Turcja i ONZ organizują nowe rozmowy Rosja–Ukraina o rozejmie na Morzu Czarnym
Turcja i ONZ organizują na początku października nowe negocjacje Rosji i Ukrainy w sprawie zawieszenia broni na Morzu Czarnym, które miałoby chronić eksport zboża. Pośrednikami będą przedstawiciele szwajcarskiej organizacji pozarządowej Center for Humanitarian Dialogue. Inicjatywa ma na celu odtworzenie porozumienia zbożowego z 2022 roku, ale Rosja publicznie odrzuca powrót do tamtych ustaleń.
Najważniejsze
- Inicjatywa, uruchomiona we wrześniu 2025, ma odtworzyć porozumienie zbożowe z 2022 roku, które gwarantowało bezpieczny eksport ukraińskiego zboża, nawozów i żywności.
- Pośrednikami będą przedstawiciele szwajcarskiej NGO Center for Humanitarian Dialogue; spotkania zaplanowano na początek października w Ukrainie i Rosji.
- Podczas zamkniętego spotkania przy Zgromadzeniu Ogólnym ONZ omawiano „wąsko określone i wzajemne porozumienie" o wolnej żegludze handlowej i ochronie infrastruktury portowej i energetycznej.
- Rosja stawia warunki: częściowe zniesienie sankcji oraz ustępstwa wojskowe ze strony Ukrainy.
- Szef rosyjskiego MSZ nazwał powrót do ustaleń z 2022 roku „całkowicie niedopuszczalnym i nierealistycznym"; prezydent Rosji 1 października określił ukraińską propozycję wstrzymania ataków jako „absurdalną".
- Minister polityki rolnej Ukrainy Taras Wysocki stwierdził, że nie widzi pozytywnych sygnałów dla zbożowego rozejmu w najbliższych miesiącach.
- Rosja i Ukraina łącznie odpowiadają za ponad jedną czwartą światowego eksportu pszenicy; w sierpniu 2025 kontrakty terminowe na pszenicę osiągnęły trzyletnie maksimum.
Dlaczego to ważne
Rozmowy mają na celu odtworzenie korytarza zbożowego w stylu z 2022 roku, który zabezpieczał bezpieczny eksport ukraińskiej żywności przez Morze Czarne. Rosja i Ukraina łącznie dostarczają ponad jedną czwartą światowego eksportu pszenicy, a ataki na infrastrukturę portową już podbiły ceny pszenicy do trzyletniego maksimum. Ewentualna umowa objęłaby wolną żeglugę handlową i ochronę infrastruktury portowej i energetycznej, z bezpośrednimi konsekwencjami dla światowych cen żywności i bezpieczeństwa energetycznego.
Co się stało
Turcja i ONZ organizują na początek października 2025 nowe negocjacje między Rosją a Ukrainą w sprawie zawieszenia broni na Morzu Czarnym, które miałoby chronić żeglugę i eksport zboża. Pośrednikami są przedstawiciele szwajcarskiej organizacji pozarządowej Center for Humanitarian Dialogue, a spotkania mają odbywać się zarówno w Ukrainie, jak i w Rosji. Inicjatywa została formalnie uruchomiona pod koniec września 2025 na zamkniętym spotkaniu przy Zgromadzeniu Ogólnym ONZ, w którym uczestniczyli przedstawiciele Turcji, USA, Europy, Indii i Egiptu. Według dokumentu, do którego dotarł Bloomberg, uczestnicy omawiali „wąsko określone i wzajemne porozumienie" przewidujące wolną żeglugę handlową oraz ochronę infrastruktury portowej i energetycznej. Celem jest odtworzenie warunków porozumienia zbożowego z 2022 roku, które przez około rok gwarantowało bezpieczny wywóz ukraińskiego zboża, nawozów i żywności z portów czarnomorskich, zanim Rosja z niego wycofała się w 2023 roku.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Międzynarodowe doniesienia, oparte głównie na raporcie Bloomberga i wypowiedzi anonimowego dyplomaty, przedstawiają inicjatywę jako międzynarodowe przedsięwzięcie kierowane przez Turcję i ONZ, poparte przez USA, Europę, Indie i Egipt, a nie jako proces napędzany przez Ukrainę. W tej narracji podkreśla się globalną stawkę — światowe dostawy pszenicy, ceny żywności, ryzyko głodu w krajach Globalnego Południa (na co powoływał się minister spraw zagranicznych Niemiec Johann Wadephul) — oraz prezentuje rosyjskie warunki (złagodzenie sankcji, ustępstwa wojskowe) i odrzucenie przez Ławrowa ustaleń z 2022 roku jako główne przeszkody. Doniesienia o „pozytywnej" odpowiedzi Erdoğana od Zełenskiego są eksponowane jako najbardziej konkretny sygnał postępu, w kontraście do bardziej sceptycznych wypowiedzi ukraińskich ministrów.
W czym relacje się różnią
Źródła ukraińskie i międzynarodowe przedstawiają sprzeczne sygnały. Z jednej strony prezydent Turcji Erdoğan informuje o „pozytywnej" odpowiedzi Zełenskiego, a minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha opisuje cztery warianty rozejmu rozważane przez Kijów, otrzymane od USA, Indii, Turcji i Egiptu. Z drugiej strony rosyjscy urzędnicy publicznie odrzucają powrót do ram z 2022 roku — Ławrow nazywa go „całkowicie niedopuszczalnym", a Putin 1 października określa ukraińskie propozycje wstrzymania ataków jako „absurdalne". Minister polityki rolnej Ukrainy Taras Wysocki wzmacnia ten sceptycyzm, twierdząc, że nie widzi pozytywnych sygnałów dla zbożowego rozejmu w najbliższych miesiącach, a kraje pośredniczące przekazały, że Moskwa odrzuca wszystkie propozycje.
Kontekst
Czarnomorska inicjatywa zbożowa z 2022 roku, wynegocjowana przez Turcję i ONZ, działała przez około rok, zanim Rosja z niej wycofała się; gwarantowała bezpieczny eksport ukraińskiego zboża, nawozów i żywności. Przed inwazją na pełną skalę około 90% ukraińskiego eksportu przechodziło drogą morską, a Ukraina odpowiadała za około 46% światowego eksportu oleju słonecznikowego, 12% kukurydzy i 9% pszenicy. Po nasileniu rosyjskich uderzeń w ukraińską infrastrukturę portową od końca lipca 2025 przeładunek w portach Wielkiej Odessy spadł ponad piętnastokrotnie, wejścia statków zostały wstrzymane, a sierpniowy eksport rolny 1,4 mln ton stanowił zaledwie około jedną trzecią potencjalnej miesięcznej wielkości. Egipt, największy na świecie importer pszenicy, nie otrzymywał zboża z Morza Czarnego od około miesiąca na początku października 2025.