Wszystkie państwa UE zgodziły się otworzyć klastry 2 i 3 negocjacji akcesyjnych z Ukrainą i Mołdawią
Wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej zgodziły się otworzyć drugi i trzeci klaster negocjacji akcesyjnych z Ukrainą i Mołdawią. Decyzję ogłosił irlandzki minister ds. europejskich Thomas Byrne, a jej formalne otwarcie zaplanowano na konferencję międzyrządową 13 października. Tego samego dnia UE zamknęła trzy rozdziały negocjacyjne z Czarnogórą i jeden z Albanią.
Najważniejsze
- Wszystkie państwa UE zgodziły się otworzyć klastry negocjacyjne 2 i 3 w procesie akcesyjnym Ukrainy.
- Tę samą decyzję podjęto wobec Mołdawii.
- Decyzję ogłosił Thomas Byrne, irlandzki minister ds. europejskich i obrony; Irlandia sprawuje prezydencję Rady UE.
- Byrne nazwał dzień „Super Tuesday” dla Albanii, Mołdawii i Ukrainy, nawiązując do „Montenegro Monday” z poprzedniego dnia.
- UE zamknęła trzy rozdziały negocjacyjne z Czarnogórą (17, 18, 19) oraz jeden rozdział z Albanią (20).
- Klaster 2 obejmuje rynek wewnętrzny — swobodny przepływ towarów, pracowników, usług i kapitału; klaster 3 — konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, w tym transformację cyfrową, politykę gospodarczą, edukację i naukę.
- 12 października Rada Najwyższa przyjęła projekt ustawy nr 16119 o prawach edukacyjnych mniejszości narodowych, a prezydent Zełenski ją podpisał; ustawa spełniła jeden z warunków Budapesztu po zniesieniu przez Węgry weta wobec rozszerzenia.
Dlaczego to ważne
Otwarcie dwóch kolejnych klastrów przesuwa Ukrainę naprzód w procesie akcesyjnym: klaster 2 dotyczy rynku wewnętrznego, a klaster 3 — konkurencyjności i wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Było to możliwe po zniesieniu przez nowy rząd w Budapeszcie trwającego 17 miesięcy weta, po którym Kijów przyjął ustawę o prawach edukacyjnych mniejszości narodowych. Decyzja weszła w skład szerszego pakietu obejmującego Mołdawię oraz postępy Czarnogóry i Albanii, sygnalizując utrzymujący się impet rozszerzenia UE.
Co się stało
Wszystkie państwa członkowskie UE zgodziły się otworzyć klaster 2 (Rynek Wewnętrzny — swobodny przepływ towarów, pracowników, usług i kapitału) oraz klaster 3 (Konkurencyjność i Wzrost Sprzyjający Włączeniu Społecznemu — transformacja cyfrowa, polityka gospodarcza, edukacja, nauka) w negocjacjach akcesyjnych z Ukrainą. Tę samą decyzję podjęto wobec Mołdawii. Porozumienie ogłosił w mediach społecznościowych Thomas Byrne, irlandzki minister ds. europejskich i obrony — Irlandia sprawuje obecnie prezydencję Rady UE — nazywając dzień „Super Tuesday” dla Albanii, Mołdawii i Ukrainy, w nawiązaniu do „Montenegro Monday” z 11 października. Tego samego dnia UE zamknęła trzy rozdziały negocjacyjne z Czarnogórą (17, 18 i 19) oraz jeden rozdział z Albanią (20). Formalne otwarcie klastrów 2 i 3 zaplanowano na konferencję międzyrządową Ukrainy z UE 13 października w Luksemburgu. Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa przywitał decyzję, podkreślając, że rozszerzenie UE pozostaje kluczowym priorytetem geopolitycznym.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Wszystkie dostępne źródła są ukraińskie i jednolicie przedstawiają decyzję jako pozytywny krok w akcesji Ukrainy do UE, podkreślając jednomyślność państw członkowskich oraz osobiste ogłoszenie przez irlandzkiego ministra, którego kraj sprawuje prezydencję Rady UE. Część źródeł akcentuje kontekst krajowy — przyjęcie przez Radę Najwyższą projektu ustawy nr 16119 i podpisanie przez prezydenta Zełenskiego ustawy o prawach edukacyjnych mniejszości narodowych — oraz wcześniejsze weto Budapesztu, ukazując je jako warunek umożliwiający otwarcie klastrów. Większość podkreśla, że Ukraina miała już otwarte dwa klastry („Fundamentals” i „External Relations”) i cytuje ministra spraw zagranicznych Andrija Sybihę, który oczekiwał formalnej decyzji 13 października, eksponując ukraińskie oczekiwania dyplomatyczne.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się co do daty decyzji o otwarciu klastrów 2 i 3: część podaje poniedziałek 12 października (dzień wpisu Byrne'a), a część — wtorek 13 października, kiedy zaplanowano formalną konferencję międzyrządową. W pozostałych kwestiach — istocie decyzji, tematyce klastrów i krajach objętych porozumieniem — źródła nie różnią się istotnie.
Kontekst
Ukraina złożyła wniosek o członkostwo w UE 28 lutego 2022 r., a status kandydata uzyskała 23 czerwca 2022 r. Negocjacje akcesyjne zostały formalnie dopuszczone pod koniec 2023 r. i rozpoczęły się w 2024 r.; wcześniej otwarto dla Ukrainy dwa klastry: „Fundamentals” (Podstawy) i „External Relations” (Stosunki zewnętrzne). Proces akcesyjny dzieli negocjacje na rozdziały pogrupowane w sześć klastrów tematycznych. Otwarcie kolejnych klastrów blokował wcześniej ówcz premier Węgier Viktor Orbán. Po zmianie rządu w Budapeszcie Węgry zniosły 17-miesięczne weto wobec akcesji Ukrainy w czerwcu 2026 r., ale kilka tygodni później groziły wstrzymaniem postępu, jeśli Kijów nie wypełni porozumienia w sprawie praw Węgrów na Zakarpaciu. 12 października Rada Najwyższa przyjęła projekt ustawy nr 16119 o prawach edukacyjnych ludów rdzenych i mniejszości narodowych, a prezydent Zełenski ją podpisał, rozszerzając możliwość nauki w językach mniejszości narodowych będących jednocześnie językami urzędowymi UE.