Rada przyjęła w pierwszym czytaniu projekt ustawy nr 14130 wzmacniający kontrolę parlamentarną nad organami ścigania i prokuraturą
17 września 2026 r. Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła w pierwszym czytaniu projekt ustawy nr 14130, który wprowadza obowiązkowe roczne sprawozdania Biura Prokuratora Generalnego i Państwowego Biura Śledczego (SBI) dotyczące postępowań w sprawach tortur i niewłaściwego traktowania. Za projektem głosowało 240 deputowanych. Głosowanie odbyło się w kontekście operacji antykorupcyjnej NABU „Kartagina”, która ujawniła rzekome łapówkarstwo w Biurze Prokuratora Generalnego, oraz zwolnienia Prokuratora Generalnego Rusłana Krawczenki.
Najważniejsze
- 17 września Rada Najwyższa przyjęła w pierwszym czytaniu projekt ustawy nr 14130 — 240 głosów „za".
- Projekt zobowiązuje dyrektora SBI i Prokuratora Generalnego do wyodrębnienia w rocznych sprawozdaniach informacji o postępowaniach dotyczących tortur, niewłaściwego traktowania i ochrony ofiar.
- Projekt przewiduje także możliwość organizowania zamkniętych posiedzeń komitetów Rady w celu wysłuchania kierownictwa Policji Narodowej w bieżących i głośnych sprawach.
- Część przepisów proceduralnych dotyczących rozpatrywania sprawozdań ma zostać rozszerzona na dyrektora Biura Bezpieczeństwa Gospodarczego Ukrainy.
- Wymóg rocznego sprawozdania odpowiada jednemu z zadań harmonogramu (Roadmap) negocjacji akcesyjnych Ukrainy z UE.
- 4–7 września NABU i SAPO przeprowadziły operację „Kartagina", w ramach której zatrzymano Serhija Kropywę (zastępcę szefa departamentu Biura Prokuratora Generalnego) — sąd ustalił poręczenie majątkowe w wysokości 120 mln hrywien.
- 15 września prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał dekret o odwołaniu Rusłana Krawczenki ze stanowiska Prokuratora Generalnego.
Dlaczego to ważne
Projekt ustawy nr 14130 rozszerza mechanizmy nadzoru parlamentarnego nad Państwowym Biurem Śledczym, Prokuratorem Generalnym i kierownictwem Policji Narodowej. Jego pierwsze czytanie nastąpiło wkrótce po operacji NABU „Kartagina", która ujawniła rzekome łapówkarstwo i pranie pieniędzy w Biurze Prokuratora Generalnego, oraz po dymisji Prokuratora Generalnego Krawczenki — co czytane jest jako instytucjonalna odpowiedź na skandal korupcyjny.
Co się stało
17 września 2026 r. Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła w pierwszym czytaniu projekt ustawy nr 14130, który wzmacnia kontrolę parlamentarną nad organami ścigania i prokuraturą. Za projektem głosowało 240 deputowanych. Projekt wprowadza obowiązek wyodrębnienia w dorocznych sprawozdaniach dyrektora SBI i Prokuratora Generalnego skierowanych do Rady informacji o postępowaniach w sprawach tortur, niewłaściwego traktowania osób oraz ochrony ofiar. Projekt rozszerza ponadto przepisy Regulaminu Rady dotyczące trybu rozpatrywania sprawozdań na dyrektora Biura Bezpieczeństwa Gospodarczego Ukrainy i zezwala komitetom Rady na zamykanie posiedzeń w celu wysłuchania kierownictwa Policji Narodowej w sprawach bieżących i głośnych.
Głosowanie wpisuje się w kontekst operacji antykorupcyjnej NABU i SAPO o kryptonimie „Kartagina". 4 września NABU przeprowadziło działania śledcze w Biurze Prokuratora Generalnego w ramach operacji wymierzonej w zorganizowaną grupę przestępczą; dzień później Biuro potwierdziło przeszukania pomieszczeń zajmowanych przez Prokuratora Generalnego Krawczenkę. Zatrzymano Serhija Kropywę, zastępcę szefa Departamentu Współpracy Prawnej Międzynarodowej Biura Prokuratora Generalnego — 6 września sąd zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci aresztu z alternatywną poręką w wysokości 120 mln hrywien. 7 września Wyższy Sąd Antykorupcyjny zastosował 60-dniowy areszt z alternatywną poręką 20 mln hrywien wobec podejrzanej w tej samej sprawie 24-letniej Jelizawiety Iwachnienko. 15 września prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał dekret o odwołaniu Rusłana Krawczenki ze stanowiska Prokuratora Generalnego. Źródłem informacji o wyniku głosowania 17 września jest Interfax-Ukraina.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Dostępne ukraińskie źródło (serwis LB.ua / LIGA.net, powołujący się na Ukrainską Prawdę) przedstawia historię jako parlamentarną reakcję na skandal korupcyjny w Biurze Prokuratora Generalnego. Ramowanie podkreśla związek między operacją NABU „Kartagina", dymisją Prokuratora Generalnego Krawczenki a projektem ustawy nr 14130 — czyli sekwencję: ujawnienie nadużyć → dymisja → nowe mechanizmy nadzoru. Centralnymi aktorami są krajowe instytucje odpowiedzialności: NABU, SAPO, Wyższy Sąd Antykorupcyjny i Rada Najwyższa.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w kwestii tego, kto kierował grupą przestępczą ujawnioną przez NABU. Oficjalne komunikaty NABU/SAPO opisują szefa jako „jednego z kierowników jednostek strukturalnych Biura Prokuratora Generalnego", natomiast Ukrainska Prawda wskazuje konkretnie na Serhija Kropywę.
Kontekst
Projekt ustawy nr 14130 ma nałożyć na dyrektora SBI obowiązek wyodrębnienia w rocznym sprawozdaniu parlamentarnym informacji o postępowaniach w sprawach tortur, niewłaściwego traktowania i ochrony ofiar. Analogiczny wymóg ma objąć roczne sprawozdanie Prokuratora Generalnego kierowane do Rady Najwyższej. Projekt przewiduje też możliwość zamykanych posiedzeń komitetów Rady w celu rozpatrywania sprawozdań kierownictwa Policji Narodowej w sprawach bieżących i głośnych.
Operacja NABU i SAPO „Kartagina" doprowadziła do zatrzymania Serhija Kropywy, zastępcy szefa Departamentu Współpracy Prawnej Międzynarodowej Biura Prokuratora Generalnego, wobec którego sąd zastosował areszt z alternatywną poręką w wysokości 120 mln hrywien. W ramach tej samej sprawy 60-dniowym aresztem z poręką 20 mln hrywien objęto Jelizawietę Iwachnienko. Ukrainska Prawda wskazała Kropywę jako domniemanego szefa ujawnionej grupy przestępczej. Wymóg rocznego sprawozdania wpisuje się w zadania harmonogramu negocjacji akcesyjnych Ukrainy z UE.