Ukraina zainaugurowała format Karpat Wschodnich (C8) w Bukowelu; Węgry odmówiły udziału
Na szczycie w kurorcie Bukowel w dniach 18–19 września Ukraina przedstawiła nowy format współpracy „Karpaty Wschodnie” (Carpathian Eight, C8), zrzeszający Ukrainę, Rumunię, Serbię, Polskę, Słowację, Czechy, Austrię i Węgry wraz z UE. Węgry odmówiły przystąpienia, czego w parlamencie bronił premier Péter Magyar. Podczas szczytu ogłoszono powstanie „Koalicji Kolejowej” na rzecz Ukrzaliznyci oraz memorandum Naftohazu z MOL o magazynach paliw, które Budapeszt zdystansował się od.
Najważniejsze
- Szczyt C8 odbył się w Bukowelu 18–19 września; format zrzesza Ukrainę, Rumunię, Serbię, Polskę, Słowację, Czechy, Austrię i Węgry wraz z UE.
- Prezydent Wołodymyr Zełenski ogłosił utworzenie formatu C8 18 września.
- Węgry odmówiły przystąpienia do C8 – premier Péter Magyar poinformował o tym w parlamencie 21 września, nie podając przyczyn; na szczycie Węgry reprezentował jedynie zastępca ambasadora w Kijowie.
- Podczas szczytu ogłoszono powstanie „Koalicji Kolejowej” wspierającej Ukrzaliznycię; pierwszym obszarem prac ma być poprawa parku lokomotyw.
- Z funduszu powierniczego URTF zaplanowano ok. 100 mln USD na zakup używanych lokomotyw dla Ukrzaliznyci na rynkach zagranicznych.
- Zasadniczo uzgodniono z EBOR kierowanie 130 mln euro w ramach UZ Energy na potrzeby krytyczne i odporność energetyczną kolei; umowy mają zostać podpisane do końca września.
- 20 września Naftohaz ogłosił memorandum z MOL w sprawie magazynów paliw na terytorium Węgier, co Magyar publicznie odrzucił.
Dlaczego to ważne
C8 to pierwszy format współpracy regionalnej zainicjowany przez Ukrainę w rejonie Karpat, wykraczający poza poziom bilateralny w stronę wielostronnej platformy gospodarczej i bezpieczeństwa. Format powstaje pod rządami węgierskiego premiera Pétera Magyara i jako pierwszy tego typaju spotkał się z formalną odmową Budapesztu. Szczyt przyniósł konkretne dostawy – Koalicję Kolejową, umowę energetyczną z EBOR (130 mln euro) i zakup lokomotyw z funduszu URTF (~100 mln USD) – odpowiadające na wojenne straty infrastruktury kolejowej. Memorandum Naftohaz–MOL o magazynach paliw ujawniło punkt zapalny w relacjach ukraińsko-węgierskich nawet po zmianie rządu w Budapeszcie.
Co się stało
Szczyt inaugurujący format Karpat Wschodnich (Carpathian Eight, C8) odbył się w ukraińskim kurorcie Bukowel w dniach 18–19 września. Wzięli w nim udział prezydent Ukrainy, czołowi urzędnicy Biura Prezydenta, niemal cały gabinet oraz partnerzy międzynarodowi z Polski, Słowacji, Węgier, Rumunii, Czech, Austrii i Serbii, a także ukraiński i zagraniczny biznes. 18 września prezydent Wołodymyr Zełenski ogłosił powstanie formatu C8, którego celem jest współpraca Ukrainy i siedmiu krajów europejskich w dziedzinie bezpieczeństwa, energetyki, logistyki, transgranicznej współpracy gospodarczej i wsparcia społeczności. Węgry odmówiły przystąpienia do formatu i nie uczestniczyły w szczycie – kraj reprezentował jedynie zastępca ambasadora węgierskiego w Kijowie. Deklarację końcową przyjęli przywódcy i przedstawiciele Ukrainy, Austrii, Polski, Rumunii, Serbii i Słowacji. Podczas szczytu ogłoszono też powstanie „Koalicji Kolejowej” – nowego formatu wsparcia Ukrzaliznyci. Jej pierwszym obszarem prac ma być poprawa parku lokomotyw: z funduszu powierniczego URTF zaplanowano ok. 100 mln USD na zakup używanych lokomotyw na rynkach zagranicznych. Z Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOR) uzgodniono zasadniczo skierowanie 130 mln euro w ramach UZ Energy na potrzeby krytyczne i odporność energetyczną kolei; umowy mają zostać podpisane do końca września. 20 września grupa Naftohaz ogłosiła memorandum z węgierskim MOL w sprawie budowy magazynów paliw przy granicy na terytorium Węgier, co premier Magyar publicznie zdystansował.
W czym relacje się różnią
Podwójna rola Węgier na szczycie: premier Péter Magyar oświadczył w parlamencie, że Budapeszt otrzymał zaproszenie do C8 i odmówił udziału, powołując się na bliżej nieokreślone „poważne powody”; mimo to media węgierskie i organizatorzy szczytu wymieniali Węgry wśród uczestniczących krajów i partnerów, a na miejscu obecny był zastępca ambasadora węgierskiego w Kijowie. Status memorandum Naftohaz–MOL: strona ukraijska i Naftohaz przedstawiają je jako wiążące porozumienie zawarte na Carpathian Economic Forum; Péter Magyar publicznie je odrzucił, twierdząc, że MOL działało bez zgody rządu węgierskiego i że żaden ukraiński magazyn paliw na Węgrzech nie powstanie.
Kontekst
Infrastruktura kolejowa Ukrainy pełni w czasie wojny rolę logistycznego kręgosłupa; minister Mykoła Kałasznyk podał, że od początku pełnoskalowej inwazji uszkodzonych zostało 533 lokomotyw Ukrzaliznyci oraz 75 lokomotyw przedsiębiorstw prywatnych. C8 wpisuje się w inne formaty międzynarodowe powiązane z Ukrainą – „Koalicję Chętnych” i „Koalicję Zdolności”; nowa „Koalicja Kolejowa” funkcjonuje obok nich. Péter Magyar zastąpił Viktora Orbána na stanowisku premiera Węgier w maju 2025 r. Węgry wciąż kupują rosyjskie surowce energetyczne i podejmują kwestię praw Węgrów w Zakarpaciu w kontekście akcesji Ukrainy do UE. Węgierski minister gospodarki i energii zapowiedział, że kraj jest w stanie pokryć zapotrzebowanie na gaz bez dostaw z Rosji do października 2027 r. i negocjuje nowe trasy importu oraz zakupy LNG.