Polska zmienia procedury lotnictwa wojskowego: piloci będą mogli zestrzeliwać obiekty na podstawie danych radarowych

Dlaczego to ważne

Zmiana oznacza odejście od standardu obowiązującego w NATO w czasie pokoju — wizualnej identyfikacji celu — na rzecz procedury znanej dotąd z czasu wojny lub stanu wyjątkowego. Piloci lub dowódcy operacyjni zyskają możliwość zestrzelenia obiektu powietrznego bez nawiązywania kontaktu wzrokowego, na podstawie danych radarowych, informacji o wejściu w zamkniętą strefę lotów czy danych przekazanych przez stronę ukraińską. Tomczyk uznał to rozwiązanie za nowość w skali całego sojuszu, co wskazuje, że Polska świadomie wyprzedza dotychczasową praktykę państw NATO w czasie pokoju.

Co się stało

28 września w Dęblinie podczas ceremonii podpisania umowy z GE Aerospace dotyczącej obsługi silników w Wytwórni Lotniczej nr 1 w ramach programu AH-64 Apache wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk ogłosił zmianę procedur lotnictwa wojskowego. Dotychczasowy standard identyfikacji wzrokowej w czasie pokoju, stosowany, by uniknąć pomyłek wobec cywilnych statków powietrznych czy samolotów sojuszniczych, zostaje zastąpiony identyfikacją pozytywną. Na jej podstawie pilot lub dowódca operacyjny może zdecydować o zestrzeleniu obcego obiektu powietrznego na podstawie danych radarowych lub innych informacji docierających do systemu, bez konieczności zbliżania się do celu i jego rozpoznania wzrokowego.

Decyzję o zmianie procedur podjął dowódca Operacyjnego Dowództwa Sił Zbrojnych RP gen. Ireneusz Nowak. Jak wyjaśnił Tomczyk, dotąd Polska nie korzystała z tej możliwości, ponieważ była zarezerwowana dla czasu wojny lub stanu wyjątkowego. Zmiana jest motywowana zagrożeniami bezpieczeństwa — Polska mierzy się z codziennym ryzykiem wlotu dronów na swoje terytorium. Zmiany będą wprowadzane stopniowo, a informacje ma przekazywać rzecznik Operacyjnego Dowództwa Sił Zbrojnych.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie źródła (Ukrinform, Ukraińska Prawda, Suspilne Nowyny, ZN.UA, hromadske) ujmują zmianę jako odpowiedź Polski na rosyjskie zagrożenia powietrzne, konsekwentnie podkreślając, że chodzi o obiekty nadlatujące "od strony Rosji". W narracji ukraińskiej zwraca się uwagę na rosyjskie ostrzały terytorium Ukrainy jako kontekst, który wymusza modyfikację polskich procedur, oraz na rolę informacji przekazywanych przez stronę ukraińską w ramach identyfikacji pozytywnej. Zmiana procedur wpisywana jest w szerszy obraz polskich działań — ewakuacji przejść granicznych, rozmieszczenia wojska na przejściach, dystrybucji instrukcji na wypadek ataków powietrznych czy montażu ponad 1000 syren wzdłuż wschodniej granicy.

W czym relacje się różnią

W materiałach źródłowych nazwisko wiceminister obrony, która komentowała kwestię produkcji rakiet Patriot, pojawia się w dwóch wariantach: "Magdalena Sobkowiak-Czarniecka" oraz "Magdalena Sobkiewicz-Czarnecka".

Kontekst

Nowe procedury wpisują się w serię ostatnich incydentów i działań Polski związanych z zagrożeniem rosyjskim. 23 września rosyjski śmigłowiec Mi-8 z obwodu kaliningradzkiego naruszył polską przestrzeń powietrzną w okolicach Braniewa, wlatując na ok. 300 metrów i przebywając tam 42 sekundy — poderwano wówczas myśliwce. 16 września, w trakcie rosyjskiego ataku dronów na Ukrainę, Polska poderwała myśliwce i czasowo wstrzymała operacje na lotniskach Lublin i Rzeszów-Jasionka. 24 września premier Donald Tusk poinformował o ewakuacji przejść granicznych Hrubieszów i Dorohusk (Zosin–Ustyluh i Dorohusk–Jahodyn) po rosyjskim uderzeniu w pobliżu granicy. Polska skierowała wojsko do ochrony sześciu przejść granicznych z Ukrainą: Zosin, Medyka, Krościenko, Dorohusk, Budomierz i Korczowa. Premier Tusk ostrzegał, że według danych wywiadowczych Rosja przygotowuje hybrydowe uderzenia dronów i rakiet na kraje wspierające Ukrainę, w tym Polskę. Wzdłuż wschodniej granicy ma zostać zainstalowanych ponad 1000 automatycznych syren.