Naczelny dowódca sił NATO w Europie zaapelował o zwiększenie wsparcia dla Ukrainy

Dlaczego to ważne

Wysoki rangą dowódca NATO publicznie powiązał zwiększenie pomocy dla Ukrainy z właściwą reakcją na eskalujące rosyjskie operacje hybrydowe w Europie, wskazując konkretne ostatnie incydenty, w tym pierwsze oficjalne przypisanie Rosji przez Niemcy ataku dronem na lotnisko w Lipsku. Równoległa prezentacja „Theory of Victory” sygnalizuje, że Sojusz łączy wsparcie dla Ukrainy z własną postawą odstraszania. Grinkevich ocenił ponadto, że znaczenie Ukrainy dla bezpieczeństwa europejskiego przetrwa narastający w kilku państwach opór polityczny przed wyborami w 2027 roku — w dniu jego wypowiedzi kontynuowane były uderzenia na ukraińską i rosyjską infrastrukturę energetyczną, a ogłoszony przez USA „rozejm energetyczny” był już kwestionowany przez Kijów.

Co się stało

11 października na Warsaw Security Forum gen. Alexus Grinkevich, pełniący równocześnie funkcję naczelnego dowódcy sił NATO w Europie i szefa US European Command, zaapelował do europejskich sojuszników o zwiększenie wsparcia dla Ukrainy. Jako przykłady rosyjskiej agresji hybrydowej wymienił naruszenia przestrzeni powietrznej NATO, podpalenia, dywersje i cyberataki, a Danię i Niemcy wskazał jako kraje, które po atakach hybrydowych na własnym terytorium zwiększyły pomoc dla Kijowa — co jego zdaniem pokazuje Rosji, że jej cele są nieosiągalne.

Grinkevich zapowiedział, że jest gotów publicznie wskazywać sprawców takich incydentów, jeśli zwróci się o to państwo członkowskie. NATO co do zasady pozostawia decyzje o reagowaniu na zdarzenia hybrydowe poszczególnym krajom członkowskim. W poprzednim miesiącu Niemcy oficjalnie przypisały Rosji próbę ataku dronem z materiałami wybuchowymi na lotnisko w Lipsku.

Równolegle w Polsce Grinkevich prezentuje plany szybkiego pokonania Rosji w razie inwazji na terytorium Sojuszu, tzw. „Theory of Victory”. Strategia łączy wojska lądowe z tanimi dronami i bronią opartą na sztucznej inteligencji, uzupełniając istniejące przewagi NATO, w tym myśliwce F-35, a jej publiczne ujawnienie ma odstraszać Moskwę. Grinkevich podkreślił też, że „okna możliwości” dialogu w sprawie zakończenia wojny pojawiają się i znikają i należy z nich korzystać, gdy się otwierają. Na pytanie o doniesienia o umowie Trump–Putin dotyczącej importu rosyjskiego diesla do USA odpowiedział, że zajmuje się wyłącznie kwestiami wojskowymi.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Wszystkie cztery ukraińskie redakcje (ZN.UA, Ukraińska prawda, NV, LIGA.net) nadały wypowiedzi Grinkevicha nagłówek o apelu NATO o zwiększenie wsparcia dla Ukrainy, eksponując punkt widzenia interesu ukraińskiego wobec międzynarodowego oświadczenia. Ukraińskie źródła wzmocniły przekaz Grinkevicha o Rosji jako agresorze prowadzącym operacje hybrydowe, wiążąc jego apel z centralną rolą Ukrainy dla bezpieczeństwa europejskiego. Towarzyszyły temu informacje od struktur ukraińskich — w tym komunikat Głównego zarządu wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy z 2 października o zadaniu intensyfikacji operacji hybrydowych wydanym rosyjskim służbom oraz wypowiedź ministra spraw zagranicznych Andrija Sybihy, że Rosja naruszyła ogłoszony przez USA „rozejm energetyczny” tego samego dnia, uderzając w CHP-5 w Charkowie i elektrownię w Kijowie.

Jak piszą o tym źródła międzynarodowe

Bazowym źródłem jest depesza Bloomberg relacjonująca komentarze naczelnego dowódcy sił NATO w Europie z Warsaw Security Forum — ukraińskie redakcje podają tę międzynarodową ramę agencyjną bezpośrednio. Same wypowiedzi są adresowane do odbiorcy europejsko-natowskiego: Grinkevich wzywa rządy sojusznicze do działania, a Danię i Niemcy wskazuje jako wzorcowych respondentów po hybrydowych atakach na ich terytorium. Gdy zapytano go o doniesienia o umowie Trump–Putin w sprawie rosyjskiego importu diesla, odmówił odniesienia się do niej, tłumacząc, że skupia się wyłącznie na sprawach wojskowych — utrzymując publiczne ramowanie w torze odstraszania militarnego, z dala od dyplomatycznego.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się precyzją sformułowań, a nie istotą sporu: w kwestii oficjalnego przypisania Rosji odpowiedzialności za atak dronem na lotnisko w Lipsku jedne raporty mówią o „poprzednim miesiącu” względem wypowiedzi z 11 października, inne wskazują wrzesień, a jeszcze inne podkreślają, że było to pierwsze takie oficjalne niemieckie przypisanie — ujęcia te są ze sobą zgodne, choć różnią się szczegółowością.

Osobna kwestia dotyczy ogłoszonego przez prezydenta USA Donalda Trumpa „rozejmu energetycznego” między Ukrainą a Rosją: Trump 11 października stwierdził, że obie strony rzekomo zgodziły się na natychmiastowy rozejm, dziennikarz Axios Barak Ravid przekazał, że Zełenski nie był o tym poinformowany, choć był gotów się zgodzić, przedstawiciel Białego Domu doprecyzował, że rozejm ma dotyczyć wyłącznie wzajemnych ataków na rafinerie, a minister spraw zagranicznych Ukrainy Andrij Sybiha stwierdził, że Rosja naruszyła rozejm natychmiast po jego ogłoszeniu, uderzając w CHP-5 w Charkowie i elektrownię w Kijowie.

Kontekst

Grinkevich pełni równocześnie funkcję naczelnego dowódcy sił NATO w Europie i szefa US European Command (EUCOM); jest generałem amerykańskich sił powietrznych. NATO co do zasady pozostawia decyzje o reagowaniu na incydenty hybrydowe poszczególnym państwom członkowskim, zamiast działać zbiorowo. 2 października Główny zarząd wywiadu Ministerstwa Obrony Ukrainy poinformował, że rosyjskie służby specjalne otrzymały rozkaz intensyfikacji operacji hybrydowych przeciwko państwom UE i NATO, by podkopać poparcie dla Ukrainy. Duński wywiad wojskowy ostrzegł przed możliwą eskalacją rosyjskiej wojny hybrydowej wobec Zachodu w najbliższych miesiącach, a minister spraw zagranicznych Niemiec Johann Wadephul 23 września potwierdził, że Rosja nasila ataki hybrydowe na kraje europejskie wspierające Ukrainę. Pod koniec września Grinkevich ocenił atak Rosji na NATO za mało prawdopodobny, choć nie wykluczył takiego scenariusza.