Ataki na żeglugę Morza Czarnego uderzają w ukraiński eksport rolny i światowe ceny pszenicy
Zakłócenia żeglugi na Morzu Czarnym powodują gwałtowny spadek ukraińskiego eksportu zboża i miliardowe straty sektora rolnego. 27 sierpnia cena pszenicy w Chicago wzrosła o 2,6%, osiągając najwyższy poziom od lipca 2023 roku.
Najważniejsze
- Cena pszenicy w Chicago wzrosła 27 sierpnia o 2,6% do najwyższego poziomu od lipca 2023 roku.
- W ciągu miesiąca pszenica podrożała o około 18%, a jednego dnia — o 6,4%.
- Eksport zboża z Ukrainy spadł w pierwszych dwóch tygodniach sierpnia o 75% rok do roku.
- Bezpośrednie szkody materialne ukraińskiego sektora rolnego w latach 2022–2025 oszacowano na 12,1 mld dolarów.
- Niebezpośrednie utracone dochody ukraińskiego sektora rolnego w latach 2022–2025 wyniosły według szacunków 81,9 mld dolarów.
- Drogi alternatywne mogą zrekompensować około 50–60% eksportu, ale transport przez Polskę kosztuje 90–110 euro za tonę.
- Produkty rolne zapewniają do 60% ukraińskich dochodów z eksportu, a drogą morską przewożono do 90% produkcji sektora.
Dlaczego to ważne
Ukraina jest jednym z kluczowych światowych dostawców pszenicy, a jej sektor rolny ma fundamentalne znaczenie dla dochodów eksportowych kraju. Ataki na statki handlowe ograniczają dominujący kanał wywozu towarów rolnych, zwiększają koszty logistyczne i zagrażają rentowności producentów. Wstrząsy na Morzu Czarnym przenoszą się również na globalne ceny żywności, ponieważ Ukraina i Rosja łącznie odpowiadają za ponad jedną czwartą światowego eksportu pszenicy.
Co się stało
Rosyjskie ataki na żeglugę cywilną na Morzu Czarnym doprowadziły do głębokiego zakłócenia ukraińskiego eksportu rolnego. 19 lipca wskutek uderzenia w statek Golden Leo zginęło dziesięć osób — członkowie załogi i ukraiński pilot. 27 lipca Ukraina zwołała w tej sprawie posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ. W pierwszych dwóch tygodniach sierpnia eksport zboża z Ukrainy był o 75% niższy niż rok wcześniej, podczas gdy alternatywne szlaki przez Dunaj, kolej oraz kraje sąsiednie mogą odtworzyć najwyżej około 60% morskiego potencjału eksportowego i są znacznie droższe. Napięcie na rynku znalazło odzwierciedlenie w gwałtownym wzroście ceny pszenicy w Chicago.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media przedstawiają sytuację jako zagrożenie dla krajowej gospodarki, producentów rolnych i zdolności eksportowych. Szczególny nacisk kładzą na skumulowane straty sektora, konieczność korzystania z drogich tras alternatywnych oraz wysiłki dyplomatyczne związane ze zwołaniem posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Skutki kryzysu wykraczają poza Ukrainę, ponieważ ataki na czarnomorską żeglugę wywołały skok światowych cen pszenicy. Ze względu na duży udział Ukrainy i Rosji w globalnym handlu tym zbożem zakłócenia dostaw mogą wpływać na rynki żywnościowe na całym świecie.
W czym relacje się różnią
Oceny skutków finansowych znacznie się różnią. Kijowska Szkoła Ekonomiczna szacuje bezpośrednie szkody materialne sektora rolnego za lata 2022–2025 na 12,1 mld dolarów, a utracone dochody na 81,9 mld dolarów. Wszystkrajowa Rada Rolna podaje 3 mld dolarów bieżących strat związanych z logistyką, natomiast Ukraiński Klub Biznesu Rolnego ocenia, że niepowodzenie zimowych siewów kosztowałoby Ukrainę 10–12 mld dolarów. Publikacje różnią się również akcentem: jedna koncentruje się na strukturalnym załamaniu eksportu i stratach całego sektora, a druga na ruchu cen pszenicy w Chicago jako głównym sygnale kryzysu.
Kontekst
Morze Czarne odgrywało kluczową rolę w ukraińskim eksporcie rolnym — drogą morską przewożono do 90% produkcji sektora. Alternatywne trasy przez Dunaj, kolej i tranzyt przez Polskę, Rumunię, Słowację oraz Mołdawię mogą zastąpić jedynie część morskiego potencjału eksportowego. Koszt transportu przez Polskę wynosi 90–110 euro za tonę, wobec około 25–30 dolarów za tonę w transporcie do portów Wielkiej Odessy.