Wzrost cen pszenicy po atakach na żeglugę czarnomorską i rosnące straty ukraińskiego rolnictwa
Ceny pszenicy w Chicago 27 sierpnia wzrosły o 2,6%, osiągając najwyższy poziom od lipca 2023 roku, po rosyjskich atakach na statki cywilne na Morzu Czarnym. Ukraiński eksport zboża spadł w pierwszych dwóch tygodniach siernia o 75% rok do roku, a łączne bezpośrednie i pośrednie straty sektora rolnego za lata 2022–2025 sięgają dziesiątek miliardów dolarów.
Najważniejsze
- Ceny pszenicy w Chicago 27 sierpnia wzrosły o 2,6% – do najwyższego poziomu od lipca 2023 r.
- W ciągu miesiąca do 27 sierpnia cena pszenicy wzrosła o ok. 18%, w tym o 6,4% jednego dnia
- Ukraiński eksport zboża w pierwszych dwóch tygodniach siernia spadł o 75% rok do roku (dane Reuters)
- Bezpośrednie szkody materialne ukraińskiego sektora rolno-spożywczego za lata 2022–2025 wynoszą 12,1 mld USD, a pośrednie utracone dochody – 81,9 mld USD (Kijowska Szkoła Ekonomii)
- Według Wszechukraińskiej Rady Rolnej ukraińscy producenci tracą 3 mld USD z powodu trudności logistycznych
- Morzem transportowano do 90% ukraińskiego eksportu rolnego, a trasy alternatywne (Dunaj, kolej, tranzyt przez Polskę, Rumunię, Słowację, Mołdawię) mogą zrekompensować maksymalnie ok. 55–60%
- Logistyka przez Polskę kosztuje 90–110 euro/t wobec ok. 25–30 USD/t do portów Wielkiej Odessy
- 19 lipca w wyniku uderzenia w statek Golden Leo pod banderą Gwinei Bissau zginęło 10 osób – członkowie załogi i ukraiński pilot morski
Dlaczego to ważne
Ukraina i Rosja wspólnie zapewniają ponad jedną czwartą światowego eksportu pszenicy, więc wstrząsy w żegludze czarnomorskiej bezpośrednio przekładają się na ceny żywności na świecie. Produkty rolne przynoszą do 60% ukraińskich przychodów eksportowych, a utrata morskich szlaków transportowych oznacza zarówno wielomiliardowe zobowiązania finansowe dla producentów, jak i zagrożenie dla całej gospodarki kraju.
Co się stało
27 sierpnia ceny pszenicy w Chicago wzrosły o 2,6%, do najwyższego poziomu od lipca 2023 roku; w ciągu poprzedniego miesiąca cena wzrosła o ok. 18%, a w dniu raportowania – o 6,4%. Skok cen nastąpił w kontekście rosyjskich ataków na statki cywilne na Morzu Czarnym. 19 lipca uderzenie w tankowiec Golden Leo pod banderą Gwinei Bissau zabiło 10 członków załogi i ukraińskiego pilota morskiego, a 27 lipna Ukraina zwołała posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie rosyjskich uderzeń w żeglugę. W pierwszych dwóch tygodniach sierpnia ukraiński eksport zboża spadł o 75% w porównaniu z analogicznym okresem 2025 roku. Według Kijowskiej Szkoły Ekonomii łączne bezpośrednie szkody materialne sektora rolno-spożywczego za lata 2022–2025 wynoszą 12,1 mld USD, a pośrednie utracone dochody – 81,9 mld USD. Wszechukraińska Rada Rolna szacuje bieżące straty producentów z powodu komplikacji logistycznych na 3 mld USD. Morzem transportowano do 90% ukraińskiego eksportu rolnego, a trasy alternatywne (Dunaj, kolej, tranzyt przez Polskę, Rumunię, Słowację, Mołdawię) mogą zrekompensować najwyżej 55–60%. Logistyka przez Polskę kosztuje 90–110 euro/t wobec ok. 25–30 USD/t do portów Wielkiej Odessy.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Oba źródła – ukraińskojęzyczne media «Український тиждень» i «Бабель» – przedstawiają kryzys jako zagrożenie dla ukraińskiej gospodarki narodowej, producentów rolnych i zdolności eksportowej, kładąc nacisk na skumulowane dane o stratach oraz na potrzebę poszukiwania tras alternatywnych. Podkreślają też międzynarodowy wymiar dyplomatyczny sytuacji, wskazując na zwołanie przez Ukrainę posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ w związku z atakami na żeglugę.
W czym relacje się różnią
Szacunki łącznego wpływu finansowego na ukraiński sektor rolny znacząco się różnią. Kijowska Szkoła Ekonomii podaje 12,1 mld USD bezpośrednich szkód materialnych i 81,9 mld USD pośrednio utraconych dochodów za lata 2022–2025, Wszechukraińska Rada Rolna mówi o 3 mld USD bieżących strat logistycznych, a UCAB szacuje, że nieudana zimowa kampania siewna będzie kosztować 10–12 mld USD. Źródła różnią się też w ujęciu kryzysu: jedno akcentuje strukturalny zapaść eksportu i straty w całym sektorze, drugie – ruchy cen pszenicy w Chicago jako główny sygnał kryzysu.
Kontekst
Ukraina i Rosja wspólnie dostarczają ponad jedną czwartą światowego eksportu psjenicy, więc wstrząsy w żegludze czarnomorskiej przekładają się bezpośrednio na ceny światowe. Alternatywne szlaki eksportowe przez Dunaj, kolej i tranzyt przez sąsiednie państwa UE oraz Mołdawię mogą jedynie częściowo zrekompensować utratę zdolności morskich i po znacznie wyższym koszcie za tonę. 19 lipca uderzenie w statek Golden Leo zabiło 10 członków załogi i ukraińskiego pilota; 27 lipca Ukraina zwołała posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ w związku z rosyjskimi atakami na żeglugę.