Opublikowano 8 października, 23:51 UTC · Aktualizacja 9 października, 00:04

UE zatwierdza zaproszenia dla Ukrainy i Mołdawii do negocjacji w sprawie dwóch nowych klastrów akcesyjnych

8 października prezes Rady Europejskiej António Costa rozmawiał telefonicznie z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim i zaprosił go na szczyt UE w Brukseli 15–16 października. Dzień wcześniej ambasadorowie państw UE zatwierdzili wysłanie do Kijowa i Kiszyniowa zaproszeń do przedstawienia stanowisk negocjacyjnych w sprawie klastrów 2 (Rynek wewnętrzny) i 3 (Konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu), po tym jak Węgry zgodziły się odblokować ten etap pod warunkiem przyjęcia przez Radę Najwyższą ustawy o prawach oświatowych mniejszości narodowych.

Najważniejsze

7 października ambasadorowie państw UE zatwierdzili zaproszenia dla Ukrainy i Mołdawii do przedstawienia stanowisk negocjacyjnych dotyczących klastrów 2 (Rynek wewnętrzny) i 3 (Konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu).
Prezes Rady Europejskiej António Costa zaprosił prezydenta Wołodymyra Zełenskiego do osobistego udziału w szczycie UE w Brukseli 15–16 października.
Węgry zgodziły się odblokować etap techniczny pod warunkiem, że Rada Najwyższa 12 października przegłosuje projekt ustawy nr 16119 o prawach oświatowych mniejszości narodowych.
Według planu 12 października państwa członkowskie mają uzgodnić wspólne stanowiska negocjacyjne, a 13 października oba klastry mogą zostać oficjalnie otwarte na konferencji międzyrządowej UE–Ukraina.
Ukraina dotychczas otworzyła dwa z sześciu klastrów: klaster 1 (Podstawy) 15 czerwca i klaster 6 (Stosunki zewnętrzne) 14 lipca; do otwarcia pozostają jeszcze klaster 4 (Zielony ład i zrównoważona łączność) oraz klaster 5 (Zasoby, rolnictwo i spójność).
Komisarz UE ds. rozszerzenia Marta Kos powiedziała 7 października przed europosłami, że do 2030 roku do UE mogą dołączyć co najmniej dwa lub trzy nowe państwa; jako najbliższe członkostwa wymieniła Czarnogórę i Albanię.
Według trzech dyplomatów UE cytowanych przez portal Rapporteur w UE coraz poważniej rozważana jest możliwość rozdzielenia procesów akcesyjnych Ukrainy i Mołdawii; jeden z nich stwierdził, że nikt poważny nie wierzy, by Ukraina weszła do UE przed końcem dekady.

Dlaczego to ważne

Decyzja ambasadorów otwiera drogę do formalnego uruchomienia dwóch kolejnych klastrów negocjacyjnych w przyszłym tygodniu – po klastrach 1 i 6 Ukraina ma dotychczas otwarte cztery z sześciu bloków tematycznych, a Costa zapowiedział otwarcie pozostałych do końca roku. Jednocześnie Węgry uzależniły dalsze poparcie od głosowania Rady Najwyższej 12 października nad ustawą o prawach oświatowych mniejszości, a część dyplomatów UE zaczęła publicznie dyskutować o rozdzieleniu ścieżek akcesyjnych Ukrainy i Mołdawii oraz o realnych perspektywach członkostwa Ukrainy przed końcem dekady.

