Фінляндія закликає ЄС повністю зупинити видачу туристичних віз росіянам
Міністр закордонних справ Фінляндії Еліна Валтонен закликала країни ЄС спільно звернутися до Європейської комісії з вимогою повністю припинити видачу туристичних шенгенських віз громадянам Росії до закінчення війни проти України. Ініціатива містить п'ять конкретних пропозицій, а Естонія вже публічно підтримала заклик.
Najważniejsze
- Міністр закордонних справ Фінляндії Еліна Валтонен закликала країни ЄС повністю припинити видачу туристичних шенгенських віз громадянам Росії до закінчення війни Москви проти України.
- Валтонен запросила інші держави ЄС приєднатися до спільного листа на адресу Європейської комісії; лист датований 12 жовтня і адресований також голові зовнішньополітичного представництва ЄС Каї Каллас.
- Фінська ініціатива містить п'ять конкретних заходів: повну заборону туристичних віз для росіян; обов'язкову заборону віз для найближчого оточення Володимира Путіна та осіб і організацій під санкціями ЄС; візові обмеження для російських спортсменів, пов'язаних із державою; ефективне виконання заборони на в'їзд для російських військовослужбовців і колишніх комбатантів; поправки до Візового кодексу ЄС для механізму швидких візових обмежень у разі різкого погіршення відносин із третьою країною.
- 13 жовтня міністр закордонних справ Естонії Маргус Цахкна оголосив у X, що Естонія приєднується до фінського заклику.
- Фінляндія заборонила видачу віз росіянам для несуттєвих поїздок на національному рівні у 2022 році.
- За даними документа головування в Раді ЄС від 7 жовтня, у 2025 році росіянам було видано 477 878 туристичних віз; фінське МЗС називає цифру «майже 500 000», а Euractiv у травні повідомляв про понад 620 000 віз за попередній рік.
- Уповноважений президента Росії з санкційної політики Власюк заявляв у 2025 році, що ЄС навряд чи запровадить повну заборону туристичних віз для росіян, хоча їх отримання стане складнішим.
Dlaczego to ważne
Inicjatywa przenosi debatę o wizach dla Rosjan z poziomu poszczególnych państw na poziom całej UE, gdzie ogólnoeuropejski zakaz miałby znacznie szerszy zasięg niż wprowadzona przez Finlandię w 2022 roku ograniczenie krajowe. Łączy politykę wizową bezpośrednio z trwającą wojną Rosji przeciwko Ukrainie, przedstawiając turystyczne podróże Rosjan jako nie do pogodzenia ze wsparciem dla Kijowa. Estonia publicznie poparła apel, co sygnalizuje gotowość przynajmniej części stolic UE do współpodpisania listu do Komisji. Pakiet wykracza poza same wizy turystyczne i obejmuje także osoby z najbliższego otoczenia Władimira Putina, sportowców powiązanych z państwem rosyjskim oraz byłych kombatantów. Inicjatywa pojawia się przed zapowiadanymi na styczeń propozycjami wizowymi Komisji Europejskiej, które mają zaostrzyć podejście UE do państw stanowiących zagrożenie bezpieczeństwa, w tym Rosji.
Co się stało
Fińska minister spraw zagranicznych Elina Valtonen zaapelowała do państw członkowskich UE o wspólne zwrócenie się do Komisji Europejskiej o pełny zakaz wydawania turystycznych wiz Schengen obywatelom rosyjskim do czasu zakończenia przez Rosję wojny przeciwko Ukrainie. W liście z 12 października, adresowanym również do wysokiej przedstawicielki UE ds. zagranicznych Kai Kallas, Valtonen przedstawiła pięć konkretnych propozycji: pełny zakaz wiz turystycznych dla Rosjan; obowiązkowy zakaz wiz dla osób z najbliższego otoczenia Władimira Putina oraz dla osób i organizacji objętych sankcjami UE; ograniczenia wizowe dla rosyjskich sportowców i członków drużyn sportowych powiązanych z państwem rosyjskim; skuteczne wdrożenie uzgodnionego latem zakazu wjazdu dla rosyjskiego personelu wojskowego i byłych kombatantów; oraz zmiany w kodeksie wizowym UE, aby stworzyć mechanizm umożliwiający szybkie i obowiązkowe nakładanie ograniczeń wizowych w przypadku gwałtownego pogorszenia stosunków politycznych lub bezpieczeństwa z państwem trzecim. We wtorek 13 października estoński minister spraw zagranicznych Margus Tsahkna ogłosił na platformie X, że Estonia dołącza do fińskiego apelu, i wezwał UE do pilnego przyjęcia aktów wykonawczych wprowadzających kompleksowy zakaz wjazdu dla rosyjskich kombatantów. Finlandia wprowadziła zakaz wydawania wiz rosyjskim obywatelom w celu podróży nieistotnych na szczeblu krajowym już w 2022 roku i obecnie zabiega o to samo rozwiązanie na szczeblu unijnym.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Wszystkie dostępne źródła ukraińskie przedstawiają fińską propozycję jako bezpośrednią odpowiedź na rosyjską wojnę przeciwko Ukrainie i podkreślają argumentację Valtonen, że Rosjanie nie powinni „korzystać z naszego stylu życia i wolności, podczas gdy ich kraj bombuje ukraińskie domy”. Ukraińskie media umieszczają w centrum uwagi Finlandię, a w drugiej kolejności Estonię jako państwa napędzające inicjatywę, podczas gdy Rosja pojawia się głównie jako obiekt proponowanych ograniczeń i jako strona, której działania je uzasadniają. Jednocześnie ukraińskie źródła wielokrotnie przytaczają wcześniejszą ocenę ukraińskiego urzędnika, że pełny unijny zakaz wiz turystycznych dla Rosjan jest mało prawdopodobny — co sugeruje, że ukraińskie media ramkują propozycję jako ambitną politycznie, a nie jako krok nieuchronny.
W czym relacje się różnią
Źródła podają rozbieżne liczby turystycznych wiz Schengen wydanych obywatelom Rosji: dokument prezydencji Rady UE z 7 października wskazuje 477 878 wiz w 2025 roku, fińskie MSZ mówi o „prawie 500 000” w 2025 roku, a wcześniejszy raport Euractiv z 6 maja informował o ponad 620 000 wiz turystycznych w ciągu poprzedniego roku. Źródła różnią się też w ocenie realności pełnego unijnego zakazu wiz turystycznych dla Rosjan: Finlandia zabiega o taki zakaz, podczas gdy ukraiński urzędnik ds. polityki sankcyjnej ocenił w 2025 roku, że jest on mało prawdopodobny i spodziewać się należy jedynie zaostrzenia procedury wydawania wiz.
Kontekst
Finlandia wprowadziła zakaz wydawania wiz obywatelom Rosji w celu podróży nieistotnych na szczeblu krajowym w 2022 roku. Komisja Europejska po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę rekomendowała już surowsze podejście do rosyjskich wniosków wizowych, jednak nie wzywała do zakazu generalnego. Państwa UE uzgodniły wcześniej ograniczenia wizowe dla byłego rosyjskiego personelu wojskowego, ale mechanizm wdrożenia został złagodzony z powodu rozbieżności między członkami. Ukraiński urzędnik ds. polityki sankcyjnej stwierdził w 2025 roku, że pełny unijny zakaz wiz turystycznych dla Rosjan jest mało prawdopodobny, choć ich uzyskanie stanie się trudniejsze. Komisja Europejska planuje przedstawić nowe propozycje polityki wizowej w styczniu, przewidując ostrzejsze podejście do państw stanowiących zagrożenie bezpieczeństwa UE, w tym Rosji.