Zełenski zapowiedział przywrócenie deklaracji majątkowych dla służb i podpisał ustawę o oszustwach w call center

Dlaczego to ważne

Pakiet odwraca wojenną zawieszenie obowiązku deklaracji majątkowych dla funkcjonariuszy organów ścigania i członków Sił Bezpieczeństwa niewalczących na froncie, przywracając kontrolę antykorupcyjną nad kadrą administracji i służb w głębi kraju. Zełenski powiązał pakiet ze zmniejszaniem znaczącego deficytu budżetowego i nadał mu wymiar zarówno gospodarczy, jak i obronny. Rozszerzenie wymogów deklaracyjnych i zamykanie luk pozwalających urzędnikom w głębi kraju unikać kontroli jest warunkiem zobowiązań Ukrainy wobec MFW i unijnego Ukraine Facility, co nadaje tym krokom znaczenie finansowe wobec partnerów zewnętrznych. Weryfikacja kierowników organów centralnych — wymienionych przez prezydenta jako służba skarbowa, ARMA i inspekcje o wysokim ryzyku korupcji — bezpośrednio uderza w instytucje uznawane za szczególnie narażone.

Co się stało

Wieczorem 16 września prezydent Wołodymyr Zełenski ogłosił, że 16 września przeprowadził naradę w sprawie dalszych kroków legislacyjnych. Zapowiedział przygotowanie decyzji o przywróceniu obowiązkowych deklaracji majątkowych dla funkcjonariuszy organów ścigania i członków Sił Bezpieczeństwa nienależących do walczących na froncie, w zakresie, który ma umożliwiać realną kontrolę ich stanu majątkowego i stylu życia. Zlecił premierowi Serhijowi Koretskyjowi przegląd wszystkich kierowników centralnych organów władzy wykonawczej — zarówno mianowanych, jak i pełniących obowiązki — w tym służby skarbowej, ARMA i różnych inspekcji o wysokim ryzyku korupcji. Wezwał rząd do przyspieszenia odnowy kluczowych przedsiębiorstw państwowych, w tym «Лісів України» i «Енергоатому», w oparciu o doświadczenia «Укрнафти» i «Нафтогазу». Tego samego dnia podpisał ustawę wprowadzającą odpowiedzialność karną za oszukańcze centra telefoniczne — nowy artykuł Kodeksu karnego o oszustwach elektroniczno-komunikacyjnych; 313 deputowanych Rady Najwyższej głosowało za projektem nr 10190. Za samo oszustwo przewidziano 3–8 lat pozbawienia wolności, w przypadku recydywy 5–10 lat, a w warunkach stanu wojennego 7–12 lat; za stworzenie i kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą grozi 7–12 lat z konfiskatą mienia, a za udział 5–10 lat. Rząd został zobowiązany do przygotowania i przedstawienia szczegółów wdrożenia zapowiedzianych decyzji.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się pisownią nazw przedsiębiorstw państwowych wymienionych przez Zełenskiego — pojawiają się warianty «Lesy Ukrainy» / «Lisiv Ukrainy» / «Lisy Ukrainy» / «Forests of Ukraine» dla «Лісів України», a także «Ukrnafta» / «Uknafta»; w niektórych faktach pomijany jest przedimek.

Źródła różnią się też górną granicą kary za udział w oszukańczych centrach telefonicznych: jedna wersja podaje maksymalnie 15 lat więzienia z konfiskatą mienia, inna rozkłada kary na poszczególne czyny — 3–8 lat, 5–10 lat w przypadku recydywy, 7–12 lat w warunkach stanu wojennego, 7–12 lat z konfiskatą za organizowanie, 5–10 lat za udział.

Kontekst

Obowiązkowe deklaracje majątkowe i pełne kontrole deklaracji zostały zawieszone w Ukrainie po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji. 12 października 2023 r. deklaracje przywrócono ustawą, ale dla części kategorii wojskowych i funkcjonariuszy organów ścigania termin ich składania został odroczony. W sierpniu 2026 r. gabinet ministrów zatwierdził projekt ustawy przewidujący otwarcie deklaracji osób wykonujących zadania w interesie bezpieczeństwa narodowego i obrony Ukrainy rok po zakończeniu stanu wojennego.

12 sierpnia policja poinformowała o 411 przeszukaniach i likwidacji 94 oszukańczych centrów telefonicznych z 1794 w pełni wyposażonymi stanowiskami pracy. NABU i SAP przeprowadziły operację specjalną pod kryptonimem «Carthage», dotyczącą «przykrywania» sieci oszukańczych centrów telefonicznych przez urzędnika Biura Prokuratora Generalnego.