Приготування Європи до сценарію, в якому Трамп фактично стає на бік Москви
Європейські лідери в Брюсселі готуються до того, що президент США Дональд Трамп може фактично перейти на бік Москви — після того, як за тиждень він скасував роки енергетичних санкцій проти Кремля, почав тиснути на Київ, вимагаючи припинити удари по російських нафтопереробних заводах, і поставив під сумнів легітимність президента України. Прем'єр-міністерка Данії Метте Фредеріксен заявила, що західний альянс «зараз у слабшому становищі, ніж кілька днів тому». Зеленський має виступити на саміті в п'ятницю.
Najważniejsze
- Трамп фактично перекреслив роки енергетичних санкцій проти Кремля за тиждень.
- Трамп тисне на Київ із вимогою припинити удари по російських нафтопереробних заводах.
- Трамп поставив під сумнів легітимність Зеленського, повторюючи тези російської пропаганди.
- Прем'єр-міністерка Данії Метте Фредеріксен заявила в Брюсселі, що «західний альянс зараз перебуває у слабшому становищі, ніж кілька днів тому».
- Зеленський заявив, що почувається зрадженим, і публічно розкритикував Трампа.
- Наступного місяця Путін має зустрітися з Трампом на саміті АТЕС у Китаї — без Зеленського і європейських лідерів.
Dlaczego to ważne
To sygnał możliwej fundamentalnej zmiany polityki USA wobec Rosji i Ukrainy — europejscy przywódcy publicznie mówią, że zachodni sojusz jest teraz w słabszej pozycji. Waszyngton aktywnie naciska na Kijów, by ograniczył uderzenia w rosyjską infrastrukturę energetyczną, będącą kluczowym elementem ukraińskiej strategii wojennej. Podważanie przez Trumpa legitymacji Zełenskiego powtarza tezy rosyjskiej propagandy. Planowane na przyszły miesiąc spotkanie Trumpa z Putinem na szczycie APEC w Chinach może odbyć się bez udziału Zełenskiego i europejskich liderów, co budzi obawy o negocjacje prowadzone ponad głową Ukrainy. Mimo napięć USA nadal sprzedają Ukrainie broń i przekazują dane wywiadowcze, które Kijów opisuje jako kluczowe dla obrony.
Co się stało
W tym tygodniu w Brukseli odbywa się szczyt przywódców UE, na którym dominuje niepokój o zwrot polityki USA. Według doniesień Bloomberga, przytaczanych przez ukraińskie media, w ciągu tygodnia Trump faktycznie wymazał lata sankcji energetycznych nałożonych na Kreml, zawarł z Putinem umowę o rosyjskiej ropie na rynki amerykański i światowy oraz zaczął naciskać na Kijów, żeby wstrzymał ataki na rosyjskie rafinerie. Trump publicznie podważył legitymację prezydenta Ukrainy, powtarzając tezy rosyjskiej propagandy, a 11 października stwierdził, że «Ukraina powinna wybrać nowego prezydenta». Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski odpowiedział publiczną krytyką Trumpa, mówiąc, że czuje się zdradzony. Premier Danii Mette Frederiksen oświadczyła w czwartek w Brukseli, że zachodni sojusz znajduje się obecnie w słabszej pozycji niż kilka dni temu, a szefowa dyplomacji UE Kaja Kallas podkreśliła, że UE ma zdecydowanie inne podejście do wojny: presję należy wywierać na agresora, a nie na ofiarę. Zełenski ma wystąpić na spotkaniu w piątek. USA wciąż sprzedają Ukrainie broń i przekazują dane wywiadowcze, kluczowe dla obrony, ale w przyszłym miesiącu Putin będzie miał okazję spotkać się z Trumpem na szczycie APEC w Chinach — bez udziału Zełenskiego i europejskich liderów.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Ukraińskie media centralizują historię wokół zagrożenia dla Ukrainy: na pierwszy plan wysuwają alarm Europy, prokremlowski zwrot Trumpa i nacisk na Kijów, by zatrzymał uderzenia na rafinerie. Podkreślają uczucie zdrady Zełenskiego i jego publiczną krytykę Trumpa, dając dużo miejsca poczuciu, że Ukrainie każe się kapitulować. Akcentują też obawy Europy o wykluczenie z ewentualnych ustaleń — czego symbolem jest planowane na przyszły miesiąc spotkanie Trumpa z Putinem na szczycie APEC w Chinach, na którym nie będzie ani ukraińskich, ani europejskich liderów.
W czym relacje się różnią
W podanych materiałach pojawia się rozbieżność co do przyczyn wysokich cen paliwa w USA: jedna z informacji wskazuje, że według ekspertów główną przyczyną jest wojna USA z Iranem, podczas gdy pozostałe fakty łączą decyzje energetyczne Trumpa przede wszystkim z wewnątrzpolityczną koncentracją na kosztach paliwa przed wyborami midtermowymi.
Kontekst
Trump i Zełenski przeszli już wcześniej podobne napięcia — w tym kłótnię w Gabinecie Owalnym w zeszłym roku, po której USA na krótko ograniczyły wymianę danych wywiadowczych. Waszyngton próbował wcześniej namówić Kijów do przyjęcia 28-punktowego planu pokojowego, postrzeganego jako odpowiadający głównie interesom Rosji. Na szczycie G7 we Francji prezydent Emmanuel Macron zorganizował krótkie spotkanie Zełenskiego z Trumpem, podczas którego Zełenski pokazał Trumpowi zdjęcia kijowskiej katedry zniszczonej rosyjskimi rakietami. Ukraina boryka się z niedoborem amerykańskich pocisków przechwytujących Patriot przed zimą, gdy Rosja nasila uderzenia w infrastrukturę cywilną, powodując w Kijowie okresowe przerwy w dostawach prądu i wody. Wojskowe wydatki Kijowa generują ogromny deficyt budżetowy, który Europie coraz trudniej pokrywać. Ministrowie spraw zagranicznych UE uzgodnili w poniedziałek, że europejska polityka wobec Ukrainy powinna pozostać stabilna niezależnie od wahań stanowiska Waszyngtonu — współpracując z USA, gdy to możliwe, i wspierając Kijów, gdy nie.