Zełenski: korytarz zbożowy na Morzu Czarnym faktycznie zablokowany

Zełenski: korytarz zbożowy na Morzu Czarnym jest faktycznie zablokowany

Prezydent Wołodymyr Zełenski oświadczył podczas konferencji YES, że czarnomorski korytarz żywnościowy jest faktycznie zablokowany zarówno od strony ukraińskiej, jak i rosyjskiej. Zapowiedział, że Ukraińcy nie zostaną bez żywności nawet przy pełnej blokadzie eksportu, ale ostrzegł przed skutkami dla Afryki i Azji. Podkreślił, że rozmowy z przywódcami Egiptu, Indii, Turcji, Arabii Saudyjskiej i ZEA już trwają.

Najważniejsze

Zełenski stwierdził, że czarnomorski korytarz żywnościowy jest faktycznie zablokowany z obu stron — ukraińskiej i rosyjskiej.
Wypowiedź padła podczas dyskusji online na konferencji YES w piątek 11 września.
Zełenski rozmawiał o rozwiązaniu problemu z przywódcami Egiptu, Indii, Turcji, Arabii Saudyjskiej i ZEA; Rosja prowadzi rozmowy z tymi samymi krajami.
Zapewnił, że Ukraińcy nie zostaną bez żywności nawet przy pełnej blokadzie eksportu, choć ceny na rynku wewnętrznym spadną, a eksport stanie się nieopłacalny.
Ostrzegł, że kraje afrykańskie i azjatyckie bez dostępu do ukraińskiego i rosyjskiego zboża znajdą się w znacznie gorszej sytuacji.
Wskazał, że nawet bez pełnego pokoju możliwe są decyzje o „energetycznym zawieszeniu broni” lub odblokowaniu korytarza żywnościowego.
Od 22 lipca wejścia statków do ukraińskich portów morskich są tymczasowo wstrzymane z powodu rosyjskich uderzeń.

Dlaczego to ważne

Zełenski przedstawia blokadę korytarza czarnomorskiego jako zagrożenie dla światowego bezpieczeństwa żywnościowego, porównywalne z kryzysem energetycznym. Wskazuje, że najbardziej ucierpią kraje afrykańskie i azjatyckie, pozbawione zarówno ukraińskiego, jak i rosyjskiego zboża. Podkreśla jednocześnie, że nawet bez pełnego pokoju możliwe są częściowe ustalenia — „energetyczne zawieszenie broni” lub odblokowanie eksportu żywności — co czyni tę kwestię potencjalnym polem dyplomatycznego kompromisu.

Co się stało

Prezydent Wołodymyr Zełenski oświadczył 11 września podczas konferencji YES, że czarnomorski korytarz żywnościowy jest faktycznie zablokowany z obu stron. Zapewnił, że Ukraińcy nie zostaną bez żywności nawet w razie pełnej blokady eksportu, lecz zaznaczył, że ceny na rynku krajowym spadną, a eksport stanie się nieopłacalny z powodu kosztów logistyki — jako pierwsi ucierpią ukraińscy rolnicy i biznes. Poinformował o rozmowach z przywódcami Egiptu, Indii, Turcji, Arabii Saudyjskiej i ZEA, dodając, że Rosja prowadzi analogiczne kontakty z tymi samymi państwami. Ostrzegł, że kraje afrykańskie i azjatyckie, pozbawione dostępu do zboża ukraińskiego i rosyjskiego, znajdą się w znacznie gorszej sytuacji. Uznał bezpieczeństwo żywnościowe i energetyczne za dwa kluczowe wyzwania dla świata i zaznaczył, że nawet bez pełnego pokoju możliwe są decyzje o odblokowaniu korytarza lub „energetycznym zawieszeniu broni”.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media centralnie umiejscawiają wypowiedź Zełenskiego w ramach zagrożenia dla światowego bezpieczeństwa żywnościowego, na równi z kryzysem energetycznym, ze szczególnym naciskiem na konsekwencje dla krajów Afryki i Azji. Dużo uwagi poświęcają rosyjskim uderzeniom w portową infrastrukturę i cywilne statki — w tym uderzeniu w Golden Leo z 10 ofiarami, atakom na Gas Lisbon i Golden Rose, które zmusiły armatorów do samodzielnego wstrzymania pracy z portami w Odessie, oraz uderzeniu dronów w statek TEDY 9 września, w którym zginęło dwóch obywateli Azerbejdżanu. Podkreślana jest aktywna dyplomacja: rozmowy z pięcioma kluczowymi importerami, ukraińska propozycja wzajemnego wstrzymania ataków na obiekty cywilne z 13 sierpnia, turecki plan bezpiecznego tranzytu zboża z 31 sierpnia. Bezpośrednie straty dla ukraińskiego rolnictwa — spadające ceny, kosztowna logistyka, wstrzymane wejścia do portów od 22 lipca — są przedstawiane jako konkretne i namacalne.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się w ocenie stanu korytarza: wypowiedź Zełenskiego na konferencji YES mówi o faktycznej blokadzie z obu stron, podczas gdy jego wcześniejsza deklaracja z 24 sierpnia stwierdzała, że Rosji nie udało się całkowicie zablokować korytarza. Pojawia się też rozbieżność co do miejsca i formatu wystąpienia — jedno źródło opisuje dyskusję online na konferencji YES, inne wskazuje na spotkanie Jałtańskiej Strategii Europejskiej w piątek 11 września.

Kontekst

Od 22 lipca wejścia statków do ukraińskich portów morskich są tymczasowo wstrzymane po rosyjskich uderzeniach w infrastrukturę portową i żeglugę cywilną. Wśród odnotowanych incydentów znalazły się: uderzenie w statek Golden Leo, w którym zginęło 10 osób, ataki na tankowiec Gas Lisbon i masowiec Golden Rose, po których armatorzy samodzielnie zawiesili współpracę z portami w Odessie, oraz uderzenie dronów w statek TEDY 9 września, w którym zginęło dwóch obywateli Azerbejdżanu, a dwóch zostało rannych. Według ministra polityki rolnej Tarasa Wysockiego zawieszenie wpisuje się w szerszą eskalację — w samym lipcu Ukraina zarejestrowała 35 rosyjskich ataków na statki w portach, 22 na statki na morzu i 67 uderzeń w infrastrukturę portową. Bloomberg oszacował, że te straty mogą kosztować Ukrainę około 2% PKB. 13 sierpnia Ukraina przekazała Rosji przez stronę trzecią propozycję wzajemnego zaprzestania ataków na obiekty cywilne na Morzu Czarnym; 14 sierpnia rzeczniczka rosyjskiego MSZ Maria Zacharowa oświadczyła, że Moskwa nie uważa za stosowne wracać do inicjatywy czarnomorskiej z lat 2022–2023 ani zawieszać działań bojowych. 31 sierpnia minister spraw zagranicznych Turcji Hakan Fidan poinformował o tureckim planie bezpiecznego tranzytu zboża, a 4 września Zełenski zapowiedział, że Ukraina wraz z partnerami przygotowuje rozwiązanie dla bezpiecznego eksportu żywności. Minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha i wysoka przedstawicielka UE ds. zagranicznych Kaja Kallas skoordynowały działania na rzecz utrzymania stabilnej pracy ukraińskiego korytarza żywnościowego.