Pierwsze w Ukrainie zatrzymanie za oszustwa „na randki": trzech mężczyzn ze Stryja

Dlaczego to ważne

Sprawa ze Stryja jest opisywana jako pierwsze zastosowanie w Ukrainie nowego artykułu Kodeksu karnego (art. 255-4), który wszedł w życie we wrześniu 2026 r. po podpisaniu przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego ustawy zaostrzającej odpowiedzialność za oszukańcze call center. Jej znaczenie wykracza poza pojedynczą grupę: pokazuje transgraniczny zasięg tego typu przestępstw — ofiarami byli obywatele Ukrainy oraz mieszkańcy krajów UE, w tym Polski i Czech — oraz skalę procederu, o którym świadczy zabezpieczenie mienia o wartości około 2 mln hrywien i dziesiątek urządzeń. Według SBU zatrzymanie wpisuje się w szerszą kampanię, w ramach której od lipca do września 2026 r. miało zostać zlikwidowanych 60 fałszywych centrów telefonicznych.

Co się stało

Cyberpolicja obwodu lwowskiego wspólnie ze śledczymi zarządu obwodowego policji i SBU rozbiła zorganizowaną grupę działającą w mieście Stryj. Według ustaleń śledztwa grupa prowadziła oszukańcze call center, którego ofiarami padli obywatele Ukrainy, w tym przebywający w Czechach i Polsce, a według jednego ze źródeł także mieszkańcy Polski, Niemiec i Gruzji.

Schemat opierał się na portalach randkowych: przestępcy tworzyli fałszywe kobiece profile, stopniowo zdobywali zaufanie rozmówców, a podczas rozmów z mężczyznami używali oprogramowania w czasie rzeczywistym zmieniającego męski głos na damski. Po zbudowaniu relacji wysyłali „zdjęcia" zawierające ukrytego trojana zdalnego dostępu (RAT), który po otwarciu dawał kontrolę nad urządzeniem ofiary, dostęp do danych i możliwość ominięcia uwierzytelniania dwuskładnikowego w bankowości internetowej. Gdy ofiara zgłaszała, że plik się nie otwiera, była namawiana do włączenia udostępniania ekranu i wykonania określonych ustawień — wówczas przestępcy przechwytywali hasła i dostęp do aplikacji bankowych.

Skradzione środki były wypłacane na konta kontrolowane przez grupę, zamieniane na kryptowalutę i wypłacane w gotówce w nielegalnym punkcie wymiany walut. Według śledztwa 15 proc. trafiało do bezpośrednich wykonawców jako „wynagrodzenie", a 85 proc. — do organizatorów. W ramach postępowania przeprowadzono 9 przeszukań; zabezpieczono sprzęt komputerowy, karty bankowe, kilkadziesiąt smartfonów i kart SIM, portfel kryptowalutowy, notatki, ponad 1,2 mln hrywien gotówką oraz obcą walutę (dolary USA i kanadyjskie, euro, korony czeskie, złote, franki szwajcarskie i inne) o równowartości ponad 800 tys. hrywien.

Zatrzymano trzech mężczyzn: dwóch 23-letnich mieszkańców Stryja i ich 21-letniego znajomego. Przedstawiono im zarzuty z cz. 1 i 2 art. 255-4 (tworzenie, kierowanie lub udział w zorganizowanej grupie dokonującej oszustw z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej), cz. 5 art. 190 (oszustwo) oraz cz. 5 art. 361 (nieuprawniona ingerencja w działanie systemów informatycznych i telekomunikacyjnych) Kodeksu karnego Ukrainy. Grozi im do 15 lat pozbawienia wolności. Według jednego ze źródeł sąd zastosował wobec wszystkich podejrzanych środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania z możliwością wpłaty kaucji po 998 400 hrywien. Śledztwo jest w toku i nie wyklucza dodatkowej kwalifikacji prawnej.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media podkreślają przełomowy charakter sprawy — opisują ją jako pierwsze zastosowanie w praktyce nowego art. 255-4 Kodeksu karnego, który wszedł w życie we wrześniu 2026 r. po podpisaniu przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego ustawy zaostrzającej odpowiedzialność za oszukańcze centra telefoniczne. W narracji krajowej sprawa ze Stryja służy jako dowód skuteczności wspólnej operacji SBU, cyberpolicji Krajowej Policji i prokuratury obwodowej. Szczególny nacisk kładzie się na modus operandi (fałszywe profile, oprogramowanie do zmiany głosu, RAT w zdjęciach, wyłudzanie udostępniania ekranu) oraz na zabezpieczone mienie — zarówno sprzęt, jak i środki w hrywnach oraz walutach obcych — co ma pokazywać skalę rozbitej grupy.

W czym relacje się różnią

Źródła różnią się w kwestii dokładnej daty podpisania przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego ustawy o odpowiedzialności za oszukańcze centra telefoniczne: Hromadskie Radio podaje 16 września, Radio Swoboda — 17 września. Zakres państw, których obywatele mieli paść ofiarami grupy, też nie jest jednolity: część źródeł wymienia Czechy i Polskę, prokuratura obwodu lwowskiego rozszerza tę listę o Polskę, Niemcy i Gruzję.

Kontekst

Nowy art. 255-4 ukraińskiego Kodeksu karnego, który wszedł w życie we wrześniu 2026 r. po podpisaniu ustawy przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, wprowadził odrębną odpowiedzialność karną za tworzenie i prowadzenie oszukańczych centrów telefonicznych. Wcześniejsze materiały opisywały schematy wykorzystujące portale randkowe, oprogramowanie do zmiany głosu oraz trojany zdalnego dostępu (RAT), pozwalające omijać uwierzytelnianie dwuskładnikowe i opróżniać konta w bankowości internetowej.