Rada Najwyższa zdymisjonowała prokuratora generalnego Rusłana Krawczenkę głosami 317–0
15 września 2026 r. Rada Najwyższa Ukrainy jednogłośnie zdymisjonowała prokuratora generalnego Rusłana Krawczenkę — głosowało 317 deputowanych, nikt nie był przeciw ani nie wstrzymał się od głosu. Prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał dekret nr 932/2026 formalizujący odwołanie. Dymisja nastąpiła po publicznym starciu Krawczenki z antykorupcyjnymi organami NABU i SAP oraz po jego wyjeździe z Ukrainy w nocy z 13 na 14 września.
Najważniejsze
- 15 września Rada Najwyższa przegłosowała dymisję prokuratora generalnego Rusłana Krawczenki stosunkiem głosów 317–0.
- Prezydent Zełenski podpisał dekret nr 932/2026 o odwołaniu Krawczenki; dzień wcześniej odsunął go od pełnienia obowiązków.
- 13 września Krawczenko podpisał powiadomienie o podejrzeniu wobec dyrektora NABU Semena Krywonosa; 14 września ogłosił to publicznie, razem z podejrzeniem wobec osoby bliskiej szefowi SAP.
- Biuro Prokuratora Generalnego wieczorem 14 września oświadczyło, że podejrzenie nie zostało doręczone zgodnie z Kodeksem postępowania karnego; odpowiednie wpisy w Rejestrze Jednolitym Postępowań Przygotowawczych zostały anulowane.
- W nocy z 13 na 14 września Krawczenko opuścił Ukrainę w ramach samodzielnie zorganizowanego wyjazdu służbowego; źródła różnią się, czy celem był Paryż, czy Litwa.
- Spór poprzedziła operacja NABU i SAP «Kartagina», w której zatrzymano Serhija Kropywę, zastępcę szefa departamentu współpracy prawnej międzynarodowej Biura Prokuratora Generalnego — miał on rzekomo «kryć» sieci ośrodków telefonicznego oszustwa.
Dlaczego to ważne
Zdymisjonowanie prokuratora generalnego jednogłośnym głosowaniem 317–0 kończy trwający od kilku tygodni otwarty konflikt między Biurem Prokuratora Generalnego a niezależnymi organami antykorupcyjnymi NABU i SAP. Spór zbiegł się z operacją «Kartagina», która ujawniła rzekome proceder «krycia» ośrodków telefonicznego oszustwa z udziałem wysokiego urzędnika prokuratury. Reuters ostrzegał, że konfrontacja może zaszkodzić międzynarodowej reputacji Ukrainy i utrudnić dostęp do dziesiątek miliardów dolarów finansowania zewnętrznego oraz negocjacje akcesyjne z UE.
Co się stało
15 września 2026 r. Rada Najwyższa Ukrainy przegłosowała dymisję prokuratora generalnego Rusłana Krawczenki — 317 deputowanych było za, nikt nie głosował przeciw ani nie wstrzymał się od głosu. Prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał dekret nr 932/2026 o jego odwołaniu. Dzień wcześniej, 14 września, Zełenski odsunął Krawczenkę od pełnienia obowiązków na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o reżimie prawnym stanu wojennego, po czym skierował do parlamentu wniosek o dymisję. Krawczenko nie był obecny na posiedzeniu — w nocy z 13 na 14 września opuścił Ukrainę w ramach samodzielnie zorganizowanego pięciodniowego wyjazdu służbowego. Źródła różnią się co do celu podróży: część wskazuje Paryż (potwierdzone przez Biuro Prokuratora Generalnego w rozmowie z Radiem Swoboda), inne — Litwę (według doniesień Ukrainskiej Prawdy, na podstawie dokumentów podróży). PACE poinformowała, że ani Krawczenko, ani przedstawiciele jego biura nie byli zarejestrowani jako uczestnicy wydarzenia, które miał ponoć być celem wyjazdu. Kontekstem dymisji była seria wydarzeń: 4 września NABU i SAP przeszukały pomieszczenia służbowe Krawczenki, jego zastępczyni Marii Wdowyczenko i szefa obwodowej administracji wojskowej w Odessie Ołeha Kipiera; 5 września organy ogłosiły operację «Kartagina», w której Serhij Kropywa, zastępca szefa departamentu współpracy prawnej międzynarodowej Biura Prokuratora Generalnego, został wskazany jako organizator procederu wyłudzania łapówek od oszustów telefonicznych. 6–8 września Wyższy Sąd Antykorupcyjny (ВАКС) zastosował wobec Kropywy i kilku innych podejrzanych tymczasowe aresztowanie z alternatywną kaucją (120 mln hrywien dla Kropywy, 20 mln dla jego partnerki Jelyzawety Iwachnienko, 3 mln dla jego kierowcy Serhija Kucyja). 7 września Krawczenko złożył pisemne oświadczenie o rezygnacji. 13 września Krawczenko podpisał powiadomienie o podejrzeniu wobec dyrektora NABU Semena Krywonesa, a 14 września upublicznił tę decyzję w wideoprzemówieniu — według własnej relacji, m.in. za podrobienie dokumentów w celu uzyskania korzyści majątkowej w szczególnie dużym rozmiarze oraz fikcyjne przysposobienie dziecka. Tego samego dnia wieczorem Biuro Prokuratora Generalnego oświadczyło, że podejrzenie nie zostało doręczone w trybie przewidzianym przez Kodeks postępowania karnego; LIGA.net podała, że anulowanie wpisów w rejestrze uzgodnił zastępca prokuratora generalnego Maksym Krym. NABU i SAP oceniły działania Krawczenki jako „kontynuację systematycznego ataku na niezależne organy antykorupcyjne” i zemstę za operację «Kartagina».
