Indie rozszerza mediację w sprawie wojny Rosji z Ukrainą, rozmawia z obu stronami
Minister spraw zagranicznych Indii Subrahmanyam Jaishankar oświadczył, że Nowe Delhi bezpośrednio negocjuje z Rosją i Ukrainą w sprawie bezpieczeństwa żeglugi na Morzu Czarnym, dostaw energii oraz unikania ataków. Według ukraińskiego ministra Andrija Sybihy indyjski plan jest najbardziej kompleksowy spośród czterech propozycji pokojowych złożonych przez poszczególne kraje.
Najważniejsze
- Jaishankar: Indie stały się „nieco bardziej zaangażowane" w starania o zakończenie wojny, wykraczając poza proste poparcie.
- Rozmowy z Moskwą i Kijowem dotyczą bezpieczeństwa żeglugi na Morzu Czarnym, eksportu zboża i dostaw energii.
- Sybiha uznał indyjski plan za „najbardziej kompleksowy" spośród czterech propozycji; pozostałe złożyły Turcja, Egipt i USA.
- Wszystkie cztery plany przewidują wzajemne wstrzymanie uderzeń na obiekty energetyczne i przywrócenie żeglugi na Morzu Czarnym.
- Negocjacje zostały zapoczątkowane lipcowymi atakami, w których zginęli i zostali ranni indyjscy marynarze.
- Jaishankar ostrzegł, że nie ma pewności zawarcia porozumienia, ale nawet ograniczona umowa byłaby użyteczna.
- Na marginesie szczytu SCO w Kirgistanie pod koniec sierpnia Modi wezwał Putina do zakończenia wojny; we wrześniu powtórzył to na szczycie BRICS w Nowym Delhi.
Dlaczego to ważne
Indie po raz pierwszy publicznie przyjmują bardziej aktywną rolę mediacyjną w wojnie Rosji z Ukrainą, angażując się w bezpośrednie rozmowy z obu stronami, a nie ograniczając się do ogólnych apeli o pokój. Rozmowy koncentrują się na konkretnych, częściowych środkach – żegludze na Morzu Czarnym, eksporcie zboża i dostawach energii – które mogą przynieść ograniczone porozumienia, nawet jeśli pełne zawieszenie broni pozostaje poza zasięgiem. Ukraina wskazała indyjski plan jako najbardziej kompleksowy spośród czterech propozycji krajowych (obok Turcji, Egiptu i USA), co sygnalizuje dynamikę dyplomatyczną wokół równoległych ścieżek mediacyjnych. Pogłębiające się więzi ekonomiczne i wojskowe Indii z Rosją (import ropy, dostawy broni, w tym systemów S-400) dają New Delhi wyróżniającą się pozycję wśród mediatorów, którzy jednocześnie mierzą się z presją USA w związku ze stosunkami z Moskwą.
