Nowa propozycja w UE: zamrożone rosyjskie aktywa mają trafić z Belgii pod kontrolę unijną
W UE pojawił się pomysł przeniesienia zamrożonych rosyjskich aktywów z depozytariusza Euroclear w Belgii do nowego podmiotu kontrolowanego przez UE, by móc wesprzeć Ukrainę i jednocześnie zdjąć z Belgii ryzyko prawne blokujące wcześniejszy plan „pożyczki reparacyjnej". Ukraina poparła koncepcję i przekazała Brukseli swoje propozycje wdrożenia – zarówno przez MSZ, jak i Ministerstwo Finansów. Komisja Europejska traktuje pomysł na razie jako teoretyczną możliwość, a nie gotowy plan; nie przedstawiono jeszcze projektu legislacyjnego.
Najważniejsze
- Zamrożone rosyjskie aktywa miałyby zostać przeniesione z Euroclear w Belgii do nowego podmiotu kontrolowanego przez UE.
- Ukraina poparła pomysł i przekazała Brukseli swoją wizję wdrożenia; Ministerstwo Finansów złożyło konkretną propozycję po stronie europejskiej.
- Rzecznik MSZ Ukrainy Heorhij Tychyj mówi o decyzjach o wykorzystaniu środków na obronę, odporność i odbudowę podejmowanych kolektywnie przez rządy UE.
- Przeniesienie odpowiedzialności prawnej z Belgii na poziom unijny miałoby usunąć obawy, które Belgia podnosiła przeciwko pożyczce reparacyjnej.
- UE traktuje pomysł jako teoretyczną możliwość – nie ma jeszcze projektu legislacyjnego Komisji Europejskiej.
- Komisja musiałaby m.in. zaproponować podstawę prawną transferu, wybrać lub stworzyć strukturę finansową do zarządzania aktywami i określić podział strat w razie wyroków sądów na korzyść Rosji.
- Osobno w PACE rozważany jest wariant przekazania Ukrainie zamrożonych rosyjskich środków w oparciu o orzeczenia ETPC.
Dlaczego to ważne
Pomysł otwiera drogę do odblokowania zamrożonych rosyjskich aktywów państwowych na potrzeby obrony i odbudowy Ukrainy – środków, które do tej pory blokowała Belgia, powołując się na ryzyko prawne związane z ich przechowywaniem w Euroclear. Przeniesienie aktywów pod kontrolę unijną i rozproszenie odpowiedzialności prawnej między wszystkie kraje UE mogłoby usunąć kluczową przeszkodę polityczną wewnątrz Unii.
Co się stało
W UE wyłonił się nowy pomysł rozwiązania impasu wokół zamrożonych rosyjskich aktywów: zamiast wykorzystywać je bezpośrednio z Belgii, fundusze miałyby zostać przeniesione z depozytariusza Euroclear do nowego podmiotu kontrolowanego przez UE. Ukraina poparła koncepcję i przekazała Brukseli swoją wizję wdrożenia – zarówno MSZ, jak i Ministerstwo Finansów złożyły konkretne propozycje po stronie europejskiej. Rzecznik MSZ Heorhij Tychyj przedstawił schemat jako mechanizm europejski, w ramach którego o wykorzystaniu środków na obronę, odporność i odbudowę decydowałyby wspólnie rządy wszystkich krajów UE, z rozproszoną odpowiedzialnością. Przeniesienie aktywów do nowego unijnego depozytariusza oznaczałoby też przesunięcie odpowiedzialności prawnej z Belgii na poziom unijny, co znosiłoby obawy, które Belgia podnosiła przeciwko „pożyczce reparacyjnej". Na razie Bruksela traktuje pomysł jako teoretyczną możliwość, a nie gotowy plan: nie ma jeszcze projektu legislacyjnego Komisji Europejskiej ani wypracowanego mechanizmu prawnego i finansowego transferu, który zdjąłby ryzyko z rządu belgijskiego.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie źródła przedstawiają propozycję w sposób jednoznacznie pozytywny, podkreślając aktywną rolę Kijowa w jej kształtowaniu – zarówno przez MSZ, który przekazał Brukseli wizję wdrożenia, jak i przez Ministerstwo Finansów, które złożyło konkretną propozycję po stronie europejskiej. Nacisk położony jest na wyjaśnienie rzecznika MSZ Heorhija Tychyja, że decyzje o wykorzystaniu środków na obronę, odporność i odbudowę byłyby podejmowane kolektywnie przez rządy UE – co ma pokazać schemat jako sprawiedliwy i szeroko akceptowalny.
Kontekst
Belgia wykorzystywała obawy o ryzyko prawne związane z aktywami przechowywanymi w Euroclear jako argument przeciwko „pożyczce reparacyjnej" dla Ukrainy. W PACE osobno rozważany jest wariant przekazania Ukrainie zamrożonych rosyjskich środków w oparciu o orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.