Zełenski na szczycie Platformy Krymskiej: Ukraina zgadza się na bezpieczne przejście przez Morozami i czeka na Rosję
Prezydent Wołodymyr Zełenski ogłosił 23 września na szóstym szczycie Międzynarodowej Platformy Krymskiej, że Ukraina zgodziła się na reżim bezpiecznego przejścia dla statków na Morzu Czarnym i czeka na odpowiedź Rosji. Egipt, Indie i Turcja przedłożyły pisemne propozycje w sprawie żeglugi i bezpieczeństwa żywnościowego, a Rosja odpowiedzi jeszcze nie udzieliła.
Najważniejsze
- Szósty szczyt Międzynarodowej Platformy Krymskiej odbył się 23 września w Nowym Jorku.
- Zełenski ogłosił, że Ukraina zgodziła się na reżim bezpiecznego przejścia dla statków na Morzu Czarnym i czeka na odpowiedź Rosji przez pośredników.
- Egipt, Indie i Turcja przedłożyły Ukrainie pisemne propozycje dotyczące żeglugi i bezpieczeństwa żywnościowego na Morzu Czarnym.
- Zełenski powiązał rosnące ceny energii i żywności na świecie z okupacją Krymu przez Rosję od 2014 roku i militaryzacją półwyspu.
- W lipcu i pierwszej połowie sierpnia 2026 r. Rosja zaatakowała 52 cywilne statki; w sierpniu eksport ukraińskiego zboża spadł 2,5-krotnie rok do roku.
- Ukraina zaproponowała wzajemne wstrzymanie uderzeń na Morzu Czarnym, aby zapewnić niezakłócony transport towarów, w tym produktów rolnych.
Dlaczego to ważne
Ukraina publicznie zobowiązała się do reżimu bezpiecznego przejścia przez Morze Czarne, sygnalizując gotowość do negocjacji w sprawie zakończenia blokady morskiej. Inicjatywa ma charakter wielostronny — pisemne propozycje złożyły Egipt, Indie i Turcja — co czyni ją inicjatywą dyplomatyczną wielu stron, a nie dwustronną. Rosja zaostrzyła ataki na cywilną żeglugę, a eksport ukraińskiego zboża w sierpniu 2026 r. spadł 2,5-krotnie rok do roku. Brak odpowiedzi Moskwy na propozycje pozostawia dyplomatyczne otwarcie nierozwiązanym.
Co się stało
Na szóstym szczycie Międzynarodowej Platformy Krymskiej, który odbył się 23 września w Nowym Jorku, prezydent Wołodymyr Zełenski ogłosił, że Ukraina zgodziła się na reżim bezpiecznego przejścia dla statków na Morzu Czarnym i oczekuje na odpowiedź Rosji przekazaną przez pośredników. Według Zełenskiego Egipt, Indie i Turcja przedłożyły Ukrainie pisemne propozycje dotyczące żeglugi i bezpieczeństwa żywnościowego na Morzu Czarnym, które obecnie „są na papierze". Zełenski powiązał rosnące ceny energii i żywności na świecie z okupacją Krymu przez Rosję od 2014 roku i przekształceniem półwyspu w dużą bazę wojskową, twierdząc, że bez tego eksport zboża, nawozów, oleju napędowego i ropy przez Morze Czarne odbywałby się bez przeszkód. Ukraina zaproponowała wzajemne wstrzymanie uderzeń na Morzu Czarnym, aby zapewnić niezakłócony transport towarów, w tym produktów rolnych, i jest gotowa zapewnić spokojną, bezpieczną żeglugę oraz bezpieczeństwo żywnościowe, jeśli Rosja podejmie realne kroki w kierunku deeskalacji. Zełenski podziękował Europie, USA, Turcji i Egiptowi za wysiłki na rzecz przywrócenia bezpieczeństwa żywnościowego i żeglugowego na Morzu Czarnym.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Wszystkie dostępne źródła pochodzą z ukraińskich mediów i agencji, które koncentrują się na wypowiedziach Zełenskiego i podkreślają gotowość Ukrainy do negocjacji, jednocześnie obarczając Rosję odpowiedzialnością za zakłócenia w żegludze. Źródła wskazują okupację Krymu przez Rosję w 2014 r. jako pierwotną przyczynę obecnych problemów z eksportem przez Morze Czarne i przedstawiają rosyjskie ataki na cywilną żeglugę jako celowy terror ekonomiczny i humanitarny. Podkreślana jest rola dyplomatyczna pośredników — zwłaszcza Turcji (zintensyfikowanie wysiłków przez ministra spraw zagranicznych Hakana Fidana oraz spotkanie Zełenski–Erdoğan w Nowym Jorku), a także Egiptu i Indii.
Kontekst
Rosja okupowała Krym w 2014 r. i od tego czasu militaryzowała półwysep, co Zełenski wskazuje jako podstawową przyczynę zakłóceń w eksporcie zboża, nawozów, oleju napędowego i ropy przez Morze Czarne. Po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. ceny żywności na świecie gwałtownie wzrosły, najbardziej dotykając kraje rozwijające się; urzędnicy UE na rozpoczętej 18 września Sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ mieli za zadanie zapobiec powtórce kryzysu żywnościowego z 2022 r. Według ministra infrastruktury Mykoły Kałasznyka od początku pełnoskalowej inwazji uszkodzonych lub częściowo zniszczonych zostało 1173 obiektów infrastruktury portowej i 274 cywilne statki. Około 100 mln ton żywności z Rosji i Ukrainy (ok. 60 mln ton rosyjskiego zboża oraz 30–35 mln ton ukraińskiego zboża i nasion oleistych) nie dociera na rynek światowy z powodu blokady żeglugi na Morzu Czarnym. Według szacunków Forbes Ukraina, jeśli blokada eksportu zboża potrwa do końca roku gospodarczego 2026/27, Ukraina może stracić ponad 5 mld USD przychodów z eksportu i nie być w stanie wysłać ok. 24 mln ton zboża. 14 września prezydent USA Donald Trump stwierdził, że wzrost światowych cen oleju napędowego jest spowodowany głównie wojną Rosji przeciwko Ukrainie, a nie sytuacją wokół Iranu; Zełenski odpowiedział, że Kijów jest gotowy do wzajemnego wstrzymania uderzeń na infrastrukturę krytyczną, jeśli partnerzy będą mogli zagwarantować przestrzeganie tego przez Rosję. 15 września rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow nazwał możliwe „zawieszenie broni energetycznej" „bardzo dobrym pomysłem", po tym jak wcześniej faktycznie wykluczył taką możliwość, nazywając energetykę „piętą achillesową" Ukrainy. Ukraina przyłączyła się też do 51 państw członkowskich ONZ w wezwaniu do pełnego, natychmiastowego i bezwarunkowego zawieszenia broni.