Co się stało

7 października ambasadorowie państw UE zatwierdzili wysłanie do Kijowa i Kiszyniowa zaproszeń do przedstawienia stanowisk negocjacyjnych w sprawie klastrów 2 (Rynek wewnętrzny) i 3 (Konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu). Następnego dnia prezes Rady Europejskiej António Costa rozmawiał telefonicznie z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim i zaprosił go do osobistego udziału w szczycie Rady Europejskiej w Brukseli 15–16 października. Costa wskazał, że nasilone rosyjskie ataki na Ukrainę, w tym na obiekty cywilne, oraz ataki hybrydowe na państwa UE świadczą o braku rzeczywistego zainteresowania Rosji negocjacjami pokojowymi, i powtórzył, że UE będzie wspierać Ukrainę do osiągnięcia sprawiedliwego i trwałego pokoju. Węgry – nowy rząd Pétera Magyara – zgodziły się odblokować etap techniczny pod warunkiem, że Rada Najwyższa 12 października przegłosuje projekt ustawy nr 16119 o prawach oświatowych mniejszości narodowych; według planu 12 października państwa członkowskie mają uzgodnić wspólne stanowiska, a 13 października oba klastry mogą zostać oficjalnie otwarte na konferencji międzyrządowej UE–Ukraina. Zełenski poinformował, że w ostatnich dniach rosyjskie uderzenia na Pryłuki, Kramatorsk, Kijów i inne miasta zabiły 78 osób i raniły 215, a dzień przed rozmową Ukraina otrzymała z UE transzę 1,2 mld euro przeznaczoną na obronę, w tym drony. Costa zapowiedział, że na szczycie przywódcy ocenią zarówno pilne potrzeby Ukrainy przed zimą, jak i postępy na ścieżce akcesyjnej; dyskusja obejmie też strategię rozszerzenia UE i przystąpienie Czarnogóry, z którą UE chce zamknąć negocjacje do końca 2026 roku.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media centralnie przedstawiają zaproszenie Zełenskiego na szczyt UE i planowane otwarcie dwóch kolejnych klastrów jako konkretny postęp dyplomatyczny, podkreślając odblokowanie przez Węgry i związanie dalszych kroków z głosowaniem Rady Najwyższej 12 października. Większość źródeł akcentuje, że Ukraina zmierza do otwarcia wszystkich klastrów do końca 2026 roku, a raport Rapporteur o możliwości rozdzielenia ścieżek Ukrainy i Mołdawii przedstawiają jako zagrożenie dla ukraińskiej integracji europejskiej, któremu należy się przeciwstawić.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Źródła międzynarodowe opisują decyzję ambasadorów i rozmowę Costa–Zełenski w kategoriach rutynowych kroków proceduralnych, rzadziej eksponując osobiste zaproszenie na szczyt. Wyraźniej podkreślają wewnętrzną debatę w UE o rozdzieleniu procesów akcesyjnych Ukrainy i Mołdawii, w tym dosłowny cytat jednego z dyplomatów, że nikt poważny nie wierzy w członkostwo Ukrainy przed końcem dekady i że należy przestać składać Kijowowi puste obietnice. Na tym tle komisarz ds. rozszerzenia Marta Kos zapowiedziała, że do 2030 roku do UE mogą dołączyć co najmniej dwa lub trzy nowe państwa, wskazując Czarnogórę i Albanię jako najbliższe – co lokuje perspektywę Ukrainy w szerszym kontekście bałkańskim.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się w kwestii precyzyjnego harmonogramu otwarcia dwóch klastrów: część (m.in. NV, ZN.UA) podaje konkretny plan – 12 października uzgodnienie wspólnych stanowisk przez państwa członkowskie i 13 października oficjalne otwarcie na konferencji międzyrządowej – podczas gdy inne (m.in. Radio Swoboda) mówią jedynie, że klastry „mogą zostać otwarte w przyszłym tygodniu", bez wskazywania konkretnego dnia. Odrębna rozbieżność dotyczy statusu wspólnej ścieżki akcesyjnej Ukrainy i Mołdawii: szereg źródeł opisuje zatwierdzenie zaproszeń jako rutynowy krok zgodny z dotychczasowym wspólnym trybem, natomiast część źródeł (ZN.UA, NV, Ukrinform), powołując się na trzech dyplomatów UE rozmawiających z portalem Rapporteur, przedstawia wewnętrzną dyskusję o rozdzieleniu negocjacji obu krajów, wraz z mocnym cytatem dyplomaty, że nikt poważny nie wierzy w ukraińskie członkostwo przed końcem dekady i że Kijów nie powinien być „karmiony pustymi obietnicami".

Kontekst

Negocjacje akcesyjne UE są podzielone na sześć klastrów tematycznych. Ukraina otworzyła dotychczas klaster 1 (Podstawy) 15 czerwca w Luksemburgu oraz klaster 6 (Stosunki zewnętrzne) 14 lipca. Wcześniej Węgry blokowały otwarcie klastrów 2 i 3, domagając się silniejszych gwarancji praw oświatowych dla mniejszości węgierskiej na Zakarpaciu; nowy rząd Pétera Magyara zgodził się na postęp pod warunkiem przyjęcia przez Radę Najwyższą odpowiednich zmian legislacyjnych. 6 października Komisja Europejska przyjęła pakiet propozycji przeglądu polityk przed rozszerzeniem, by przygotować unijne polityki na przyjęcie nowych członków, w tym Ukrainy; 7 października komisarz ds. rozszerzenia Marta Kos przedstawiła pięć kroków proponowanych dla przyszłych członków UE i uznała, że do 2030 roku do UE mogą dołączyć co najmniej dwa lub trzy nowe państwa, wymieniając Czarnogórę i Albanię jako najbliższe członkostwu.