Rada zdymisjonowała prokuratora generalnego Krawczenkę po podejrzeniu wobec szefa NABU
14 września 2026 r. prokurator generalny Rusłan Krawczenko ogłosił podejrzenie wobec dyrektora NABU Semena Krywonosa i osoby bliskiej szefowi SAP, po czym wyjechał z Ukrainy. Tego samego wieczoru prezydent Wołodymyr Zełenski zawiesił go dekretem, a następnego dnia Rada Najwyższa zdymisjonowała go 317 głosami. Tło stanowi operacja antykorupcyjna „Kartagina” prowadzona przez NABU i SAP, w której beneficjentami schematu korupcyjnego są urzędnicy prokuratury generalnej.
Najważniejsze
- 7 września 2026 r. Rusłan Krawczenko złożył rezygnację z funkcji prokuratora generalnego.
- 14 września Krawczenko ogłosił podejrzenie wobec dyrektora NABU Semena Krywonosa (fałszowanie dokumentów w celu uzyskania nienależnej korzyści w szczególnie dużych rozmiarach) oraz osoby bliskiej szefowi SAP.
- Tego samego wieczoru Biuro Prokuratora Generalnego wydało dementi: stwierdzono brak podstaw prawnych do ogłoszenia podejrzenia i anulowano wpisy w ERDR.
- Wieczorem 14 września prezydent Zełenski dekretem zawiesił Krawczenkę; 15 września Rada Najwyższa 317 głosami (większość konstytucyjna) zdymisjonowała go, a prezydent podpisał dekret o zwolnieniu.
- W nocy z 13 na 14 września Krawczenko wyjechał z Ukrainy służbowym samochodem, formalnie w delegacji najpierw na Litwę, potem do Francji (PACE); jego nazwiska nie było w porządku dziennym PACE.
- 15 września NABU i SAP przeszukały byłą zastępczynię Krawczenki i była pełniącą obowiązki szefa Państwowej Służby Skarbowej Lesię Karnauch, której uprawnienia zostały wygaszone przez rząd tego samego dnia.
- Operacja „Kartagina” (NABU i SAP) ujawniła schemat korupcyjny w Biurze Prokuratora Generalnego; Anton Kowalski, szef prokuratury obwodu chmielnickiego, został mianowany pełniącym obowiązki prokuratora generalnego.
Dlaczego to ważne
Sprawa jest pierwszym przypadkiem, w którym urzędujący prokurator generalny Ukrainy próbował formalnie postawić zarzuty kierownictwu dwóch głównych organów antykorupcyjnych (NABU i SAP), a następnie opuścił kraj. Zdymisjonowanie Krawczenki przez Radę Najwyższą większością konstytucyjną 317 głosów w ciągu doby od ogłoszenia podejrzeń sygnalizuje wyraźne pęknięcie między Bankową (Kancelarią Prezydenta) a Biurem Prokuratora Generalnego. Jednocześnie operacja „Kartagina” ujawniła schemat korupcyjny, w który uwikłani są urzędnicy samej prokuratury, co podważa skuteczność wewnętrznych mechanizmów kontroli w tej instytucji. Otwarta pozostaje kwestia następcy i niespełnionego zobowiązania wobec UE dotyczącego wprowadzenia konkursowej procedury powoływania prokuratora generalnego z decydującym głosem ekspertów międzynarodowych w Wyższej Radzie Sprawiedliwości — ma to bezpośrednie znaczenie dla ścieżki reform praworządności i integracji europejskiej Ukrainy.
Co się stało
7 września 2026 r. prokurator generalny Rusłan Krawczenko złożył rezygnację w kontekście informacji o możliwym udziale w schematach korupcyjnych. W nocy z 13 na 14 września wyjechał z Ukrainy służbowym samochodem w delegacji formalnie prowadzącej najpierw na Litwę, a następnie do Francji, na pięć dni, rzekomo w celu udziału w posiedzeniach Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy (PACE). Jego nazwiska nie było jednak w porządku dziennym PACE, a sam wyjazd został przez niego podpisany 13 września, gdy był jeszcze urzędującym szefem Biura Prokuratora Generalnego. 14 września Krawczenko ogłosił publicznie, że dyrektor NABU Semen Krywonos jest podejrzany o sfałszowanie dokumentów w celu uzyskania nienależnej korzyści w szczególnie dużych rozmiarach, a także że podpisał podejrzenie wobec osoby bliskiej szefowi SAP Ołeksandrowi Klymence. Krywonos odpowiedział na briefingu, nazywając sprawę sfabrykowaną i zaprzeczając wręczeniu mu podejrzenia; wskazał też na udział Służby Bezpieczeństwa Ukrainy. NABU określiło działania Krawczenki jako kontynuację ataku na organy antykorupcyjne. Tego samego wieczoru Biuro Prokuratora Generalnego opublikowało dementi, w którym stwierdziło, że żadna osoba — w tym szef organu antykorupcyjnego — nie została powiadomiona o podejrzeniu w wymaganej przez Kodeks postępowania karnego formie, że nie było ku temu podstaw prawnych, a wpisy w Jednolitym Rejestrze Dochodzeń Wstępnych (ERDR) zostały anulowane. Źródło LIGA.net w Biurze Prokuratora Generalnego podało, że dementi dotyczyło obu podejrzeń. Wieczorem 14 września prezydent Wołodymyr Zełenski zawiesił Krawczenkę dekretem. 