Węgry znoszą blokadę: UE zatwierdza wyniki screeningu dla klastrów 2 i 3 negocjacji akcesyjnych z Ukrainą
7 października grupa robocza COELA Rady UE ds. rozszerzenia zatwierdziła wyniki screeningu dla klastrów 2 ("Rynek wewnętrzny") i 3 ("Konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu") negocjacji akcesyjnych Ukrainy, a ambasadorowie w Coreper zgodzili się wysłać do Kijowa i Kiszyniowa pisma z zaproszeniem do przedstawienia stanowisk negocjacyjnych. Węgry, które od lipca blokowały te kroki, wyraziły zgodę. Ministrowie spraw zagranicznych oczekują, że 12 października kraje UE uzgodnią wspólne stanowisko negocjacyjne, a 13 października mogłaby odbyć się konferencja międzyrządowa formalnie otwierająca oba klastry.
Najważniejsze
- 7 października Węgry wyraziły zgodę na dalsze postępy w negocjacjach akcesyjnych Ukrainy i otwarcie klastrów 2 oraz 3, znosząc wielomiesięczną blokadę.
- Grupa robocza COELA zatwierdziła tego dnia wyniki screeningu dla klastrów 2 ("Rynek wewnętrzny") i 3 ("Konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu") dla Ukrainy.
- Ambasadorowie państw UE w Coreper zatwierdzili wysłanie pism do rządów Ukrainy i Mołdawii z zaproszeniem do przedstawienia stanowisk negocjacyjnych.
- 1 października w Radzie Najwyższej zarejestrowano projekt ustawy nr 16119 o prawie do edukacji dla mniejszości narodowych; 6 października komitet parlamentarny zarekomendował jego przyjęcie.
- Ukraina otworzyła dotąd dwa klastry: klaster 1 "Podstawy" (15 czerwca w Luksemburgu) i klaster 6 "Stosunki zewnętrzne" (14 lipca).
- Szef ukraińskiego MSZ Andrij Sybiha poinformował o "zielonym świetle" ze strony Węgier na poziomie Coreper.
- Oczekuje się, że 12 października państwa UE uzgodnią wspólne stanowisko negocjacyjne po przyjęciu przez Radę Najwyższą zmian w prawie oświatowym dla mniejszości narodowych.
- 13 października może odbyć się konferencja międzyrządowa UE-Ukraina, na której klastry 2 i 3 zostałyby formalnie otwarte.
Dlaczego to ważne
Decyzja kończy wielomiesięczne węgierskie weto, które od 17 lipca blokowało postęp Ukrainy w procesie negocjacji akcesyjnych z UE. Otwarcie klastrów 2 i 3 przybliża Ukrainę do otwarcia wszystkich sześciu klastrów, co prezydent Zełeński zapowiedział na koniec 2026 roku. Zmiana stanowiska Budapesztu jest powiązana z zarejestrowaniem w Radzie Najwyższej 1 października projektu ustawy nr 16119 o prawach oświatowych mniejszości narodowych, w tym mniejszości węgierskiej na Zakarpaciu. Kroki te wpisują się w szerszy impuls rozszerzeniowy UE, czego wyrazem był pakiet propozycji reform polityk przed rozszerzeniem przyjęty przez Komisję Europejską 6 października.
Co się stało
7 października odbyło się posiedzenie grupy roboczej COELA Rady UE ds. rozszerzenia, zaplanowane na godzinę 11:00 czasu kijowskiego, którego trzecim i czwartym punktem porządku obrad były postępy w klastrach 2 i 3 dla Ukrainy i Mołdawii (po sprawach Albanii i Czarnogóry). COELA zatwierdziła wyniki screeningu dla obu klastrów dla Ukrainy, a tego samego dnia ambasadorowie państw UE w Coreper zatwierdzili wysłanie pism do rządów Ukrainy i Mołdawii z zaproszeniem do przedstawienia stanowisk negocjacyjnych. Węgry, które od lipca wielokrotnie odmawiały zatwierdzenia wyników screeningu dla Ukrainy (17 i 22 lipca, 1 i 8 września), tym razem nie zablokowały procedury. Szef ukraińskiego MSZ Andrij Sybiha ogłosił, że Węgry dały "zielone światło" na poziomie Coreper, i podziękował swojej węgierskiej odpowiedniczce Anicie Orbán. Oczekuje się, że 12 października państwa członkowskie UE uzgodnią wspólne stanowisko negocjacyjne po przyjęciu przez Radę Najwyższą zmian w prawie oświatowym dla mniejszości narodowych, a 13 października mogłaby odbyć się konferencja międzyrządowa formalnie otwierająca oba klastry. Ukraina otworzyła dotąd dwa klastry: "Podstawy" (15 czerwca w Luksemburgu) i "Stosunki zewnętrzne" (14 lipca).
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się co do planowanej daty konferencji międzyrządowej, na której klastry 2 i 3 miałyby zostać formalnie otwarte: część wczesnych doniesień i jeden z artykułów podaje 13 września, natomiast większość źródeł wskazuje 13 października, przy czym sama data 13 października jest opisywana jako prowizoryczna i niezatwierdzona ostatecznie. Rozbieżności dotyczą także pisowni nazwiska wicepremiera Ukrainy (większość podaje "Chentsov", inne warianty to "Cozlov" i "Chenov") oraz imienia węgierskiej minister spraw zagranicznych (najczęściej "Anita/Anikó Orbán", ale w jednym z tytułów pojawia się forma "Aniko").
Kontekst
Ukraina złożyła wniosek o członkostwo w UE 28 lutego 2022 roku; status kandydata został jej przyznany 23 czerwca 2022 roku na szczycie w Brukseli. Rozdziały negocjacyjne pogrupowane są w sześć klastrów tematycznych, z których Ukraina dotąd otworzyła dwa: klaster 1 "Podstawy" (15 czerwca w Luksemburgu) i klaster 6 "Stosunki zewnętrzne" (14 lipca). Węgry blokowały zatwierdzenie wyników screeningu dla klastrów 2 i 3 od 17 lipca, wielokrotnie powtarzając odmowę 22 lipca, 1 i 8 września; warunkowały postęp od rozwiązania kwestii praw mniejszości węgierskiej, zwłaszcza na Zakarpaciu. Po zmianie rządu w Budapeszcie w czerwcu 2026 roku Węgry zniosły 17-miesięczne weto wobec akcesji Ukrainy, lecz kilka tygodni później groziły wstrzymaniem procesu, jeśli Kijów nie wypełni porozumienia ws. praw Węgrów na Zakarpaciu. 1 października w Radzie Najwyższej zarejestrowano projekt ustawy nr 16119 dotyczący praw oświatowych mniejszości narodowych, a 6 października komitet parlamentarny zarekomendował jego przyjęcie. Tego samego 6 października Komisja Europejska przyjęła pakiet propozycji reform polityk przed rozszerzeniem, a komisarz ds. rozszerzenia Marta Kos przedstawiła pięć proponowanych kroków dla przyszłych członków UE. Prezydent Zełeński zapowiedział, że Ukraina oczekuje otwarcia wszystkich klastrów do końca 2026 roku.