Rezygnacja prokuratora generalnego Ukrainy w związku ze śledztwem w sprawie «Kartaginy»
Prokurator generalny Ukrainy Rusłan Krawczenko złożył wieczorem 7 września rezygnację po operacji NABU i SAP pod kryptonimem «Kartagina», która ujawniła rzekome «przykrywanie» sieci fałszywych call center przez urzędnika prokuratury. Podejrzany Serhij Kropywa, jego partnerka Jelyzaweta Iwachenko oraz jego kierowca Serhij Kucyj zostali aresztowani na mocy decyzji WAKS z bardzo wysokimi kwotami poręczeń majątkowego. Prezydent Wołodymyr Zełenski potwierdził, że podanie o odwołanie Krawczenki zostanie skierowane do Rady Najwyższej.
Najważniejsze
- 4 września NABU i SAP ogłosiły operację «Kartagina», w której zatrzymano Serhija Kropywę – zastępcę szefa Departamentu Współpracy Międzynarodowej Prokuratury Generalnej, podejrzanego o pranie ponad 89 mln hrywien.
- 6 września WAKS aresztował Kropywę do 2 listopada z możliwością poręczenia 120 mln hrywien.
- 7 września WAKS aresztował Jelyzawetę Iwachenko («Muza») na 60 dni z poręczeniem 20 mln hrywien oraz kierowcę Serhija Kucyja do 3 listopada z poręczeniem 3 mln hrywien.
- 4 września NABU i SAP przeszukały biuro Krawczenki, jego zastępczyni Marii Wdowyczenko oraz szefa obwodowej administracji wojskowej Odessy Ołeha Kipcra; detektywi musieli wchodzić do budynku po drabinach.
- Wieczorem 7 września Krawczenko złożył rezygnację, nazywając ją «polityczną decyzją» podjętą «świadomie».
- 8 września prezydent Zełenski ogłosił, że 7 września spotkał się z Krawczenką oraz kierownictwem NABU i SAP, a jego podanie o odwołanie trafi do Rady Najwyższej.
Dlaczego to ważne
Rezygnacja szefa prokuratury w trakcie wojny to rzadko spotykane wydarzenie, które pokazuje, że ukraińskie organy antykorupcyjne mogą skutecznie działać nawet wobec najwyższych urzędników wymiaru sprawiedliwości. Sprawa «Kartagina» jest najgłośniejszym jak dotąd efektem operacji wymierzonej w rzekome «przykrywanie» call center, które – według źródeł – generowały potencjalnie do 3,5 mln dolarów miesięcznie. Jednocześnie w biurze pierwszej zastępczyni prokuratora znaleziono materiały wskazujące na inwigilację kierownictwa NABU i SAP, co rodzi pytania o próby kontrataku prokuratury na śledczych. Cała sprawa testuje niezależność antykorupcyjnej infrastruktury, która była osią protestów z 2025 roku i zastrzeżeń G7 wobec integracji Ukrainy z UE.
Co się stało
4 września NABU i SAP ogłosiły operację «Kartagina», ujawniając rzekomą organizację przestępczą w biurze prokuratora generalnego, która miała «przykrywać» sieć fałszywych call center i prać aktywa. Głównym podejrzanym jest Serhij Kropywa, zastępca szefa Departamentu Współpracy Międzynarodowej OPG, zatrzymany we Lwowie. Tego samego dnia detektywi przeszukali biuro prokuratora generalnego Rusłana Krawczenki, jego zastępczyni Marii Wdowyczenko oraz szefa obwodowej administracji wojskowej Odessy Ołeha Kipcra; wejście do budynku wymagało użycia drabin po odmowie wpuszczenia śledczych. 5 września OPG potwierdził przeszukania. 6 września WAKS aresztował Kropywę do 2 listopada z poręczeniem 120 mln hrywien; zarzuty dotyczą artykułów 255 i 209 Kodeksu karnego (stworzenie organizacji przestępczej i pranie pieniędzy). 7 września WAKS aresztował 24-letnią Jelyzawetę Iwachenko («Muza», partnerkę Kropywy) na 60 dni z poręczeniem 20 mln hrywien oraz kierowcę Serhija Kucyja do 3 listopada z poręczeniem 3 mln hrywien. Wieczorem 7 września Krawczenko złożył rezygnację, nazywając ją «polityczną decyzją» podjętą świadomie; publicznie zaprzeczył jakimkolwiek powiązaniom z call center i twierdził, że nie ma statusu procesowego w sprawie. 