15 września Rada Najwyższa 317 głosami (większość konstytucyjna) zdymisjonowała go z funkcji prokuratora generalnego, a prezydent podpisał dekret o zwolnieniu; pełniący obowiązki nie został jeszcze wówczas wyznaczony. Tego samego dnia NABU i SAP przeszukały byłą zastępczynię Krawczenki i byłą pełniącą obowiązki szefa Państwowej Służby Skarbowej Lesię Karnauch, której uprawnienia rząd wygasił tego samego dnia. Karnauch objęła obowiązki szefa Państwowej Służby Skarbowej 23 czerwca 2025 r. jako dotychczasowa zastępczyni szefa służby. Później Anton Kowalski, szef prokuratury obwodu chmielnickiego, został mianowany pełniącym obowiązki prokuratora generalnego. Operacja „Kartagina” prowadzona przez NABU i SAP ujawniła schemat korupcyjny w Biurze Prokuratora Generalnego; według Darii Kaleniuk jednym z podejrzanych jest zastępca naczelnika Departamentu Współpracy Międzynarodowej Biura Prokuratora Generalnego Serhij Kropywa.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media centralnie lokują konflikt między Kancelarią Prezydenta (Bankową) a infrastrukturą antykorupcyjną (NABU, SAP). Politolog Wołodymyr Fesenko i szefowa Centrum Przeciwdziałania Korupcji Daria Kaleniuk komentują postrzeganą motywację powołania Krawczenki, jego ucieczkę i strategię zarządzania kryzysem przez Bankową. Fesenko wymienia elementy antykryzysowej odpowiedzi Bankowej: dystansowanie się od Krawczenki (łącznie z dymisją), ułatwienie mu wyjazdu jako gwarancji bezpieczeństwa, pośrednie wsparcie jego kampanii informacyjnej przeciw kierownictwu NABU i SAP, znalezienie „nowego Krawczenki” na czele prokuratury (początkowo jako p.o.) oraz kontynuowanie kampanii dezinformacyjnej przez „prokuratora na uchodźstwie”, anonimowe kanały na Telegramie i część mediów. Kaleniuk idzie dalej i twierdzi, że Krawczenko mógł zostać celowo wypuszczony z kraju, by zagranicą publicznie ogłosił przygotowane podejrzenia. Źródła ukraińskie konsekwentnie przedstawiają „Kartaginę” jako ujawnienie korupcji wewnątrz samej prokuratury generalnej, podkreślając unijne zobowiązanie do reformy procedury powoływania prokuratora generalnego (konkurs przez Wyższą Radę Sprawiedliwości z decydującym głosem ekspertów międzynarodowych w ramach „planu Kaczki–Kosa”), a nie personalia następcy. Wśród kandydatów na nowego prokuratora generalnego źródła NV wymieniały Ołeksija Chomenkę, Hiundusa Mamedowa, Wiktora Trepaka oraz Antona Kowalskiego.
W czym relacje się różnią
Źródła są zgodne co do sekwencji wydarzeń, ale różnią się w trzech kwestiach. Po pierwsze, czy podejrzenie wobec szefa NABU Semena Krywonosa zostało faktycznie wręczone: Krawczenko publicznie ogłosił jego przedstawienie 14 września i twierdził, że NABU w ramach operacji „Kartagina” uzyskała dostęp do materiałów postępowań karnych; Krywonos temu zaprzeczył i nazwał sprawę sfabrykowaną; Biuro Prokuratora Generalnego później stwierdziło, że podejrzenie nie zostało powiadomione w prawidłowej formie i nie było podstaw prawnych, a wpisy w ERDR anulowano. Po drugie, czy wyjazd Krawczenki był skoordynowany z Kancelarią Prezydenta, czy był jego jednostronną decyzją: Fesenko ocenia wersję o koordynacji z Bankową jako prawdopodobną (powołując się na informację dziennikarza Mychajła Tkacza o „znaczniku” w bazach i rzekomej wiedzy Dawyda Arachamii), ale samą publikację podejrzenia wobec Krywonosa opisuje jako „samowolną inicjatywę” Krawczenki, która złamała plany Bankowej; Kaleniuk idzie dalej, twierdząc że Krawczenko został celowo wypuszczony za granicę, by mógł kontynuować atak na NABU i SAP. Po trzecie, kiedy dokładnie Krawczenko przekroczył granicę: jedne artykuły piszą o nocy z 13 na 14 września, inne — że wyjechał 14 września.
Kontekst
Operacja „Kartagina” jest prowadzona przez NABU wspólnie z SAP i dotyczy schematu korupcyjnego, w którym podejrzanymi są urzędnicy Biura Prokuratora Generalnego — w tym zastępca naczelnika Departamentu Współpracy Międzynarodowej Serhij Kropywa. Rusłan Krawczenko, który złożył rezygnację 7 września 2026 r., był najmłodszym prokuratorem generalnym w historii Ukrainy i czwartym za kadencji prezydenta Zełenskiego, który po odejściu ze stanowiska znalazł się poza granicami kraju (po Riaboszapce, Wieniediktowej i Kostinie). Ukraina od 2014 r. zobowiązała się wobec Unii Europejskiej do wprowadzenia konkurencyjnej procedury powoływania prokuratora generalnego z decydującym głosem ekspertów międzynarodowych w Wyższej Radzie Sprawiedliwości; zobowiązanie to wchodzi w skład „planu Kaczki–Kosa” na drodze do członkostwa w UE. Według stanu na moment publikacji artykułu rząd nie przedłożył własnego projektu ustawy w tej sprawie. Lesia Karnauch, była zastępczyni Krawczenki i była pełniąca obowiązki szefa Państwowej Służby Skarbowej (od 23 czerwca 2025 r.), została zwolniona przez rząd 14 września, a 15 września przeszukana przez NABU i SAP.