Turcja i ONZ organizują nowe rozmowy Rosji i Ukrainy ws. rozejmu na Morzu Czarnym
Turcja i ONZ organizują nowe negocjacje między Rosją a Ukrainą w sprawie rozejmu na Morzu Czarnym, który miałby chronić eksport zboża i żywności. Spotkania zaplanowano na początek października, a mediatorem ma być szwajcarska organizacja pozarządowa Center for Humanitarian Dialogue. Inicjatywa nawiązuje do porozumienia zbożowego z 2022 roku, choć Moskwa publicznie domaga się zniesienia części sankcji i ustępstw wojskowych ze strony Kijowa, a szereg mediatorów wskazuje, że odrzuca ona dotychczasowe propozycje.
Najważniejsze
- Turcja i ONZ organizują na początek października nowe rozmowy Rosji i Ukrainy o rozejmie na Morzu Czarnym, mającym chronić eksport zboża.
- Mediatorem jest szwajcarska organizacja pozarządowa Center for Humanitarian Dialogue.
- Inicjatywa nawiązuje do porozumienia zbożowego z 2022 roku, które działało około roku, zanim Rosja z niego wystąpiła.
- Pod koniec września na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ odbyło się zamknięte spotkanie z udziałem przedstawicieli Turcji, USA, Europy, Indii i Egiptu, którzy dyskutowali o „wąsko zdefiniowanym i wzajemnym uzgodnieniu”.
- Kijów otrzymał cztery propozycje rozejmu (od USA, Indii, Turcji i Egiptu) i jest gotów poprzeć rozejm energetyczny i czarnomorski wyłącznie jako wspólny pakiet.
- Rosja stawia warunki — częściowe zniesienie sankcji i ustępstwa wojskowe Ukrainy — a minister Siergiej Ławrow uznał powrót do porozumienia z 2022 roku za „całkowicie niedopuszczalny i nierealistyczny”.
- Po 22 lipca rosyjskie uderzenia w infrastrukturę portową spowodowały ponad 15-krotny spadek przeładunku w portach Wielkiej Odessy; od początku inwazji uszkodzonych zostało 1173 obiektów portowych i 274 cywilne statki.
Dlaczego to ważne
Potencjalne nowe porozumienie czarnomorskie oznaczałoby ochronę eksportu ukraińskiego zboża, nawozów i żywności w czasie, gdy rosyjskie uderzenia drastycznie ograniczyły przepływy morskie i wywindowały światowe ceny pszenicy do trzyletniego maksimum. Rosja i Ukraina odpowiadają wspólnie za ponad jedną czwartą światowego eksportu pszenicy, a zakłócenie dostaw przez Morze Czarne ma bezpośrednie konsekwencje dla bezpieczeństwa żywnościowego mocno uzależnionych importerów, takich jak Egipt. Rozmowy są też sprawdzianem, czy możliwe jest odtworzenie ram z 2022 roku wobec rosyjskiego żądania zniesienia sankcji i ustępstw wojskowych, i angażują wielu kluczowych graczy — Turcję, ONZ, USA, kraje europejskie, Indie i Egipt.
Co się stało
Turcja i ONZ organizują nową rundę negocjacji między Rosją a Ukrainą w sprawie rozejmu na Morzu Czarnym, który miałby chronić dostawy zboża. Spotkania zaplanowano na początek października, a rolę mediatora ma pełnić szwajcarska organizacja pozarządowa Center for Humanitarian Dialogue. Inicjatywa, uruchomiona we wrześniu, ma powtórzyć sukces porozumienia zbożowego z 2022 roku, które gwarantowało bezpieczny eksport ukraińskiego zboża, nawozów i żywności z portów czarnomorskich i działało około roku, zanim Rosja z niego wystąpiła. Pod koniec września na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ odbyło się zamknięte spotkanie z udziałem przedstawicieli Turcji, USA, Europy, Indii i Egiptu; uczestnicy dyskutowali o „wąsko zdefiniowanym i wzajemnym uzgodnieniu” przewidującym wolną żeglugę handlową oraz ochronę infrastruktury portowej i energetycznej. Kijów otrzymał cztery propozycje rozejmu — od USA, Indii, Turcji i Egiptu — i jest gotów poprzeć rozejm energetyczny oraz czarnomorski wyłącznie jako jeden pakiet. Rosja stawia warunki: częściowe zniesienie sankcji i ustępstwa wojskowe Ukrainy; minister Siergiej Ławrow nazwał powrót do porozumienia z 2022 roku „całkowicie niedopuszczalnym i nierealistycznym”. Według państw pośredniczących Moskwa odrzuca wszystkie propozycje rozejmu. Tło stanowi gwałtowne nasilenie rosyjskich uderzeń w ukraińską infrastrukturę portową po 22 lipca, które spowodowało ponad 15-krotny spadek przeładunku w portach Wielkiej Odessy, a od początku pełnoskalowej inwazji uszkodzonych lub częściowo zniszczonych zostało 1173 obiektów portowych i 274 cywilne statki.
W czym relacje się różnią
Stanowiska co do perspektyw rozejmu zbożowego pozostają rozbieżne: prezydent Turcji Recep Tayyip Erdoğan twierdzi, że otrzymał „pozytywną” odpowiedź od Wołodymyra Zełenskiego w sprawie przywrócenia korytarza zbożowego, podczas gdy ukraiński minister polityki rolnej Taras Wysocki mówi, że nie widzi pozytywnych sygnałów dla zbożowego zawieszenia broni w najbliższych miesiącach, powołując się na informacje od partnerów, że Moskwa odrzuca wszystkie propozycje. Również reakcja strony rosyjskiej opisywana jest niejednoznacznie: minister Siergiej Ławrow uznał powrót do porozumienia z 2022 roku za „całkowicie niedopuszczalny i nierealistyczny” i oskarżył Ukrainę o nadużywanie tych uzgodnień, natomiast prezydent Władimir Putin twierdził, że ukraińskie propozycje wstrzymania ataków „pozostają na stole”, a Rosja podejmie decyzję, kierując się własnymi interesami.
Kontekst
Czarnomorska inicjatywa zbożowa z 2022 roku, wynegocjowana przez Turcję i ONZ, gwarantowała bezpieczny eksport ukraińskiego zboża, nawozów i żywności z portów ukraińskich i działała około roku, zanim Rosja z niej wystąpiła. Rosja i Ukraina odpowiadają wspólnie za ponad jedną czwartą światowego eksportu pszenicy; przed pełnoskalową wojną Ukraina zapewniała około 46% światowego eksportu oleju słonecznikowego, 12% kukurydzy i 9% pszenicy, a około 90% jej eksportu przechodziło drogą morską. Po 22 lipca rosyjskie uderzenia w infrastrukturę portową i flotę cywilną znacząco nasiliły się, co spowodowało czasowe wstrzymanie wejść statków do portów i ponad 15-krotny spadek przeładunku w portach Wielkiej Odessy; minister ds. odbudowy poinformował o 1173 uszkodzonych obiektach portowych i 274 uszkodzonych cywilnych statkach od początku inwazji. W sierpniu, w związku z wzajemnymi atakami na infrastrukturę portową, światowe ceny pszenicy osiągnęły trzyletnie maksimum. Egipt, największy na świecie importer pszenicy, od około miesiąca nie otrzymywał zboża transportowanego przez Morze Czarne i jest silnie uzależniony zarówno od zboża ukraińskiego, jak i rosyjskiego.