Opublikowano · Aktualizacja

Sąd we Lwowie skazał Wiaczesława Zinczenkę na dożywocie za zabójstwo językoznawczyni Iryny Farion

Szewećkiwski sąd rejonowy we Lwowie skazał 1 października 18-letniego w chwili zatrzymania Wiaczesława Zinczenkę na dożywotnie pozbawienie wolności za zamordowanie byłej posłanki do Rady Najwyższej i językoznawczyni Iryny Farion. Sąd uznał, że zabił ją z motywów nietolerancji narodowej; nakazał mu też zapłacić 5 mln hrywien odszkodowania na rzecz córki zamordowanej. Wyrok nie jest prawomocny i może być zaskarżony w ciągu 30 dni.

Najważniejsze

  • 1 października Szewećkiwski sąd rejonowy we Lwowie skazał Wiaczesława Zinczenkę na dożywocie za zabójstwo Iryny Farion
  • Sąd ustalił motywację nietolerancji narodowej (pkt 8, 14 cz. 2 art. 115 Kodeksu karnego Ukrainy) i dodatkowo skazał za nielegalne obchodzenie się z bronią (cz. 1 art. 263)
  • Strzał oddano wieczorem 19 lipca 2024 r. z odległości około 2 m w głowę Farion przy jej domu przy ul. Masaryka; tego samego dnia zmarła w szpitalu
  • Podejrzanego — 18-letniego mieszkańca Dnipra — zatrzymano 25 lipca 2024 r.; od 26 lipca przebywał w areszcie bez możliwości wpłacenia kaucji
  • Sąd nakazał Zinczence zapłacić 5 mln hrywien odszkodowania moralnego córce Farion, Sofii Osobie, która żądała 15 mln
  • Wyrok wydał skład sędziowski pod przewodnictwem Petra Newojta z sędziami Ołeksandrem Bajewem i Pawłem Ederem; prokuraturę reprezentowali Dmytro Petlowanyj i Olena Danyliw
  • Zinczenko nie przyznał się do winy, czterokrotnie odmówił składania zeznań, odmówił ostatniego słowa, a jego obrona nazwała sprawę „sfalszowaną” i wnosiła o wyłączenie sędziów
  • Według śledztwa Zinczenko od 2022 r. był w grupach w komunikatorach promujących przemoc i nietolerancję, a w 2024 r. dołączył do grupy powiązanej z rosyjską organizacją neonazistowską; wyrok nie jest prawomocny i przysługuje od niego apelacja do Lwowskiego Sądu Apelacyjnego w ciągu 30 dni

Dlaczego to ważne

Sprawa zakończyła jeden z najgłośniejszych procesów o zabójstwo polityczne w Ukrainie: ofiarą była była posłanka do Rady Najwyższej i kontrowersyjna działaczka znana z aktywności na rzecz ochrony języka ukraińskiego, której śmierć wywołała szerokie reakcje w ukraińskim społeczeństwie. Motywacja nietolerancji narodowej, na którą wskazał sąd, oraz powiązania sprawcy z ekstremistycznymi grupami w komunikatorach, w tym z rosyjską organizacją neonazistowską, nadają sprawie wymiar polityczny i nadają jej znaczenie wykraczające poza zwykły proces karny. Orzeczenie dożywocia — najwyższej kary przewidzianej prawem ukraińskim — sygnalizuje, jak poważnie państwo traktuje zabójstwa motywowane ideologicznie. Proces zwrócił też uwagę na zjawisko radykalizacji w sieci i planowanie ataku z użyciem broni.

