Rejestr Szkód Wojennych RD4U otworzył wszystkie 43 kategorii roszczeń
Międzynarodowy Rejestr Szkód Wyrządzonych przez Rosję Ukrainie (RD4U) zakończył 30 września fazowe uruchamianie wszystkich 43 kategorii roszczeń przewidzianych w jego mandacie. Oznacza to, że wnioski mogą już składać osoby fizyczne, przedsiębiorcy i osoby prawne, a także państwo ukraińskie — łącznie obejmując takie kategorie jak śmierć i zaginięcie bliskich, obrażenia ciała, tortury, przemoc seksualną, przymusowe przesiedlenia, utratę mieszkania i pracy, zniszczenie mienia i infrastruktury, straty gospodarcze firm oraz szkody w dziedzictwie kulturowym i środowisku. Rejestr dotychczas otrzymał około 195 tys. wniosków, z czego ponad 65 tys. zostało wprowadzonych do bazy.
Najważniejsze
- 30 września RD4U zakończył fazowe otwieranie wszystkich 43 kategorii roszczeń
- Fazowy start systemu wniosków rozpoczął się 2 kwietnia 2024 r.
- Kategorie obejmują 21 grup dla osób fizycznych, 11 dla osób prawnych i 11 dla państwa ukraińskiego
- Ostatnie trzy otwarte kategorie dotyczą państwa: B1.6 „Inne straty mienia”, B3.1 „Szkody środowiskowe” oraz B3.2 „Grabież lub przywłaszczenie zasobów naturalnych”
- Rejestr otrzymał około 195 tys. wniosków, z czego ponad 65 tys. zostało wprowadzonych do bazy
- Wnioski można składać online przez portal Diia
- RD4U nie ustala wysokości odszkodowań ani nie podejmuje decyzji o wypłatach — przekazuje je przyszłej Międzynarodowej Komisji Odszkodowawczej dla Ukrainy
Dlaczego to ważne
Otwarcie wszystkich 43 kategorii zamyka etap przygotowawczy działalności RD4U i usuwa istotny warunek przekazania zgromadzonych roszczeń do przyszłej Międzynarodowej Komisji Odszkodowawczej dla Ukrainy. Rejestr pozwala osobom fizycznym, przedsiębiorcom, firmom i państwu ukraińskiemu formalnie udokumentować straty spowodowane przez rosyjską inwazję od 24 lutego 2022 r., budując bazę dowodową pod przyszłe wypłaty. Dla Kijowa to kolejny krok w utrwalaniu prawnej i finansowej odpowiedzialności Rosji za szkody wobec ludzi, biznesu, infrastruktury, dziedzictwa kulturowego i środowiska.
Co się stało
30 września Międzynarodowy Rejestr Szkód Wyrządzonych przez Agresję Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie (RD4U) zakończył proces fazowego otwierania wszystkich 43 kategorii roszczeń. System wniosków działa od 2 kwietnia 2024 r.; od tego czasu kategorie były uruchamiane etapami — pod koniec sierpnia otwarto kolejne grupy dla państwa, osób prawnych i osób tracących zatrudnienie. Ostatnie trzy kategorie, udostępnione 30 września, dotyczą wyłącznie państwa ukraińskiego: B1.6 „Inne straty mienia”, B3.1 „Szkody środowiskowe” oraz B3.2 „Grabież lub przywłaszczenie zasobów naturalnych”. Wnioski w tych kategoriach mogą składać państwo, organy centralne, regionalne i lokalne oraz instytucje państwowe i komunalne.
Rejestr otrzymał dotychczas około 195 tys. wniosków, z czego ponad 65 tys. uznano za dopuszczalne i wprowadzono do bazy — reszta jest w trakcie przetwarzania. Łącznie 43 kategorie dzielą się na 21 dla osób fizycznych, 11 dla osób prawnych (w tym przedsiębiorców indywidualnych FOP) i 11 dla państwa. Obejmują one m.in. śmierć i zaginięcie bliskich, obrażenia ciała, tortury, przemoc seksualną, przymusowe wysiedlenia, utratę mieszkania, pracy i działalności gospodarczej, zniszczenie mienia i infrastruktury, straty ekonomiczne firm, szkody w dziedzictwie kulturowym i środowisku oraz wydatki humanitarne państwa.
Otwarcie kategorii ogłosił ukraiński premier Serhij Korecki. Wnioski można składać online przez portal Diia. RD4U jedynie rejestruje roszczenia elektronicznie — nie ustala wysokości odszkodowań ani nie decyduje o wypłatach; za to odpowiadać będzie przyszła Międzynarodowa Komisja Odszkodowawcza dla Ukrainy, ustanowiona konwencją przyjętą 16 grudnia 2025 r. w Hadze. Wejście konwencji w życie wymaga 25 ratyfikacji.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie źródła jednolicie przedstawiają otwarcie wszystkich 43 kategorii jako konkretny krok w stronę pociągnięcia Rosji do odpowiedzialności oraz zapewnienia przyszłych odszkodowań dla obywateli, przedsiębiorców i państwa. Podkreślają praktyczną ścieżkę składania wniosków przez portal Diia oraz szczegóły procedury dla biznesu — kryteria dopuszczalności, wymaganą dokumentację i podział kategorii między FOP-y i osoby prawne. Na pierwszym planie są ukraińscy oficjele: premier Serhij Korecki i dyrektor wykonawczy RD4U Markijan Kluczkowski, a przekaz kierowany jest wyraźnie do społeczności międzynarodowej z wezwaniem do sfinalizowania Komisji Odszkodowawczej i Funduszu.
W czym relacje się różnią
Źródła podają rozbieżne dane o stanie konwencji ustanawiającej Komisję Odszkodowawczą: większość donosi o 41 sygnatariuszach oraz 9 państwach plus UE, które ją ratyfikowały, ale część materiałów mówi o 40 sygnatariuszach i 10 ratyfikacjach lub 40 sygnatariuszach i 9 państwach plus UE według stanu na 17 września. Występuje też rozbieżność w pisowni nazwiska ukraińskiego premiera — fakty podają „Serhiy Koretsky”, podczas gdy tytuły artykułów używają formy „Корецький” (Koretskyi).
Kontekst
RD4U został ustanowiony przez Radę Europy 12 maja 2023 r. i rozpoczął przyjmowanie wniosków 2 kwietnia 2024 r. w trybie fazowym. Ma siedzibę w Hadze i biuro w Kijowie; jego zadaniem jest elektroniczna rejestracja roszczeń dotyczących szkód, strat lub krzywd wyrządzonych w wyniku rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie od 24 lutego 2022 r. Drugim elementem mechanizmu odszkodowawczego jest Międzynarodowa Komisja Odszkodowawcza dla Ukrainy, powołana konwencją przyjętą 16 grudnia 2025 r. podczas konferencji dyplomatycznej w Hadze — jej uruchomienie wymaga 25 ratyfikacji. Trzecim elementem będzie przyszły międzynarodowy Fundusz Odszkodowawczy, z którego realizowane będą wypłaty na podstawie decyzji Komisji.