Co się stało
Minister spraw zagranicznych Indii Subrahmanyam Jaishankar oświadczył pod koniec weekendu na konferencji bezpieczeństwa, a 5 października na Kautilya Economic Conclave w Nowym Delhi, że Indie prowadzą bezpośrednie rozmowy zarówno z Rosją, jak i z Ukrainą. Jak wyjaśnił, negocjacje dotyczą bezpieczeństwa żeglugi na Morzu Czarnym, a temat rozszerzono na potencjalne ułatwienie eksportu zboża oraz na dostawy energii i „możliwości unikania ataków". Według Jaishankara rozmowy zostały zapoczątkowane przez lipcowe ataki, w których zginęli i zostali ranni indyjscy marynarze, co skłoniło New Delhi do poruszenia tej kwestii zarówno w Moskwie, jak i w Kijowie. Minister zastrzegł, że nie ma pewności zawarcia porozumienia, ale nawet ograniczona umowa byłaby użyteczna, zwłaszcza że zakłócenia w eksporcie zboża, energii i nawozów nieproporcjonalnie dotykają kraje Globalnego Południa. Z kolei ukraiński minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha potwierdził, że rola Indii w mediacji rośnie, i uznał indyjski plan za „najbardziej kompleksory" spośród czterech propozycji pokojowych złożonych przez poszczególne kraje – pozostałe trzy przedłożyły Turcja, Egipt i Stany Zjednoczone. Wszystkie cztery plany, według Sybihy, przewidują wzajemne wstrzymanie uderzeń na obiekty energetyczne oraz przywrócenie żeglugi na Morzu Czarnym. Jak podkreślił, jest to pierwszy przypadek, gdy Indie zaproponowały podjęcie takiej roli.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie źródła (Forbes Ukraina, Ukrinform, Suspilne Nowyny, NV, ZN.UA) koncentrują się na wypowiedzi ukraińskiego ministra Andrija Sybihy, który potwierdza rosnącą rolę Indii w mediacji i nazywa indyjski plan „najbardziej kompleksorym" spośród czterech propozycji krajowych. Na pierwszy plan wysuwają konkretne punkty agendy – wzajemne wstrzymanie uderzeń na obiekty energetyczne i przywrócenie żeglugi na Morzu Czarnym – które odpowiadają priorytetom negocjacyjnym Ukrainy. Jednocześnie podkreślają, że Indie po raz pierwszy zaproponowały podjęcie roli mediatora, przedstawiając to jako dyplomatyczny przełom dla Kijowa.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Anglojęzyczne źródła (South China Morning Post, APA) wiodą prym w przedstawianiu własnej narracji indyjskiego ministra, cytując sformułowanie o „nieco większym zaangażowaniu" i akcentując, że Indie wychodzą „poza proste wsparcie". Międzynarodowe relacje wpisują indyjską inicjatywę w szerszy kontekst stosunków Indii z Rosją – więzi energetyczne, współpracę kosmiczną, dostawy broni (w tym systemy S-400 użyte przeciwko Pakistanowi) oraz presję USA dotyczącą zakupów rosyjskiej ropy. Źródła te zwracają też uwagę na ograniczenia tego wysiłku – sam Jaishankar ostrzega przed brakiem pewności zawarcia porozumienia – oraz na równoległe tory turecko-egipskie i ONZ dotyczące żeglugi na Morzu Czarnym.
Kontekst
Indie historycznie unikały krytyki Kremla, w tym wstrzymując się od głosu w rezolucjach ONZ potępiających wojnę. Premier Narendra Modi publicznie zaapelował do Władimira Putina o zakończenie wojny na marginesie szczytu Szanghajskiej Organizacji Współpracy w Kirgistanie pod koniec sierpnia, a następnie powtórzył ten apel we wrześniu na szczycie BRICS w Nowym Delhi, gdzie obaj przywódcy zobowiązali się również do pogłębienia więzi dwustronnych. Stany Zjednoczone naciskały Indie – swego największego partnera handlowego – by ograniczyły zakupy rosyjskiej ropy; indyjski import początkowo spadł, ale potem wzrósł ponownie w kontekście wojny na Bliskim Wschodzie. Rosja pozostaje głównym dostawcą broni do Indii – indyjskie siły zbrojne eksploatują setki rosyjskich myśliwców i kilka systemów obrony powietrznej S-400, użytych podczas czterodniowego konfliktu z Pakistanem w maju 2025 roku. Turcja i Egipt pracują równolegle nad formułą częściowego odblokowania żeglugi i eksportu zboża na Morzu Czarnym; Turcja i ONZ planowały na początek października nową rundę rozmów z Rosją i Ukrainą w sprawie zawieszenia broni na Morzu Czarnym. W lipcu indyjscy marynarze mieli zginąć i zostać ranni w ataku, co skłoniło New Delhi do poruszenia kwestii bezpieczeństwa morskiego zarówno w Moskwie, jak i w Kijowie.