Witkoff i Kushner w Moskwie i Kijowie z propozycją pokojową Trumpa
Specjalni wysłannicy USA Steve Witkoff i Jared Kushner udali się 5 września do Moskwy, gdzie spotkali się z Władimirem Putinem na Kremlu, a 6 września przybyli do Kijowa – ich pierwsza wizyta w ukraińskiej stolicy od początku pełnoskalowej inwazji. Prezydent USA Donald Trump powiedział, że wysłannicy wiozą propozycję zakończenia wojny. Po rozmowie telefonicznej z wysłannikami prezydent Wołodymyr Zełenski zapowiedział gotowość Ukrainy do powstrzymania się od uderzeń na Moskwę od soboty do poniedziałku i oczekiwał wzajemności od Rosji w odniesieniu do Kijowa. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow ogłosił, że Putin zarządził trzydniowe wstrzymanie uderzeń na Kijów od północy z 5 na 6 września.
Najważniejsze
- 5 września: Witkoff i Kushner przybyli do Moskwy, gdzie spotkali się z Putinem na Kremlu; rozmowa trwała około trzech godzin.
- 6 września: wysłannicy mieli przybyć do Kijowa – ich pierwsza wizyta w ukraińskiej stolicy od początku pełnoskalowej inwazji i od powrotu Trumpa do urzędu.
- Zełenski ogłosił, że Ukraina powstrzyma się od uderzeń na Moskwę od soboty do poniedziałku i oczekuje wzajemności od Rosji wobec Kijowa.
- Pieskow poinformował, że Putin zarządził trzydniowe wstrzymanie uderzeń na Kijów od północy z 5 na 6 września; rosyjskie uderzenia w inne regiony Ukrainy trwały.
- W nocy z 4 na 5 września Rosja uderzyła „demonstracyjnie” w lotniska w Kijowie i Boryspolu; dron rosyjski uderzył też w siedzibę SBU, raniąc co najmniej dziewięć osób.
- W skład delegacji USA wchodził urzędnik skarbowy Gene Lang; źródła podały, że omawiano sankcje.
- Bloomberg, powołując się na źródła bliskie Kremlowi, ocenił rosyjskie oczekiwania wobec rozmów jako „ekstremalnie niskie”; CNN uznał przełom za mało prawdopodobny.
Dlaczego to ważne
Wizyta otwiera pierwszy od początku pełnoskalowej inwazji bezpośredni kanał komunikacji między wysokimi rangą przedstawicielami Trumpa a Kijowem, ale rozmowy w Moskwie nie przyniosły przełomu: Rosja utrzymuje maksymalistyczne żądania terytorialne i odmawia szerszego zawieszenia broni, a trzydniowa pauza ograniczona do stolic nie objęła rosyjskich uderzeń w inne regiony Ukrainy. Udział w delegacji urzędnika skarbowego USA odpowiedzialnego za sankcje wiąże negocjacje z polityką sankcyjną.
Co się stało
5 września specjalni wysłannicy USA Steve Witkoff i Jared Kushner przybyli do Moskwy, gdzie na lotnisku Wnukowo powitał ich rosyjski specjalny wysłannik Kirył Dmitrijew. W Kremlu Witkoff i Kushner spotkali się z prezydentem Rosji Władimirem Putinem; rozmowa trwała około trzech godzin. Putin określił sytuację jako „niesimple” i przekazał Trumpowi „najlepsze życzenia i słowa wdzięczności”; Kushner przywitał Putina po rosyjsku, nawiązując do Dnia Miasta Moskwy. W spotkaniu uczestniczyli też doradca Putina Jurij Uszakow oraz Dmitrijew.
Tego samego dnia prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski rozmawiał przez telefon z wysłannikami jeszcze podczas ich pobytu w Moskwie. Po rozmowie ogłosił, że Ukraina powstrzyma się od uderzeń na Moskwę od soboty do poniedziałku i oczekuje wzajemności od Rosji wobec Kijowa. Powiedział też, że plan wydarzeń dyplomatycznych w Kijowie 6 września z udziałem amerykańskiej delegacji został zatwierdzony. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow ogłosił, że Putin zarządził trzydniowe wstrzymanie uderzeń na Kijów od północy z 5 na 6 września.