Co się stało

1 października Szewećkiwski sąd rejonowy we Lwowie ogłosił wyrok w sprawie zabójstwa byłej poseł i językoznawczyni Iryny Farion. Skład sędziowski pod przewodnictwem Petra Newojta (sędziowie Ołeksandr Bajew i Pawło Eder) uznał Wiaczesława Zinczenkę za winnego umyślnego zabójstwa osoby w związku z wykonywaniem przez nią obowiązku publicznego z motywów nietolerancji narodowej (pkt 8, 14 cz. 2 art. 115 Kodeksu karnego Ukrainy) oraz nielegalnego obchodzenia się z bronią (cz. 1 art. 263 KK). Sąd wymierzył mu karę dożywotniego pozbawienia wolności oraz nakazał zapłacić 5 mln hrywien odszkodowania moralnego na rzecz córki zamordowanej, Sofii Osoby, która domagała się 15 mln. Ogłoszenie wyroku trwało około pięciu godzin; wokół budynku sądu zgromadzili się zwolennicy Farion domagający się najwyższej kary oraz zwolennicy oskarżonego. W trakcie procesu Zinczenko nie przyznał się do winy, czterokrotnie odmówił składania zeznań, odmówił prawa do ostatniego słowa, a jego obrona nazwała sprawę „sfalszowaną” i wnosiła o wyłączenie sędziów. Wyrok nie jest prawomocny i może zostać zaskarżony w ciągu 30 dni w Lwowskim Sądzie Apelacyjnym.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie media potraktowały sprawę jako krajowy proces karny o wysokim ciężarze gatunkowym. Podkreślano tożsamość ofiary — językoznawczyni, działaczka społeczna i była posłanka Rady Najwyższej VII kadencji — oraz fakt, że pod budynkiem sądu odbyły się wiece z żądaniem dożywocia. Dominującą ramą była motywacja nietolerancji narodowej i powiązania sprawcy z rosyjsko-powiązanymi ekstremistycznymi grupami w komunikatorach, co przedstawiano jako akt przemocy ideologicznej, a nie osobisty konflikt. Ukraińskie redakcje akcentowały też szczegóły proceduralne: skład sędziowski, prokuratorów, cywilnoprawne roszczenie córki, przyznanie 5 mln hrywien odszkodowania i 30-dniowy termin na apelację. Kilka tytułów wyróżniło notatki sprawcy, w których nazywał siebie „sanitariuszem tego społeczeństwa” i szczegółowo planował zbrodnię, przedstawiając sprawę jako studium radykalizacji w sieci i premedytacji.

W czym relacje się różnią

Co najmniej jedno źródło datuje ogłoszenie wyroku na 1 października 2026 r., a inne na 1 października 2025 r., podczas gdy zdecydowana większość materiałów lokuje wydarzenia procesu w latach 2024–2025 i podaje wyłącznie datę 1 października bez sprecyzowania roku. Przeważająca część redakcji (m.in. Суспільне Новини, Радіо Свобода, Українська правда, hromadske, LIGA.net, Інтерфакс-Україна, ZN.UA, Бабель, Укрінформ) opisuje rozprawę merytoryczną trwającą od lutego 2025 r. i debatę zakończoną 17 września, co pozwala umieścić wyrok w 2025 r., nie w 2026 r.

Kontekst

Iryna Farion, językoznawczyni i była posłanka Rady Najwyższej VII kadencji, została postrzelona w głowę wieczorem 19 lipca 2024 r. w pobliżu jej domu przy ul. Masaryka we Lwowie i tego samego dnia zmarła w szpitalu; miała 60 lat. Podejrzanym był 18-letni wówczas mieszkaniec Dnipra, zatrzymany 25 lipca 2024 r. i od 26 lipca osadzony w areszcie bez możliwości wpłacenia kaucji; w grudniu 2024 r. kwalifikację czynu zmieniono, dodając motyw nietolerancji narodowej oraz zarzut nielegalnego obchodzenia się z bronią. Rozprawa merytoryczna trwała od lutego 2025 r., a debata końcowa — około pięciu miesięcy, przy ponad 80 posiedzeniach i 30 tomach akt; 17 września skład sędziowski udał się do pokoju narad. MSW rozważało kilka wersji, m.in. zabójstwo w związku z działalnością publiczną i polityczną Farion, osobistą niechęć, zabójstwo na zlecenie i tzw. „rosyjski ślad”; śledztwo traktowało strzelca jako sprawcę, ale nie wykluczało udziału innych osób w planowaniu. Oskarżony nie przyznał się do winy, odmówił ostatniego słowa, a jego obrona nazwała sprawę „sfalszowaną” i wnosiła o wyłączenie sędziów.