8 września prezydent Zełenski poinformował, że 7 września spotkał się z Krawczenką oraz kierownictwem NABU i SAP, a podanie o odwołanie zostanie skierowane do Rady Najwyższej.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media (Ukrainska Prawda, NV, hromadske, LIGA.net) koncentrują się na szczegółach śledztwa: skali rzekomego procederu (ok. 7 tys. dolarów miesięcznie od każdego call center, potencjalnie do 500 centrów i do 3,5 mln dolarów miesięcznie), ustaleniach Bihus.Info dotyczących nieruchomości rodziny Kropywy (28,5 mln hrywien w kompleksie Glacier w Bukowelu) oraz decyzjach sądowych o poręczeniach. Dużo miejsca poświęcono materiałom znalezionym u Marii Wdowyczenko, które miały wskazywać na inwigilację szefa NABU Semena Krywonosa i szefa SAP Ołeksandra Kłymenki – ukraińska prasa odczytała to jako zapowiedź kontrataku prokuratury na organy antykorupcyjne. Przytaczane są głosy środowisk antykorupcyjnych, jak Witalij Szabunin, który określił sprawę mianem «mafijnej historii».
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Zagraniczne media anglojęzyczne (BBC, agencja APA) ujmują rezygnację jako poważny skandal korupcyjny w kraju prowadzącym wojnę, podkreślając zaprzeczenia Krawczenki, jego oświadczenie o unikaniu «politycznej konfrontacji» oraz finansową skalę zarzutów. Międzynarodowe ramy odwołują się do szerszego kontekstu niezależności NABU i SAP, przywołując protesty z 2025 roku po próbach ograniczenia tych instytucji oraz ostrzeżenia ambasadorów G7 dotyczące integracji Ukrainy z UE. W tej optyce sprawa jest przedstawiana przede wszystkim przez pryzmat wiarygodności reform i konsekwencji politycznych dla prezydentury Zełenskiego, a nie szczegółów operacyjnych śledztwa.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się co do tego, co dokładnie złożyło się na rezygnację: część podkreśla, że Krawczenko dobrowolnie napisał ją po spotkaniu z prezydentem jako «polityczną decyzję», inne (powołując się na rozmówców z Biura Prezydenta) twierdzą, że to prezydent osobiście poprosił go o jej złożenie. Sam Krawczenko wcześniej mówił, że nie ustąpi sam, chyba że zwrócą się do niego prezydent i Rada Najwyższa. Rozbieżności dotyczą też zakresu osobistego udziału Krawczenki: nagrania i materiały śledztwa wskazują na bliską relację Kropywy z Krawczenką (Kropywa miał kontrolować i opłacać remont domu prokuratora w Kozynie, zwracając się do niego «Andrijowycz» / «szefie»), podczas gdy Krawczenko publicznie temu zaprzecza i twierdzi, że nie ma statusu procesowego w sprawie. Różny jest też opis przebiegu przeszukań 4 września: większość ukraińskich relacji mówi o oporze biura prokuratora i konieczności wchodzenia po drabinach, podczas gdy jedna z wersji przedstawia wejście jako standardową czynność śledczą z krótką odmową dostępu.
Kontekst
NABU i SAP – ukraińskie organy antykorupcyjne – zostały powołane ponad dekadę temu; ich niezależność została przywrócona przez prezydenta Zełenskiego po protestach w 2025 roku i zastrzeżeniach G7 wobec reform, które miały ją osłabić. Status kandydata do UE jest uzależniony od wiarygodnej walki z korupcją. Niepokój społeczny wokół fałszywych call center był podnoszony wobec Zełenskiego przez Ukrainską Prawdę już w 2023 roku, a skargi obywateli państw UE na ukraińskich oszustów nasiliły się w kolejnych latach. Rusłan Krawczenko został mianowany prokuratorem generalnym w czerwcu 2025 roku. W sprawie «Kartagina» funkcjonują kryptonimy: «Kanclerz» dla centralnego podejrzanego Serhija Kropywy i «Muza» dla jego partnerki Jelyzawety Iwachenko; oboje zostali aresztowani z wysokimi poręczeniami.