Zełenski: Ukraina gotowa wstrzymać uderzenia na rosyjskie rafinerie, jeśli Rosja przestanie atakować ukraińską energetykę
11 października prezydent Wołodymyr Zełenski oświadczył, że Ukraina jest gotowa zatrzymać uderzenia na rosyjskie rafinerie pod warunkiem, że Rosja przestanie atakować ukraińską infrastrukturę energetyczną. Każdy krok deeskalacyjny musi być – jego zdaniem – wzajemny i oparty na realnych gwarancjach. Wypowiedź padła w kontekście presji USA i umowy USA–Rosja o dostawach rosyjskiego diesla, a także poinformowania o ubiegłotygodniowej intensywności rosyjskich uderzeń.
Najważniejsze
- 11 października Zełenski zadeklarował gotowość wstrzymania uderzeń na rosyjskie rafinerie pod warunkiem, że Rosja przestanie atakować ukraińską energetykę.
- Według Zełenskiego w ciągu tygodnia Rosjanie wystrzelili ok. 1450 bomb lotniczych, 75 rakiet różnych typów i ponad 1640 dronów uderzeniowych, z czego ok. 60% stanowiły drony o napędzie odrzutowym.
- Akcja ratownicza w Zaporożu po rosyjskim uderzeniu zakończyła się tego samego dnia; zginęły 23 osoby, w tym czworo dzieci.
- Zełenski poinformował o rosyjskim uderzeniu w placówkę medyczną w Charkowie dzień wcześniej oraz o zniszczeniu jednego z wejść pięciopiętrowego budynku w Słowiańsku rano 11 października, gdzie ludzie mogą być pod gruzami.
- Zełenski powiedział, że deeskalacja musi być wzajemna i oparta na realnych gwarancjach, a powstrzymanie uderzeń na energetykę jest możliwe już dziś, lecz Putin tego nie chce.
- Wypowiedź nastąpiła po rozmowie telefonicznej Trump–Putin i ogłoszeniu umowy USA–Rosja o dostawach milionów ton rosyjskiego diesla; Ukraina określiła ją jako „słabość USA” i „prezent dla Putina”.
- Zełenski zapowiedział kontynuację koordynacji z europejskimi liderami, zwłaszcza w sprawie dodatkowych systemów obrony powietrznej i amunicji do lotnictwa bojowego.
Dlaczego to ważne
Wypowiedź jest pierwszą wyraźną ukraińską deklaracją wzajemności w sprawie wstrzymania uderzeń na infrastrukturę energetyczną. Wyznacza publiczną czerwoną linię negocjacyjną: deeskalacja możliwy, lecz wyłącznie w zamian za rosyjskie ustępstwo i z gwarancjami. Pojawia się ona w momencie, gdy Waszyngton zwiększa presję na Kijów w sprawie uderzeń na rosyjskie rafinerie i równolegle finalizuje z Moskwą umowę o dostawach diesla, co zaostrza napięcia transatlantyckie. Tygodniowe zestawienie rosyjskich uderzeń (bomby, rakiety, drony odrzutowe) tworzy tło dla oferty i ukazuje skalę rosyjskiego bombardowania. Jednocześnie Zełenski sygnalizuje zwrot ku koordynacji z Europą w dziedzinie obrony powietrznej i amunicji do lotnictwa bojowego.
