom w wieku poborowym, w tym przede wszystkim etnicznym Węgrom z Zakarpacia.
- Węgry głosowały przeciwko unijnemu środkowi ograniczającemu tymczasową ochronę dla ukraińskych mężczyzn w wieku poborowym z problemami z dokumentacją ewidencyjną.
- Nowe zasady UE, które weszły w życie 5 sierpnia 2026 r., uzależniają tymczasową ochronę dla nowo przybyłych od spełnienia obowiązków wojskowych według prawa ukraińskiego — weryfikowanych stemplem w paszporcie lub innym dokumentem.
- Ograniczenie nie dotyczy Ukraińców, którzy posiadali już tymczasową ochronę w państwie UE przed wejściem w życie nowych zasad.
- Rzecznik KE Markus Lammert poinformował 4 września, że Węgry nie przekazały Komisji pisemnego zawiadomienia o zamiarze odstępstwa od nowych przepisów.
- Komisarz UE ds. wewnętrznych Magnus Brunner wskazał, że wniosek o wyłączenie ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym z programu tymczasowej ochrony wyszedł od samej Ukrainy.
- Na Zakarpacciu, graniczącym z Węgrami, mieszka około 100 tys. etnicznych Węgrów.
Dlaczego to ważne
Węgry publicznie sprzeciwiają się ogólnounijnemu ograniczeniu tymczasowej ochrony dla ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym, co rodzi bezpośredni spór z Brukselą. Decyzja jest przedstawiana jako ochrona mniejszości węgierskiej na Zakarpaciu, co czyni konflikt także kwestią praw mniejszości i relacji dwustronnych Węgry–Ukraina. Komisarz Magnus Brunner wskazał, że wniosek o wyłączenie poborowych wyszedł od samej Ukrainy, co wiąże stanowisko Budapesztu z szerszą debatą o egzekwowaniu ukraińskiej mobilizacji za granicą. Jednocześnie brak formalnego powiadomienia ze strony Węgier podnosi kwestię zgodności z procedurami notyfikacyjnymi UE. Spór może być precedensem dla interpretacji luzu decyzyjnego wpisanego w nowe unijne przepisy o tymczasowej ochronie.
Co się stało
3 września premier Węgier Péter Magyar ogłosił decyzję rządu o dalszym przyznawaniu tymczasowej ochrony i azylu ukraińskim mężczyznom w wieku poborowym uciekającym na Węgry — w pierwszej kolejności etnicznym Węgrom z Zakarpacia — wbrew nowym zasadom UE. Magyar poinformował, że 2 września rozmawiał o sprawie z przewodniczącym Rady Europejskiej António Costą podczas jego wizyty w Budapeszcie i określił decyzję UE jako „niegodną" i „niezrozumiałą", argumentując, że zatrzymuje ona ojców i dziadków w kraju objętym wojną. Węgry głosowały wcześniej przeciwko unijnemu środkowi ograniczającemu ochronę dla mężczyzn z problemami z dokumentacją ewidencyjną. Następnego dnia, 4 września, rzecznik Komisji Europejskiej Markus Lammert powiedział, że każde państwo członkowskie decyduje samodzielnie, ale zasady pozostawiają pewien zakres uznania; dodał, że nie otrzymał od Węgier pisemnego powiadomienia o odstępstwie. Komisarz UE ds. wewnętrznych Magnus Brunner wskazał, że prośba o wyłączenie ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym z programu tymczasowej ochrony pochodziła od samej Ukrainy. Komisja zapowiedziała przygotowanie wytycznych operacyjnych dla państw członkowskich.
W czym relacje się różnią
Jedno ze źródeł przytacza słowa Magyara jako „indignificant" zamiast „undignified" w odniesieniu do decyzji UE. Część doniesień opisuje rozmowę Magyara z Costą jako „dzień wcześniej" lub podczas „wizyty Costy w Budapeszcie" bez dokładnej daty; inne precyzują, że spotkanie odbyło się 2 września, a publiczne oświadczenie Magyar złożył 3 września.
Kontekst
W lipcu państwa członkowskie UE zgodziły się przedłużyć tymczasową ochronę dla Ukraińców uciekających przed wojną do 4 marca 2028 r. Nowe zasady, które weszły w życie 5 sierpnia 2026 r., uzależniają tymczasową ochronę dla nowo przybyłych od spełnienia obowiązków wojskowych według prawa ukraińskiego, weryfikowanych stemplem w paszporcie lub inną dokumentacją. Ograniczenie nie dotyczy osób, które posiadały już tymczasową ochronę w państwie UE przed wejściem w życie nowych przepisów. Węgry głosowały przeciwko temu środkowi. Według danych, na Zakarpacciu graniczącym z Węgrami mieszka około 100 tys. etnicznych Węgrów. Rzecznik KE Markus Lammert mówił 20 sierpnia, że nowe zasady ochrony dotyczą także kobiet. Komisja przygotowuje wytyczne operacyjne dla państw członkowskich; data publikacji nie została podana. Szwajcaria przedłużyła swoje środki wsparcia dla osób uciekających przed wojną w Ukrainie do 4 marca 2028 r., ale z ograniczeniami. W Czechach w ubiegłym roku po raz pierwszy tymczasową ochronę otrzymało więcej ukraińskich mężczyzn niż kobiet. Według doniesień medialnych z połowy sierpnia, powołujących się na biuro UNHCR na Węgrzech, Węgry nie zmieniły swoich procedur i wszystkie wcześniej uprawnione osoby, w tym mężczyźni w wieku poborowym, zachowują uprawnienia.