Minister finansów Ukrainy w Brukseli: zamrożone rosyjskie aktywa mają finansować Kijów
28 września minister finansów Serhij Marczenko, przemawiając w Brukseli na spotkaniu ośrodka EPC oraz przed posiedzeniem Platformy Darczyńców dla Ukrainy, zaapelował do UE o wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów do finansowania Ukrainy. Ostrzegł przed niewykonaniem planów podatkowych i celnych po raz pierwszy od 2022 roku, niezałataną luką budżetową na 2027 rok przekraczającą 30 mld dolarów oraz słabnącą uwagą europejską.
Najważniejsze
- Łączne potrzeby Ukrainy wynoszą 52,6 mld USD, z czego niezałata luka w finansowaniu budżetu to 32,6 mld USD, a dodatkowy wniosek wojskowy — ok. 45 mld USD.
- Marczenko poinformował, że po raz pierwszy od 2022 r. organy podatkowe i celne nie wykonają planu dochodów; szacowany spadek we wrześniu to ok. 400 mln EUR, a do końca roku — kilka miliardów EUR.
- Według ministra działa już tylko jeden kombinat metalurgiczny, a przez blokadę Morza Czarnego eksport zboża spadł do ok. 40% możliwości.
- Marczenko uznał decyzję UE o pożyczce 90 mld EUR za niewystarczającą i wezwał do skuteczniejszego wykorzystania zamrożonych rosyjskich aktywów, niekoniecznie przez ich konfiskatę.
- Minister ostrzegł, że uwagi największych państw UE skupiona na własnych sprawach krajowych powoduje „rozpraszanie się” wsparcia dla Ukrainy.
- W ramach programu pomocy makrofinansowej UE w wysokości 45 mld EUR wypłacono już prawie 15 mld EUR; w ramach Ukraine Facility przekazano 2,8 mld EUR i planowane jest kolejne 2,9 mld EUR.
- Szefowa dyplomacji UE Kaja Kallas poinformowała, że wiele państw członkowskich popiera wcześniejsze przekazanie Ukrainie środków z pożyczki UE planowanej na 2027 r.
Dlaczego to ważne
Marczenko przedstawił w Brukseli skalny obraz finansowy Ukrainy: 52,6 mld USD łącznych potrzeb wobec ok. 20 mld USD twardych zobowiązań, w tym 32,6 mld USD niezałatanej luki budżetowej i ok. 45 mld USD dodatkowego wniosku wojskowego. Po raz pierwszy od 2022 roku nie zostanie wykonany plan dochodów podatkowych i celnych — minister szacuje sam spadek wrześniowy na ok. 400 mln EUR, a do końca roku na kilka miliardów EUR. Jednocześnie luka budżetowa na 2027 rok przekracza 30 mld USD i pozostaje nierozwiązana. W tej sytuacji Kijów publicznie apeluje o skuteczniejsze wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów, choć przyznaje, że ich konfiskata jest politycznie złożona, a pakiet 90 mld EUR z 2025 r. — choć doceniony — jest niewystarczający. Publiczne ostrzeżenie ministra o „rozpraszaniu się” uwagi europejskiej z powodu wewnętrznych spraw największych państw UE to sygnał polityczny skierowany do stolic unijnych.
Co się stało
28 września minister finansów Serhij Marczenko wygłosił w Brukseli przemówienie na spotkaniu ośrodka analitycznego EPC oraz wziął udział w posiedzeniu Platformy Darczyńców dla Ukrainy. Przedstawił następujące tezy: zamrożone rosyjskie aktywa powinny być skuteczniej wykorzystywane na potrzeby Ukrainy, niekoniecznie przez konfiskatę; uwagi europejska skupiona na Ukrainie słabnie z powodu wewnętrznych problemów największych państw UE; po raz pierwszy od 2022 roku organy podatkowe i celne nie wykonają planu dochodów, a spadek we wrześniu szacowany jest na ok. 400 mln EUR i do końca roku może sięgać kilku miliardów EUR. Marczenko przypisał to rosyjskim uderzeniom w przedsiębiorstwa, blokadzie Morza Czarnego i wskazał, że działa już tylko jeden kombinat metalurgiczny, a eksport zboża spadł do ok. 40%. Minister podał, że łączne potrzeby Ukrainy to 52,6 mld USD, niezałata luka budżetowa — 32,6 mld USD, a dodatkowy wniosek wojskowy — ok. 45 mld USD. Ocenił, że budżet 2026 można wykonać, ale luka na 2027 przekracza 30 mld USD. Pochwalił decyzję UE z 2025 r. o pożyczce 90 mld EUR jako niewystarczającą, wykluczył uruchomienie „drukarki pieniężnej” i przestrzegł przed zwiększaniem obciążeń podatkowych legalnego biznesu. W Brukseli zaplanowane były spotkania z zespołem komisarza ds. gospodarki Valdisa Dombrovskisa i z komisarzką ds. rozszerzenia Martą Kos. Rzecznik Komisji Europejskiej Guillaume Mercier potwierdził obecność ministra i podkreślił konieczność dalszego przewidywalnego wsparcia oraz równoległego postępu w finansowaniu i reformach.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Wszystkie źródła w materiałach są ukraińskie (agencje i media z UA). Ukraińska rama koncentruje się na wystąpieniu samego ministra: eksponuje skalę potrzeb (32,6 mld USD niezałatanej luki, ~45 mld USD wniosku wojskowego, 52,6 mld USD łącznie), wiąże spadki dochodów z rosyjskimi uderzeniami w przemysł i blokadą Morza Czarnego, a pakiet 90 mld EUR UE prezentuje jako doceniony, ale niewystarczający. Wyraźnie wybrzmiewa apel o wykorzystanie zamrożonych rosyjskich aktywów, ostrzeżenie o „rozpraszaniu się” uwagi największych państw UE oraz niechęć do podnoszenia podatków dla legalnego biznesu w czasie wojny; minister odrzuca też opcję „drukarki pieniężnej” jako sprzeczną z zobowiązaniami wobec MFW.
Kontekst
Platforma Darczyńców dla Ukrainy koordynuje partnerów międzynarodowych w kwestii krótko- i średnioterminowych potrzeb finansowych Ukrainy oraz finansowania deficytu budżetowego — jej posiedzenie odbyło się w Brukseli w omawianym kontekście. W ramach programu pożyczkowego pomocy makrofinansowej UE o wartości 45 mld EUR wypłacono już prawie 15 mld EUR, z celem przydzielenia pełnej kwoty zaplanowanej na 2026 r.; w ramach mechanizmu Ukraine Facility wypłacono 2,8 mld EUR i zaplanowano kolejne 2,9 mld EUR. Około 20 mld EUR wsparcia budżetowego UE pozostaje warunkowe od przeprowadzenia przez Ukrainę reform, co podkreślały zarówno szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, jak i dyrektor zarządzająca MFW Kristalina Georgiewa.