Co się stało
11 października prezydent Zełenski ogłosił, że Ukraina jest gotowa zaprzestać uderzeń na rosyjskie rafinerie pod warunkiem, że Rosja wstrzyma ataki na ukraińską infrastrukturę energetyczną, a wszelkie kroki deeskalacyjne będą wzajemne i poparte realnymi gwarancjami. W tym samym wystąpieniu podał, że w ciągu ostatniego tygodnia Rosjanie użyli około 1450 bomb lotniczych, 75 rakiet różnych typów i ponad 1640 dronów uderzeniowych (ok. 60% o napędzie odrzutowym). Poinformował, że akcja ratownicza w Zaporożu po rosyjskim uderzeniu zakończyła się tego dnia – zginęły 23 osoby, w tym czworo dzieci. Dzień wcześniej Rosjanie uderzyli w placówkę medyczną w Charkowie, a rano 11 października zniszczyli jedno z wejść pięciopiętrowego budynku w Słowiańsku, gdzie ludzie mogą pozostawać pod gruzami. Oświadczenie nastąpiło po rozmowie Trump–Putin i ogłoszeniu umowy USA–Rosja o dostawach milionów ton rosyjskiego diesla; Kijów określił ją jako „słabość USA” i „prezent dla Putina”. Zełenski zapowiedział jednocześnie dalszą koordynację z europejskimi liderami, przede wszystkim w sprawie dodatkowych systemów obrony powietrznej i amunicji do lotnictwa bojowego.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie źródła przedstawiają ofertę Zełenskiego jako wzajemność, a nie jednostronne ustępstwo wobec Waszyngtonu. Podkreślają rosyjskie uderzenia na ludność cywilną i infrastrukturę energetyczną w tygodniu poprzedzającym wypowiedź – w tym ofiary w Zaporożu, uderzenie w placówkę medyczną w Charkowie i zniszczenie budynku w Słowiańsku – by ukazać brak rosyjskiej woli deeskalacji mimo ukraińskiej propozycji. Akcentują też kontynuację koordynacji z europejskimi liderami w sprawie obrony powietrznej i amunicji do lotnictwa, budując narrację o wsparciu europejskim. Umowę USA–Rosja w sprawie diesla opisują jako „słabość USA” i „prezent dla Putina”, a krytykę Trumpa wobec Zełenskiego – jako presję na Kijów przy jednoczesnym nagradzaniu Moskwy. Przytaczają też odrzucenie rozmów pokojowych przez Putina (przez Uszakowa) i przedwczesne zakończenie rozmów w Miami, by pokazać Rosję jako stronę niezdolną do deeskalacji.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Jedyne międzynarodowe źródło agencyjne (APA, Azerbejdżan) eksponuje przede wszystkim warunkową ofertę Zełenskiego oraz kontekst w postaci rozmowy Trump–Putin, umowy o dieslu i krytyki „prezentu urodzinowego dla Putina”, a także przedwczesnego zakończenia rozmów w Miami. Pomija natomiast tygodniowe zestawienia rosyjskich uderzeń, szczegóły ofiar w Zaporożu, Charkowie i Słowiańsku oraz wątek koordynacji z Europą, które dominują w ukraińskiej relacji.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w dwóch kwestiach. Po pierwsze, część ukraińskich i międzynarodowych relacji (m.in. NV, Radio Swoboda, Forbes Ukraina, APA, Suspilne, Ukrainska Prawda, Interfax-Ukraina, LIGA.net LB.ua, Ukrinform) powołując się na Axios podaje, że wysłannicy USA Steve Witkoff i Jared Kushner ostrzegali, iż Trump może wstrzymać przekazywanie Ukrainie danych wywiadowczych, jeśli Kijów nie ustąpi w sprawie rafinerii; amerykański urzędnik zaprzeczył, że takie groźby padły. Po drugie, nie jest jasne, czy gotowość Zełenskiego do wstrzymania uderzeń oznacza zmianę stanowiska: starszy ukraiński urzędnik powiedział Financial Times, że Ukraina będzie kontynuować uderzenia na rosyjskie rafinerie mimo decyzji Waszyngtonu, natomiast Zełenski publicznie uzależnił ewentualne wstrzymanie od wzajemności ze strony Rosji.
Kontekst
Rosyjskie uderzenia w ukraińską infrastrukturę energetyczną stanowią jeden zadeklarowanych celów wojennych i powracają falami, wymierzonymi w wytwarzanie energii oraz sieć przesyłową. Ukraińskie uderzenia dalekosiężnymi dronami na rosyjskie rafinerie są stałym elementem konfliktu i zarazem źródłem napięć z Waszyngtonem wokół cen diesla. Tego samego dnia Trump ogłosił po rozmowie z Putinem umowę zniesienia sankcji na rosyjski diesel i dostawy milionów ton na rynek amerykański i światowy; Departament Skarbu USA wydał tymczasową licencję zezwalającą na te transakcje do 7 kwietnia 2027. Ukraina publicznie skrytykowała ten układ jako „słabość USA” i „prezent dla Putina”, a UE stwierdziła, że nie jest to czas na zmniejszanie presji na Rosję. Wielostronne rozmowy ukraińsko-amerykańsko-europejskie w Miami zakończyły się przedwcześnie; ukraińska delegacja wróciła do kraju 10 października. Doradca Putina Jurij Uszakow przekazał, że Putin odrzucił rozmowy pokojowe i zapowiedział kontynuację działań zbrojnych do osiągnięcia „wszystkich celów”.