Rejestr Szkód otworzył wszystkie 43 kategorii roszczeń odszkodowawczych wobec Rosji
Międzynarodowy Rejestr Szkód Wyrządzonych Agresją Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie (RD4U) zakończył 30 września etapowe uruchamianie wszystkich 43 kategorii roszczeń przewidzianych w swoim mandacie. Wnioski mogą składać osoby fizyczne, osoby prawne i państwo ukraińskie. Rejestr przyjął już około 195 tys. wniosków, z czego ponad 65 tys. uznano za dopuszczalne i wpisano.
Najważniejsze
- RD4U otworzył 30 września wszystkie 43 kategorii roszczeń
- Kategorie obejmują 21 dla osób fizycznych, 11 dla osób prawnych i 11 dla państwa ukraińskiego
- Ostatnie trzy kategorie dotyczą państwa: B1.6 „Inne straty mienia”, B3.1 „Szkody środowiskowe” i B3.2 „Grabież lub przywłaszczenie zasobów naturalnych”
- Rejestr otrzymał około 195 tys. wniosków, ponad 65 tys. wpisano
- Rejestr nie ustala wysokości odszkodowania – tym zajmie się przyszła międzynarodowa Komisja Odszkodowawcza
- Konwencja o Komisji przyjęta 16 grudnia 2025 r. w Hadze; do wejścia w życie potrzeba 25 ratyfikacji
Dlaczego to ważne
Otwarcie wszystkich 43 kategorii oznacza, że każdy rodzaj szkody objęty mandatem Rejestru – od obrażeń ciała i utraty mieszkania po szkody środowiskowe i grabież zasobów naturalnych – ma teraz formalną ścieżkę zgłoszenia w ramach przyszłego międzynarodowego mechanizmu odszkodowawczego. Jednocześnie Rejestr jedynie rejestruje roszczenia; ustalaniem kwot i wypłatami zajmie się przyszła międzynarodowa Komisja Odszkodowawcza, której Konwencja została przyjęta w grudniu 2025 r. i wymaga 25 ratyfikacji, aby wejść w życie. Bez Funduszu Odszkodowawczego i decyzji Komisji zarejestrowane roszczenia nie przełożą się jeszcze na wypłaty.
Co się stało
30 września Międzynarodowy Rejestr Szkód Wyrządzonych Agresją Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie (RD4U), działający w Hadze z biurem w Kijowie, zakończył etapowe uruchamianie wszystkich 43 kategorii roszczeń przewidzianych w swoim mandacie. Wnioski mogą składać osoby fizyczne (21 kategorii), osoby prawne (11 kategorii) i państwo ukraińskie (11 kategorii) za szkody powstałe od 24 lutego 2022 r. w wyniku działań Federacji Rosyjskiej. Ostatnie trzy otwarte kategorie dotyczą państwa: B1.6 „Inne straty mienia”, B3.1 „Szkody środowiskowe” i B3.2 „Grabież lub przywłaszczenie zasobów naturalnych” – wnioski w nich mogą składać państwo ukraińskie, jego organy centralne, regionalne i lokalne oraz instytucje państwowe i komunalne. Kategorie obejmują m.in. śmierć i zaginięcie bliskich, obrażenia ciała, tortury, przemoc seksualną, przymusowe wysiedlenia, utratę mieszkania i pracy, zniszczenie mienia i infrastruktury, straty ekonomiczne przedsiębiorstw, szkody w dziedzictwie kulturowym i środowisku oraz wydatki humanitarne państwa. Wnioski składa się online przez portal Dija. Do tej pory Rejestr otrzymał około 195 tys. wniosków, z czego ponad 65 tys. uznano za dopuszczalne i wpisano; pozostałe są przetwarzane. Rejestr nie ustala wysokości odszkodowania ani nie podejmuje decyzji o wypłacie; dopuszczalne wnioski zostaną w przyszłości przekazane międzynarodowej Komisji Odszkodowawczej dla Ukrainy.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media podkreślają przede wszystkim praktyczne znaczenie otwarcia dla obywateli, przedsiębiorców (w tym FOP) i państwa jako wnioskodawców. Kilka redakcji rozpoczyna materiały od wypowiedzi premiera Serhija Koretskyja, który przedstawia otwarcie wszystkich kategorii jako krok w stronę pociągnięcia Rosji do odpowiedzialności za szkody wobec ludzi, biznesu i państwa oraz budowania bazy dowodowej na potrzeby przyszłego mechanizmu odszkodowawczego. Cytaty dyrektora wykonawczego Markijana Kluczkowskiego akcentują, że społeczność międzynarodowa musi teraz dokończyć tworzenie Komisji Odszkodowawczej i Funduszu, aby zapisane prawa przełożyły się na decyzje i wypłaty.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w podawaniu liczby sygnatariuszy i ratyfikatorów Konwencji ustanawiającej Komisję Odszkodowawczą: część publikacji podaje 41 sygnatariuszy i 9 państw oraz UE jako ratyfikatorów, inne – 40 sygnatariuszy i 9 państw oraz UE jako ratyfikatorów, a jeszcze inne – 40 państw i UE jako sygnatariuszy oraz 10 krajów, które ratyfikowały.
Kontekst
Rejestr Szkód dla Ukrainy (RD4U) został ustanowiony przez Radę Europy 12 maja 2023 r. i ma siedzibę w Hadze z biurem w Kijowie. Jego mandat obejmuje szkody, straty i krzywdy wyrządzone przez bezprawne działania Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy lub przeciwko niej od 24 lutego 2022 r. Etapowe uruchamianie systemu składania wniosków ruszyło 2 kwietnia 2024 r.; kategorie otwierano stopniowo do końca sierpnia, a ostatnie trzy kategorie państwowe otwarto 30 września. Spośród 43 kategorii 12 dotyczy biznesu – jedna dla przedsiębiorców indywidualnych (FOP) i 11 dla osób prawnych. Międzynarodowy mechanizm odszkodowawczy składa się z trzech elementów: Rejestru (obecny etap), przyszłej Międzynarodowej Komisji Odszkodowawczej i przyszłego Funduszu Odszkodowawczego, z którego dokonywane byłyby wypłaty. Konwencja ustanawiająca Komisję została przyjęta 16 grudnia 2025 r. na Konferencji Dyplomatycznej w Hadze; do wejścia w życie potrzebuje 25 ratyfikacji, a stan sygnatur i ratyfikacji wciąż pozostawał poniżej tego progu.