Administracja Trumpa rozważa odrębne umowy z Rosją jeszcze przed końcem wojny

Dlaczego to ważne

Ewentualna amerykańsko-rosyjska ścieżka gospodarcza przed zawieszeniem broni oznaczałaby istotne odejście od wcześniejszej obietnicy Trumpa, że umowy biznesowe z Moskwą nie zostaną zawarte, dopóki wojna nie zostanie „rozwiązana”. Jednocześnie Kongres przesuwa w kierunku podpisu prezydenta projekt sankcji, który dawałby Trumpowi narzędzia do ceł do 100% na kupujących rosyjską ropę i gaz — więc decyzje karne i zachęty mogą zbiec się w czasie. W centrum sporu pozostaje kwestia terytorialna: Putin żąda uznania rosyjskiej kontroli nad ukraińskimi terytoriami, a Kijów odmawia wycofania wojsk. Tło towarzyszy planowane spotkanie Zełenskiego z Trumpem przy okazji Zgromadzenia Ogólnego ONZ.

Co się stało

The New York Times, powołując się na źródła zaznajomione z dyskusjami w amerykańskiej administracji, podał, że administracja Trumpa rozważa zawarcie odrębnych porozumień gospodarczych i biznesowych z Rosją jeszcze przed zakończeniem wojny. Waszyngton może dążyć do takich umów niezależnie od tego, czy uda się wynegocjować kompleksowe zawieszenie broni. Wysłannicy Steve Witkoff i Jared Kushner szukają alternatywnych dróg do postępu w rozmowach o zakończeniu działań zbrojnych.

Na początku września — 5 września — Witkoff i Kushner spotkali się z Władimirem Putinem w Kremlu. Według rozmówców mediów Putin powiedział amerykańskim negocjatorom, że w ciągu kilku miesięcy rosyjskie wojska zajmą cały ukraiński Donbas, a Rosja przygotowuje uderzenia w ukraińską infrastrukturę energetyczną przed trudną zimą. Kushner odpowiedział Putinowi, że słyszał to samo rok wcześniej, i pytał, czy jest szansa, że za rok rozmowa znów będzie taka sama.

W tym samym czasie Izba Reprezentantów Kongresu USA zatwierdziła projekt ustawy o „piekielnych sankcjach” wobec Rosji i Iranu; Trump dał do zrozumienia, że ją podpisze. Ustawa pozwala na nałożenie ceł do 100% na największych kupujących rosyjską ropę lub gaz oraz sankcji na rosyjskich urzędników, biznesmenów i instytucje finansowe.

Wewnątrz administracji USA nie ma jednego stanowiska wobec proponowanej ścieżki gospodarczej. Część urzędników uważa, że zachęty ekonomiczne dla Moskwy przed końcem wojny mogłyby osłabić amerykańską presję na Kreml. Równolegle Waszyngton rozważa dalsze restrykcje wobec rosyjskiej gospodarki i źródeł dochodów Kremla. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski spodziewa się natomiast spotkania z Trumpem w trzeciej dekadzie września w Nowym Jorku przy okazji Zgromadzenia Ogólnego ONZ.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie cztery źródłowe artykuły pochodzą z ukraińskich mediów (NV, LIGA.net, ZN.UA), więc przedstawione tu obserwacje dotyczą ram, w jakich temat ujmuje ukraińska prasa. Ukraińskie teksty eksponują przede wszystkim spór terytorialny — odmowę wycofania wojsk z ziem, których Putin domaga się dla Rosji — oraz kontekst planowanego spotkania Zełenskiego z Trumpem przy okazji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Padają głosy ukraińskich urzędników i dyplomatów: minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha ocenia, że efektem tego spotkania mogłoby być wstrzymanie uderzeń w energetykę i na morzu, a były ambasador Ukrainy w Waszyngtonie Walery Czały uważa trójstronne spotkanie liderów Ukrainy, USA i Rosji za nierealistyczne, twierdząc, że Rosja sygnalizuje gotowość do rozmowy tylko po to, by wymusić kapitulację Kijowa. Ukraińskie media nazywają Putina „dyktatorem” w nagłówkach i tekście oraz podkreślają, że rozważana obecnie ścieżka gospodarcza USA-Rosja to odejście od wcześniejszej obietnicy Trumpa. W materiałach pojawiają się też krajowe informacje o przesuwaniu przez Rosję terminów zajęcia Donbasu — od planu pełnego zajęcia do września (kwietniowa wypowiedź zastępcy szefa wywiadu wojskowego GUR) do 31 grudnia dla całego obwodu donieckiego (czerwcowa wypowiedź prezydenta).

W czym relacje się różnią

Ukraińskie źródła akcentują różne aspekty tego samego raportowania NYT. Artykuł 24695 ramkując koncentruje się na wymianie zdań między Putinem a Kushnerem wokół zapowiedzi zajęcia Donbasu i dodaje, że Rosja przygotowywała uderzenia w ukraińską energetykę przed spotkaniem — kontekst nieobecny w pozostałych tekstach. Artykuły 24567, 24620 i 24616 prowadzą od doniesień o możliwych umowach USA-Rosja przed końcem wojny. Tylko artykuł 24567 wspomina wypowiedź Trumpa krytykującego Ukrainę za uderzenia w rosyjskie rafinerie i powołującego się na globalny deficyt diesla. Poza ramówką — wszystkie artykuły zgadzają się co do faktów bazowych raportu NYT.

Kontekst

Trump w ubiegłym roku zapowiadał, że umowy biznesowe z Rosją nie będą zawierane, dopóki sprawa wojny nie zostanie „rozwiązana” — rozważana obecnie ścieżka gospodarcza jest postrzegana jako wyjście poza tę deklarację. W kwietniu zastępca szefa ukraińskiego wywiadu wojskowego (HUR) mówił, że Rosja planuje pełne zajęcie Donbasu do września, a w czerwcu prezydent Ukrainy informował o przesunięciu tego terminu na pełne zajęcie obwodu donieckiego do 31 grudnia. Amerykańscy wysłannicy Steve Witkoff i Jared Kushner spotkali się z Putinem w Kremlu na początku września (mowa o spotkaniu 5 września) — Putin mówił wtedy o zajęciu całego Donbasu w ciągu kilku miesięcy i o przygotowaniach do uderzeń w ukraińską energetykę przed trudną zimą, a Kushner ripostował, że Putin mówił to samo rok wcześniej.