W nocy z 4 na 5 września rosyjskie siły przeprowadziły uderzenia na lotniska w Kijowie i Boryspolu – pierwsze takie ataki od dawna – oraz dronowe uderzenie na siedzibę Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) w Kijowie, w którym rannych zostało co najmniej dziewięć osób. Zełenski ocenił uderzenia w lotniska jako „demonstracyjne” i powiązał je z przygotowaniami do przylotu delegacji USA. Rosyjskie uderzenia w inne regiony Ukrainy, w tym w obwody dniepropietrowski, charkowski i kijowski, trwały mimo ogłoszonej pauzy. Sztab Generalny Ukrainy oświadczył, że działania bojowe na linii frontu są kontynuowane, ponieważ zawieszenie broni nie może być jednostronne.
Jak piszą o tym źródła ukraińskie
Strona ukraińska akcentuje telefon Zełenskiego z wysłannikami, jednostronną gotowość Kijowa do powstrzymania się od uderzeń na Moskwę i oczekiwanie rosyjskiej wzajemności oraz zatwierdzenie programu dyplomatycznego w Kijowie. Podkreśla „demonstracyjne” rosyjskie uderzenia w lotniska w Kijowie i Boryspolu oraz atak dronowy na siedzibę SBU jako działania podważające ducha rozmów, a także wcześniejszą ukraińską propozycję 96-godzinnego zawieszenia broni (5–8 września), na którę Kreml początkowo nie odpowiedział. Sztab Generalny stwierdził, że walki na froncie trwają, gdyż zawieszenie broni nie może być jednostronne. Wcześniejsze wizyty wysłanników Trumpa w Moskwie bez wizyty w Kijowie Zełenski publicznie określił jako „nieuszanowanie”.
Jak piszą o tym źródła międzynarodowe
Media międzynarodowe opisują przede wszystkim dyplomatyczną choreografię: spotkanie z Putinem na Kremlu, następnie pierwszą wizytę wysłanników w Kijowie od początku inwazji oraz zapowiedź Trumpa, że wiozą propozycję pokojową. Cytowana jest charakterystyka sytuacji podana przez Putina („niesimple”) i określenie wizyty przez Dmitrijewa jako „ważnej misji pokojowej”. Wskazywane są ustępstwo Kremla w postaci trzydniowego wstrzymania uderzeń na Kijów przy jednoczesnym podtrzymaniu żądania usunięcia „pierwotnych przyczyn” wojny i maksymalistycznych żądań terytorialnych. Bloomberg, powołując się na źródła bliskie Kremlowi, ocenił rosyjskie oczekiwania jako „ekstremalnie niskie”, a CNN uznał realny postęp dyplomatyczny za mało prawdopodobny.
W czym relacje się różnią
Źródła różnią się w kwestii rozpoczęcia trzydniowego wstrzymania uderzeń na Kijów: jedne podają północ z 5 na 6 września, inne północ 6 września, a sam okres opisywany jest jako 5–8 września lub jako zaczynający się 6 września. Część ukraińskich doniesień i Sztab Generalny przedstawiały „reżim ciszy” wzdłuż linii kontaktu od 5 do 8 września jako jednostronną inicjatywę ukraińską, lecz Biuro Prezydenta później zdementowało istnienie takiego rozkazu w rozmowie z Suspilne. Różnią się także dane o ofiarach nocy z 4 na 5 września: jedne raporty mówią o czterech zabitych i pięciu rannych w obwodzie dniepropietrowskim, inne o dwóch zabitych w rejonie buczańskim i 28 uszkodzonych obiektach oraz trzech zabitych, w tym dziecku, w Chuhujiwie w obwodzie charkowskim.
Kontekst
Przestrzeń powietrzna Ukrainy jest zamknięta od pełnoskalowej inwazji Rosji w lutym 2022 roku. Witkoff i Kushner odwiedzali wcześniej Moskwę kilkakrotnie, nie zjawiając się w Kijowie – co Zełenski publicznie krytykował. Dyrektor CIA John Ratcliffe odwiedził Moskwę nieco ponad tydzień wcześniej; Trump określił tę wizytę jako „półrutynową”. Ukraina zaproponowała 96-godzinne zawieszenie broni od 5 do 8 września, które Kreml początkowo zignorował, zanim Putin zgodził się na trzydniowe wstrzymanie uderzeń ograniczone do stolic.