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media położyły nacisk na konfrontację instytucjonalną między Biurem Prokuratora Generalnego a NABU/SAP, traktując operację «Kartagina» i próbę postawienia zarzutów dyrektorowi NABU Krywonosowi jako bezpośredni impuls do dymisji. Szeroko opisano wyjazd Krawczenki za granicę, samodzielnie zorganizowaną podróż do Paryża, brak rejestracji w PADE na wydarzenie, które podał jako cel wyjazdu, oraz wyjazd jego żony Ołeksandry Szowkopłas — co ukraińscy komentatorzy (m.in. Witalij Szabunin z Centrum Przeciwdziałania Korupcji) przedstawiali jako ucieczkę przed głosowaniem. Podkreślano też reakcje parlamentarne: opozycja (m.in. Iryna Heraszczenko) wezwała do przywrócenia konkursowego trybu powoływania prokuratora generalnego i krytykowała wszystkie cztery nominacje za prezydentury Zełenskiego jako oparte na lojalności, a nie profesjonalizmie. Ukraińskie źródła eksponują zdecydowane stanowisko prezydenta, wynik głosowania 317–0 i publikację dekretu nr 932/2026.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Jedynym zagranicznym źródłem w zestawie jest angielskojęzyczna depesza agencji z Azerbejdżanu, która powtarza ukraińską ramę: dekret Zełenskiego odwołujący Krawczenkę. Reuters, cytowany przez ukraińskie redakcje, dodał wymiar międzynarodowy: konflikt między prokuraturą a organami antykorupcyjnymi zwiększa ryzyko dla reputacji Ukrainy i może skomplikować dostęp do dziesiątek miliardów dolarów finansowania zewnętrznego zależnego od reform antykorupcyjnych, a także negocjacje akcesyjne z UE. Reuters przytoczył też wypowiedź Kyryły Budanowa, że „nic z tego nie jest normalne i wyrządza ogromną szkodę wizerunkowi Ukrainy na świecie”. Zachodnich redakcji w zestawie nie było, więc międzynarodowa rama ogranicza się do repetycji agencji azerbejdżańskiej i ostrzeżeń agencyjnych.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się co do celu podróży służbowej Krawczenki: część wskazuje Paryż (za źródłami Suspilne i potwierdzeniem Biura Prokuratora Generalnego dla Radia Swoboda), inne — Litwę (według Ukrainskiej Prawdy, na podstawie celu wpisanego w dokumentach podróży). Rozbieżne są też oceny, czy podejrzenie wobec dyrektora NABU Krywonesa zostało skutecznie doręczone: Krawczenko twierdzi, że podpisał je i wysłał Ukrposztą (potwierdza to pokwitowaniem nadania), a Krywonos i NABU/SAP utrzymują, że nie otrzymał papierowego dokumentu i nie doręczono go do NABU ani SAP; wpisy w Rejestrze Jednolitym Postępowań Przygotowawczych zostały anulowane. Kolejny spór dotyczy charakteru wyjazdu Krawczenki — sam Krawczenko i Biuro Prokuratora Generalnego opisują go jako oficjalną podróż służbową z planowanymi spotkaniami z partnerami międzynarodowymi; Centrum Przeciwdziałania Korupcji i komentatorzy (Witalij Szabunin, Tetiana Szewczuk) nazywają to „ucieczką” i wskazują, że dwa dni wcześniej z Ukrainy wyjechała jego żona. Oceny działań Krawczenki również są polaryzowane — on sam ujmuje podejrzenie wobec Krywonesa jako legalne działanie organów ścigania, zarzucając jednocześnie organom antykorupcyjnym atak na prokuraturę; NABU i SAP kwalifikują to jako „kontynuację systematycznego ataku na niezależne organy antykorupcyjne” w odwecie za operację «Kartagina».
Kontekst
Rusłan Krawczenko został mianowany prokuratorem generalnym 17 czerwca 2025 r. Wcześniej kierował Państwową Służbą Skarbową (2024–2025), Kijowską Obwodową Administracją Wojskową (2023–2024) i prokuraturą rejonu buczańskiego w obwodzie kijowskim (2021–2023). 4 września 2026 r. NABU i SAP przeprowadziły przeszukania w pomieszczeniach służbowych Krawczenki, jego zastępczyni Marii Wdowyczenko i szefa obwodowej administracji wojskowej w Odessie Ołeha Kipiera. 5 września organy ogłosiły operację «Kartagina», wskazując Serhija Kropywę jako organizatora procederu wyłudzania łapówek od oszustów telefonicznych; 6–8 września Wyższy Sąd Antykorupcyjny zastosował wobec niego i kilku innych podejrzanych tymczasowe aresztowanie z wysokimi kaucjami alternatywnymi. 7 września Krawczenko ogłosił złożenie rezygnacji, nazywając tę decyzję polityczną. 13 września podpisał powiadomienie o podejrzeniu wobec dyrektora NABU Semena Krywonesa, a 14 września upublicznił je, informując jednocześnie o podejrzeniu wobec osoby bliskiej szefowi SAP Ołeksandrowi Kłyczenko. Tego samego dnia Biuro Prokuratora Generalnego oświadczyło, że podejrzenie nie zostało doręczone zgodnie z Kodeksem postępowania karnego, a wpisy w Rejestrze zostały anulowane. W nocy z 13 na 14 września Krawczenko opuścił Ukrainę w ramach samodzielnie zorganizowanego wyjazdu służbowego.