Fiński sąd apelacyjny zmniejszył wyrok dla współzałożyciela grupy "Rusicz" z dożywocia do 12,5 roku

Dlaczego to ważne

Sprawa jest jednym z niewielu przypadków oskarżenia bojownika walczącego po stronie rosyjskiej o zbrodnie wojenne popełnione na Ukrainie, a jej wynik może wpłynąć na sposób, w jaki sądy w państwach trzecich podchodzą do podobnych postępowań. Złagodzenie wyroku z dożywocia do 12,5 roku — wraz z oddaleniem niektórych zarzutów i nieuznaniem nacięcia symbolu grupy za zbrodnię wojenną — będzie prawdopodobnie odebrane na Ukrainie jako porażka dla dążeń do pociągnięcia winnych do odpowiedzialności. Jednocześnie wyrok dostarcza udokumentowanych ustaleń sądowych dotyczących działań grupy „Rusicz” i jej powiązań z PMC „Wagner”.

Co się stało

Helsiński Sąd Apelacyjny rozpatrzył apelację w sprawie Voislava Tordena, znanego też jako Jan Petrovsky, współzałożyciela rosyjskiej neofaszystowskiej grupy „Rusicz”. W marcu 2025 roku Sąd Okręgowy w Helsinkach skazał go na dożywocie za cztery zbrodnie wojenne popełnione w 2014 roku, w tym za udział w zabiciu ukraińskiego żołnierza. Sąd Apelacyjny utrzymał ustalenie, że Torden strzelał z karabinu maszynowego do ukraińskich żołnierzy, co stanowi zbrodnię wojenną, oraz że fotografowanie dowódcy „Rusicz” na tle zwłok ciężko poparzonego ukraińskiego żołnierza i rozpowszechnianie tego zdjęcia w mediach społecznościowych również jest zbrodnią wojenną, podobnie jak publikowane w internecie oświadczenia, że „Rusicz” nie bierze jeńców.

Sąd oddalił jednak zarzut, że Torden osobiście zastrzelił rannych ukraińskich żołnierzy, oraz zarzut odpowiedzialności dowódczej za te zabójstwa, uznając jednocześnie Tordena za przynajmniej częściowo odpowiedzialnego jako uczestnika wydarzeń. Sąd nie uznał za zbrodnię wojenną nacięcia symbolu „Rusicz” na policzku ukraińskiego żołnierza, oceniając ranę jako powierzchowną. W wyniku tych ustaleń wyrok został zmniejszony z dożywocia do 12,5 roku pozbawienia wolności. Torden został zatrzymany w Finlandii 20 lipca 2023 roku na lotnisku Helsinki-Vantaa, a Sąd Najwyższy Finlandii odmówił jego ekstradycji na Ukrainę, powołując się na warunki panujące w ukraińskich więzieniach.

Jak piszą o tym źródła ukraińskie

Ukraińskie źródła przedstawiają decyzję sądu jako zmniejszenie lub „uchylenie” wyroku dożywocia i akcentują te ustalenia, które postrzegają jako pomniejszające ciężar przestępstw: oddalenie odpowiedzialności dowódczej, nieuwzględnienie nacięcia symbolu na policzku żołnierza jako zbrodni wojennej oraz odrzucenie najpoważniejszego zarzutu osobistego zabicia. Ukraińskie media podkreślają też szczegóły dotyczące ofiar — zasadzkę na żołnierzy batalionu „Ajdar”, zwabienie ich ukraińską flagą oraz rozpowszechnianie w mediach społecznościowych zdjęć zwłok poparzonego ukraińskiego żołnierza.

W czym relacje się różnią

Oba ukraińskojęzyczne źródła opisują wynik procesu w różnym tonie: jedno eksponuje jako główny punkt zmniejszenie wyroku z dożywocia do 12,5 roku, drugie kładzie nacisk na decyzję sądu o nieuwzględnieniu nacięcia symbolu „Rusicz” na policzku ukraińskiego żołnierza jako zbrodni wojennej ze względu na powierzchowność rany.

Kontekst

Grupa „Rusicz” walczyła na Ukrainie po stronie rosyjskich bojowników prorosyjskich od 2014 roku, a następnie w szeregach rosyjskiej armii; ukraińska NAZK wskazywała na powiązania grupy z PMC „Wagner”. Torden/Petrovsky mieszkał wcześniej w Norwegii od 2004 roku i działał w organizacjach skrajnej prawicy w Norwegii i Szwecji, zanim w latach 2014–2015 walczył w Ukrainie. Jest objęty sankcjami UE i USA oraz ma zakaz wjazdu do całej strefy Schengen.