Ukraina zarejestrowała w Radzie projekt ustawy o edukacji mniejszości narodowych; Węgry wyrażają poparcie
1 października w Radzie Najwyższej Ukrainy zarejestrowano projekt ustawy o edukacji w językach mniejszości narodowych, wzmacniający gwarancje prawne nauki w języku węgierskim. Węgierski rząd i premier Peter Magyar pozytywnie ocenili ten krok, a minister spraw zagranicznych Anita Orbán oczekuje przyjęcia ustawy jeszcze w październiku. Budapeszt zobowiązał się do zdjęcia weta wobec otwarcia dwóch klastrów negocjacji akcesyjnych Ukrainy z UE po przyjęciu nowelizacji.
Najważniejsze
- 1 października w Radzie Najwyższej zarejestrowano projekt ustawy o edukacji w językach mniejszości narodowych.
- Projekt przewiduje dodatkowe gwarancje prawne dla nauczania w języku węgierskim oraz zachowania sieci placówek oświatowych.
- Szkoła, w której ponad 50% uczniów pobiera naukę w języku mniejszości, uzyska status placówki mniejszości narodowej; program obejmie naukę historii i kultury danego narodu.
- Premier Węgier Peter Magyar uznał projekt za ważny dla praw około 100 tys. etnicznych Węgrów żyjących na Ukrainie.
- Minister spraw zagranicznych Węgier Anita Orbán powitała rejestrację projektu i oczekuje jego przyjęcia jeszcze w październiku.
- Węgry zobowiązały się znieść weto wobec otwarcia dwóch klastrów negocjacji akcesyjnych Ukrainy z UE po przyjęciu nowelizacji; Ukraina oczekuje otwarcia pozostałych klastrów do końca 2026 roku.
- 2 października wspólne oświadczenie popierające projekt wydały Towarzystwo Kultury Węgierskiej Zakarpacia i Demokratyczny Związek Węgrów Ukrainy.
Dlaczego to ważne
Ustawa jest warunkiem, który Budapeszt postawił, by znieść weto wobec otwarcia dwóch klastrów negocjacji akcesyjnych Ukrainy z UE. Jej przyjęcie ma odblokować dalsze klastry i przyspieszyć integrację europejską Ukrainy, jednocześnie wzmacniając prawa oświatowe mniejszości węgierskiej w Zakarpaciu i innych mniejszości narodowych. Sprawa ilustruje też zmianę kursu dyplomatycznego Węgier po zmianie rządu – obecne władze publicznie kontrastują swoje postępy z dekadą bezruchu za czasów Viktora Orbána.
Co się stało
1 października w Radzie Najwyższej Ukrainy zarejestrowano projekt ustawy o edukacji w językach mniejszości narodowych. Dokument przewiduje dodatkowe gwarancje prawne dla nauczania w języku węgierskim i rozwoju sieci placówek oświatowych; szkoła, w której ponad połowa uczniów uczy się w języku mniejszości, zyska status placówki mniejszości narodowej, a jej program obejmie naukę historii i kultury danego narodu. Projekt powstał po kilkutygodniowych konsultacjach ekspertów ukraińskich i węgierskich oraz rozmowach z przedstawicielami węgierskiej społeczności Zakarpacia. Wicepremier Vsevolod Chentsov osobiście poinformował o rejestracji węgierską minister spraw zagranicznych Anitę Orbán, a ta wyraziła oczekiwanie przyjęcia ustawy jeszcze w październiku. Premier Peter Magyar uznał projekt za istotny dla praw około 100 tys. etnicznych Węgrów na Ukrainie. 2 października projekt poparły wspólnym oświadczeniem dwa organizacje węgierskiej mniejszości – Towarzystwo Kultury Węgierskiej Zakarpacia i Demokratyczny Związek Węgrów Ukrainy – wzywając Radę do jak najszybszego przyjęcia dokumentu w pełnym kształcie. Węgry zobowiązały się znieść weto wobec otwarcia dwóch klastrów negocjacyjnych po przyjęciu nowelizacji; ukraińskie władze oczekują otwarcia pozostałych klastrów do końca 2026 roku.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Źródła ukraińskie przedstawiają projekt jako realizację zobowiązań Ukrainy wynikających z porozumień dwustronnych i procesu akcesyjnego, podkreślając, że Ukraina spełniła wszystkie warunki do otwarcia kolejnych klastrów. W centrum uwagi stawiają wicepremiera Vsevoloda Chentsova i ministra Andrija Sybihę, prezentując krok jako sukces dyplomatyczny i oczekiwany impuls do odblokowania dalszych etapów rozmów z UE. Wspólne oświadczenie dwóch organizacji węgierskiej mniejszości cytowane jest jako dowód szerokiej legitymacji projektu, obejmującej zarówno środowiska wcześniej związane z rządem Viktora Orbána, jak i krytyczne wobec niego. Część nagłówków akcentuje słowa Anity Orbán, że nowy rząd węgierski osiągnął w ciągu kilku miesięcy więcej niż rząd Orbána przez dekadę, eksponując kontrast w skuteczności dyplomatycznej.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w kwestii terminu otwarcia wszystkich pozostałych klastrów negocjacyjnych – część podaje koniec 2025 roku, inne koniec 2026 roku. Rozbieżne są też informacje o tym, czy po przyjęciu ustawy Węgry mogą otworzyć dwa kolejne klastry już 13 października, czy nastąpi to później.
Kontekst
Węgry blokują dwa klastry w negocjacjach akcesyjnych Ukrainy z UE i uzależniają postęp od ochrony praw węgierskiej mniejszości w Zakarpaciu. W czerwcu Ukraina i Węgry uzgodniły kwestie językowe, kulturalne i oświatowe praw mniejszości węgierskiej. Na Ukrainie mieszka około 100 tys. etnicznych Węgrów, jak podał premier Peter Magyar. Prezydent Wołodymyr Zełenski we wrześniu zapowiedział, że Ukraina oczekuje otwarcia wszystkich klastrów negocjacyjnych do końca 2026 roku. Węgierski premier wielokrotnie podkreślał, że jego rząd nie popiera przyspieszenia negocjacji akcesyjnych z Ukrainą.